Neoliberal kentleşme ekseninde mekânın yeniden üretimi: İzmir yeni kent merkezi örneği

1980 sonrasında dünyada yaşanan ekonomik ve politik değişimler, temelinde serbest piyasa, özelleştirme, deregülasyon ve serbest sermaye hareketleri olan neoliberalizmin tüm dünyada hâkim paradigma haline gelmesine neden olmuştur. Sermayenin kendini yeniden ürettiği mekân ile neoliberalizm arasında oldukça güçlü bir bağ bulunmaktadır. Kentler süreç içerisinde neoliberalizmin kendini yeniden ürettiği merkezlere dönüşmüşlerdir. Neoliberalizmin kentsel alana yoğunlaşması ile birlikte kent toprağının doğrudan rant sağlayan bir metaya dönüştürüşmesi sürecinde fonksiyonları, faaliyetleri ve ilişkileri yeniden ölçeklendiren neoliberal kentleşme kavramı ortaya çıktmıştır. Dünyada neoliberalizmin hâkim paradigma haline geldiği 1980'li yıllara dayanan Türkiye'nin neoliberalleşme süreci, 2000'li yıllar ile birlikte kentsel alanı büyük bir hızla dönüştürmeye başlamıştır. Sermayenin odağının, neoliberal kentleşmenin Türkiye'deki esas uygulama alanı olan İstanbul dışına çevrilmesi ile birlikte ülkenin diğer büyük metropol kentleri de neoliberalleşme sürecine dahil olmuştur. Bu kapsamda Türkiye'nin 3. büyük metropol kenti olan İzmir'in neoliberal kentleşme sürecçlerine sahne olduğu görülmektedir. İzmir'in neoliberal kentleşme sürecinin odağında ise neoliberal kentleşme politikalarının uygulama alanı bulduğu İzmir Yeni Kent Merkezi (YKM) bulunmaktadır. YKM'nin neoliberalleşme süreci, neoliberal kentleşme politikalarının önemli uygulama araçlarından biri olan ve kent mekânının yanı sıra ekonomik, sosyal ve kültürel alanlara da müdahale eden ve neoliberal kentleşmenin çıktılarından biri olan büyük ölçekli kentsel projeler aracılığıyla yürütülmektedir. Bu kapsamda çalışma, YKM'deki neoliberal kentleşme eksenli sürecin ve değişkenlerinin deşifre etmeyi ve bu kapsamda bölgedeki neoliberal mekânsal dönüşümü mekânın yeniden üretimi temelinde ortaya koymayı amaçlamaktadır.