Multiple skleroz hastalığında serum ve bos'da neuregulin-1 ve sTREM-2-2'nin biyobelirteç olarak değeri

Giriş: MS, genç yaşta ortaya çıkan ve özürlülük oluşturan, inflamasyon ve dejenerasyonla giden otoimmün bir hastalıktır. Erken tanı ve tedavi prognozu belirlemektedir. Bu nedenle son yıllarda, MS tanısında, prognozu öngörmede ve tedavinin etkinliğini değerlendirmede kullanılacak biyobelirteçleri araştıran çalışmalar yoğunlaşmıştır. Bugüne kadar en güvenilir ve tutarlı veriler BOS'da OCB, IgG indeksi ve NfL çalışmalarından elde edilmiştir. Ancak bunlar MS'e özgün değildir. Ayrıca lomber ponksiyonun invaziv olması tekrarlanabilirliğini ve takipte kullanımını sınırlamaktadır. Bu nedenle çabalar serumda saptanabilen, güvenli, özgün yeni biyobelirteç bulmaya yoğunlaşmıştır. Amaç: Bu çalışmada MS'de araştırılan ve verinin az olduğu yeni biobelirteçlerden sTREM-2 ve NRG-1'i MS hastalarının BOS ve serumlarında araştırmayı ve NfL ve GFAP ile karşılaştırmayı hedefledik. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, MS grubu olarak retrospektif bir tarama ile yeni RRMS tanısı almış, tedavi başlanmamış, BOS alınmış 60 hasta alındı. BOS kontrol grubu olarak idiopatik intrakranial hipertansiyon ön tanısı ile BOS alınan 48 kişi ve serum kontrol grubu olarak 30 sağlıklı kişi alındı. MS hastalarının ve BOS kontrol grubunun serum ve BOS örnekleri -20 derecede saklanan numunelerden retrospektif olarak, serum kontrol grubunun serumları ise prospektif olarak temin edildi. Örnekler ELİSA yöntemi kullanılarak analiz edildi. ELİSA yıkama işlemleri biyokimya laboratuvarında bulunan otomatik yıkama cihazıyla (BioTek ELx50 BioTek Instruments Inc. Highland Park, Winooski, VT, ABD) yapıldı. Absorbans okumaları ELISA okuyucusunda (BioTekEpoch,BioTek Instruments Inc. Highland Park, Winooski, VT, ABD) gerçekleştirildi. Bulgular: BOS sTREM-2 düzeyi MS hastalarında kontrol grubuna kıyasla daha yüksek saptandı (p=0,006). Roc analizi ile 0,09 ng/ml'in üstündeki değerilerin MS hastaları için % 69 senstivite %70 spesifite gösterdiği görüldü. Serum sTREM-2 düzeyi de daha düşük anlamlılıkta olmak üzere MS grubunda kontrol grubundan daha yüksekti (p=0,049). Serum sTREM-2 için kesme değer 0,24 ng/ml olarak bulundu. Bu değerin MS açısından %59 senstivite ve %58 spesifite gösterdiği görüldü. NRG-1 düzeyi MS'lilerde kontrol grubuna göre oldukça düşük saptandı (p<0,001). Serum NRG-1 için 6985,66 pq/ml kesme değerinin daha altındaki değerlerin MS' li bireyleri ayırmada %73 senstivite ve spesifiteye sahip olduğu görüldü. BOS NRG-1 düzeyi ise MS'lilerde kontrollerden farklı bulunmadı. Hem BOS hem de serum NfL düzeyi de MS grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu. (p<0,001). BOS NfL düzeyi için kesme değer 288,52 pq/ml olarak belirlendi ve senstivite ve spesifitesi %81 olarak tespit edildi. NfL serum düzeyinin kesme değeri ise 4,81 pq/ml olarak tespit edildi ve %80 sensitivite, %81 spesifiteye sahip olduğu görüldü. GFAP için serumda ve BOS değerleri MS'lilerle kontroller arasında farklı bulunmadı. Biobelirteçlerden NfL, NRG-1 ve sTREM-2 için BOS ve serum düzeyleri arasında pozitif korelasyon saptandı (sırası ile p:<0,001, p:0,016, p:0,016). Ancak biyobelirteçler arasında bir korelasyon gözlenmedi. Biobelirteçlerin klinik ve MRG parametreleri ile ilişkileri değerlendirildiğinde; NRG-1'in serum, sTREM-2'nin hem serum hem BOS düzeyi ile hiçbir klinik ve radyolojik parametre arasıda anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. Sadece NRG-1 BOS düzeyi ile MSFC'nin 9-Holl-Peg skoru (r:0.404, p:0,041) ve SDMT' ölçeğinin yanlış sayısı (r:0.549, p:0.004) arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bunların dışında NfL'nin BOS düzeyi ile BMVLT arasında ters(p:0,032), serum düzeyi ile kontrast tutan lezyon arasında pozitif korelasyon gözlendi. (p:0.022). GFAP düzeyi kontrollerden farklı olmamakla birlikte BOS düzeyi CVLT skoru, 3-6.ay ve 1. yıldaki EDSS puanı ((p:0,028 , p:0,017), depresyon skoru (p:0.003), yorgunluk skoru (p:0.025) ile, serum düzeyi ise MS başlangıç yaşı (p:0.042) ile anlamlı korelasyon gösterdi. Sonuç: Bu çalışmada yeni biobelirteçlerden, sTREM-2 düzeyinin MS'lilerde hem BOS hem de serumda kontrollere göre yüksek olduğunu, NRG-1 düzeyinin ise serumda kontrollerden düşük ama BOS'da kontrollerden farklı olmadığını saptadık. İkisinin de BOS ve serum düzeyleri arasında pozitif bir korelasyon vardı ama birbirleri ile bir korelasyon göstermedi. Bu çalışma, NRG-1 ile çok daha az olmak üzere her iki biobelirteç için de kısıtlı verilere katkı sağlamıştır ve umut vadetmektedir. Ayrıca sağ MS'lilerde BOS'da NRG-1 düzeyini araştıran ilk çalışmadır. Ancak bu sonuçların daha fazla çalışma ve veri ile konfirme edilmeye ihtiyacı vardır.