Ne eğitimde ne de istihdamda olan genç yetişkin kadınların evlilik hakkındaki görüşlerinin incelenmesi

Henüz yakın zamanda yerel literatürümüzde yer edinmeye başlamış ne eğitimde ne de istihdamda kavramsallaştırması (NENİ), sıklıkla ne bir eğitim faaliyetinde ne de düzenli gelir getiren bir işte çalışan gençlere yönelik çeşitli perspektiflerden irdelenen bir gençlik sorununu kategorize etmektedir. Bu çalışmada bu sorun kadın ve aile çalışmaları perspektifinden irdelenmesi amacıyla bu kategoride yer alan üniversite mezunu genç yetişkin ve bekar kadınların evlilik hakkındaki görüşleri kapsamında incelenmektedir. Günümüzde genç kadınlarda yüksek eğitime katılım oranları akran grupları erkeklerin oranını geçmiştir. Ancak söz konusu kadınların istihdama katılımları yaşıtları erkek grupları ile benzer oranları yakalamakta zorlanmakta, yaş grupları yükseldikçe NENİ olan kadınların oranının erkeklerden çok daha fazla olduğu görülmektedir. Bununla birlikte toplumsal söylemde gençlerin sıklıkla evliliği ertelediği ve aile kurumunun önemimi yitirdiği gibi değersel dönüşümlere atıf yapan eleştiriler yer almaktadır. Ancak eğitim ve iş piyasası arasındaki entegrasyon sorunu, iş piyasasındaki güçlükler, güvencesiz ve esnek çalışma, düşük ücretlerle beraber Covid-19 pandemisinde sıklıkla yükselen enflasyon oranları gençlerin evlilik gibi ciddi sermayeler gerektiren süreçlere karşı cesaretini oldukça kırdığı ön görülmektedir. Söz konusu yüksek eğitimli kadınlar olduğunda ise sürecin mevcut iş piyasasına yönelik sorunların yanında toplumsal cinsiyet normlarından bağımsız düşünülmesi olanaksızlaşmaktadır. Çünkü günümüzde özellikle yüksek eğitimli kadınların aile içi rollerde daha eşitlikçi ve demokratik beklentiler içerisinde olmasının ilk evlilik yaşını erteleyici bir nitelik olarak öne çıktığı literatürde onaylanmıştır. Tüm bu ön bilgiler ışığında bu çalışmada söz konusu tartışmalar ne eğitimde ne de istihdamda kavramsallaştırması çerçevesinde 20-29 yaş aralığındaki düzenli gelir getiren bir işte çalış(a)mayan herhangi bir eğitim faaliyetinde de bulunmayan bekar kadın örneklemi çerçevesinde incelenmektedir. Bu amaçla bu araştırma, konu hakkında daha kapsamlı ve derinlemesine çıkarımlar yapma imkânı tanıyan karma yöntemler araştırması tekniği kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırma bulgularında sıklıkla söz konusu örneklemin evlilik hakkında oldukça ılımlı oldukları ancak bunun için 25 yaş sonrasını idealize ettikleri, bunu uzun eğitim süreçleri ve işsizlik gibi mücadelelerle gerekçelendirdikleri görülmüştür. Çocuk sahibi olma hususunda ise özellikle çocuğa sağlayacakları imkanlar bağlamında oldukça kaygılı oldukları ve çocuğun sayısından çok niteliği üzerinde hassasiyet geliştirdikleri anlaşılmıştır. Tüm bu kaygıları besleyen bir diğer etkenin ise günümüzde geçmişe kıyasla görünürlüğü artmış olan liyakatsizlik kültürü olduğu araştırma bulguları arasındadır. Ayrıca kadınlar söz konusu olduğunda evlilik tercihlerinde öne çıkan en önemli sorun alanlarından birinin ekonomik yetersizliklerle beraber geleneksel ataerkil aileye yönelik kaygılar, hegemonik erkeklik kültürü ve aile içi şiddet gibi korkuların yer aldığı anlaşılmıştır. Tüm bu bulgular ışığında katılımcılar için bir ilişki tipi olarak evliliğin halen oldukça önemli olduğu, ancak modernleşme ve çağdaşlaşmanın etkisiyle aile pratiklerinde geleneksellikten uzaklaşarak eşler arası paylaşıma ve ortaklığa vurgu yapan bir değişim talebinin, bununla birlikte eş seçiminde daha seçici tercihlerin ön plana çıktığı anlaşılmıştır.