Müzik videolarındaki erotik, müstehcen ve pornografik görüntülerin ilköğretim birinci kademe öğrencileri üzerindeki etkileri

282 ÖZET Müzik videoları popüler müzik eserlerinin tanıtımı ve tüketimini artırmak amacına hizmet eder. Bir yandan daha fazla sayıda müstehcen sözler içeren şarkı üretilirken, diğer yandan klip içeriğinde de giyim tarzı, dans ve beden hareketleri bakımından giderek artan miktarda müstehcen unsur bulunmaktadır. Bu yapımlar tekrara dayalı anlatı yapıları ve sürekli yayınlanıyor olmaları nedeniyle, özellikle çocukların cinsel ve bilişsel gelişimlerini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmada, müzik televizyonlarında yayınlanan küplerdeki müstehcen unsurların, 7-12 yaş arası çocuklarda müstehcenliğin kabul edilebilirlik sınırını etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. Araştırma projesi için Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı Başkanlığı'ndan onay, uygulama için Ankara il Milli Eğitim Müdürlüğü'nden izin alınmıştır. Araştırma, sırasıyla üst, orta ve alt sosyo-ekonomik ve kültürel düzeyi temsil ettiği Devlet İstatistik Enstitüsü verileri ile desteklenen, Çankaya, Yenimahalle ve Sincan İlçelerindeki üç ilköğretim okulunun birinci kademesindeki (9.4+1.5 yaş ortalamasına sahip, 289'u kız, 305'i erkek) toplam 596 çocuk üzerinde yapılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenleri; çocukların yaşadıkları semt, yaş, cinsiyet, ebeveynlerin eğitim ve meslek durumu, kardeş sayısı, çocuğun televizyon ve klip izlemesine karşı ebeveynin tutumu, televizyon izleme süresi, kablolu ya da uydu yayınlarını izleyebilme, hayranlık duyulan Türk ve yabancı pop şarkıcısı olup olmama durumudur. Bağımlı değişkenler ise; hayranlık duyulan sanatçıların giyim tarzı, dans ve beden hareketleri, şarkıları ve ayrıca 25 popüler şarkıdan alınan argo ve müstehcen yan anlamları olan sözlerin çocuklarca ayıp kabul edilip edilmediği ve aynı zamanda çocukların bu sanatçıları model alma konusundaki tutumlarıdır. Analiz için çapraz tablolarda x2 testi, ortalamaların karşılaştırılmasında Student T, Mann Whitney U, Kruskal VVallis Varyans Analizi ve Post Hoc Çoklu Karşılaştırma testleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, 198 çocuğun odasında TV olduğu, 209 çocuğun kablolu TV/uydu yayınlarını izleyebildiği görülmektedir. TV izleme ortalamaları 3.2+2.2 saat olarak bulunmuş, yaşa paralel olarak izleme süresinin arttığı (12 yaş çocuklarda 4.1+2.2 iken, 7 yaş çocuklarda 3.1+2.5 saat, P=0.001); kızların erkeklere oranla daha az TV izlediği (K: 3.0+2.1, E=3.5+2.2 saat; P=0.000) tespit edilmiştir. Çocukların çoğunluğunun küpleri izlemeyi tercih ettiği ve genel olarak çocukların283 küpteki görsel göstergeleri bütün olarak algıladığı, kızların dans ve beden hareketlerinden, küçük çocukların giyimlerden etkilendiği görülmektedir. Kızlar bayan sanatçılara, erkekler ise erkek sanatçılara daha çok hayran olduklarını ifade etmişlerdir. Yaşa paralel olarak, yabancı şarkıcılara hayranlığın arttığı görülmektedir. Küplerdeki müstehcenliğe olan ilgi Çankaya'dakilerde (% 21.4, P=0.000); kablolu TV/uydu yayınlarını izleyebilenlerde (% 21.4, P=0.004); erkeklerde (%19.3, P=0.020); küçük yaş çocuklarda (% 21.0, P=0.000) ve TV izleme süresi fazla olanlarda (£5 saat çocuklarda % 23.4, P=0.005); küplerde ayıp görüntü, söz, dans figürü olduğunu düşünme durumu Sincan'dakilerde (Sincan: % 72.0, Yenimahalle: %61.5, Çankaya: %52.4, P=0.001), küçük çocuklarda (7 yaş için % 23.2, 12yaş için % 32.8 P=0.005) ve erkeklerde (E:64.3.2%, K:58.9,%, P=0.000); küplerdeki sanatçılarla özdeşleşme yaşanıp yaşanmaması (aynı saç stili, onun gibi olmak/giyinmek/dans etmek) Çankaya'dakilerde, küçük yaştakilerde ve kızlarda diğerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (P<0.05). Bu verilere göre, müzik videolarının içeriğindeki erotik, müstehcen ve pornografik görüntüler, yaş, sosyo-ekonomik-kültürel düzey, cinsiyet, televizyon izleme süresi, kablolu TV/uydu yayınlarını izleme gibi değişkenlere bağımlı olarak, çocukların cinsel ve bilişsel gelişimlerini ve çocukların müstehcenliğin kabul edilebilirlik sınırlarını, bilinçsizce etkilemektedir. Bu olumsuz etkilerin en aza indirilebilmesi için, yayın kuruluşlarının özdenetim konusuna gereken önemi göstermeleri, diğer yayınlara uygulanan hukuki düzenlemelerin müzik videolarına da uygulanması ve mevzuatta gerekli değişikliklerin yapılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Müzik videosu, erotizm, müstehcenlik, pornografi, çocuk.