Nesfatin-1 ile çölyak hastalığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Giriş: Çölyak hastalığı, genetik olarak yatkın bireylerde diyette alınan glutene karşı duyarlılık sonucu gelişen ince barsakta karakteristik lezyonlar yapan, genellikle malabsorpsiyonla seyreden glutensiz diyetle klinik düzelme gösteren otoimmun, familyal özellikli inflamatuvar bir hastalıktır. Son yıllarda çölyak hastalığının tanı ve takibinde kullanılabilecek biyokimyasal ve immunohistokimyasal belirteçler bilim insanlarının ilgi odağı haline gelmiştir. Nesfatin-1, hipotalamustan salgılanan ve tokluk peptidi olarak bilinen nükleobindin 2'den sentezlenen, iştah mekanizması ile beslenme durumu üzerine etkileri bulunan bir nörohormondur. Nesfatin-1 beslenme dengesinin korunmasına ek olarak, glukoz homeostazı, lipid metabolizması, gastrointestinal fonksiyonların modülasyonu, kardiyovasküler ve üreme fonksiyonlarında önemli bir rol oynar. Ayrıca çeşitli hastalıkların semptomlarını iyileştirebilen güçlü anti-inflamatuar, anti-apoptotik ve anti- oksidatif özelliklerin yanında proinflamatuvar bir peptittir. Çalışmamızda serum ve doku nesfatin-1 düzeylerinin çölyak hastalığı tanı ve hastalık aktivitesi ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Materyal-metot: Çalışmamıza 18-65 yaş aralığında, 37 çölyak hastası (17 aktif, 20 remisyon) ve 24 çölyak hastalığı olmayan sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Gebelik, malignite, kardiyovasküler hastalık öyküsü, ilerlemiş karaciğer ve böbrek hastalığı olanlar, hepatit B ve C enfeksiyonu olanlar son altı ay içinde akut koroner sendrom geçirenler çalışmaya dahil edilmedi. Serum nesfatin-1 düzeyleri ELİSA kitleri kullanılarak ölçüldü. Nesfatin-1 ekspresyonu immunhistokimyasal olarak duodenal patoloji bloklarında araştırıldı. Veriler istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: Serum nesfatin-1, ÇH grubunda istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük saptandı (0.027). Çölyak aktif, çölyak remisyon ve kontrol olarak 3 grup şeklinde değerlendirme yapıldığında istatististiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,029) Aktif- remisyon arasında anlamlı fark saptanmasada, çölyak remisyon grupta kontrol grubuna anlamlı derecede düşük saptandı(p=0,026). Doku nesfatin-1 ekspresyon düzeyleri karşılaştırıldığında çölyak hastalığı grubu ve kontrol grubunun istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0.0001). Çölyak grubu kendi arasında aktif ve remisyon olarak incelendiğinde de istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0.001). Çölyak aktif, çölyak remisyon ve kontrol olarak 3 grup şeklinde değerlendirme yapıldığında ise nesfatin-1 expresyon düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0.0001). Çölyak aktif grupta nesfatin-1 ekspresyonu düzeyi en düşük, remisyon grubunda orta, kontrol grubunda en yüksek seviyelerde gözlendi. Çölyak hastalığı grubunda serum nesfatin-1 düzeyi ile üre, kreatinin, potasyum, magnezyum arasında negatif yönde ve yağ ölçümleri arasında pozitif yönde korelasyon saptandı. Kontrol grubunda serum nesfatin-1 düzeyi ile albumin arasında pozitif yönde korelasyon saptandı. Çölyak remisyon grubunda serum nesfatin-1 düzeyi ile magnezyum arasında negatif yönde korelasyon saptandı. Çölyak hastalığı grubunda doku nesfatin-1 düzeyi ile üre, kreatinin pozitif yönde TSH ile negatif yönde korelasyon saptandı. Kontrol grubu doku nesfatin-1 ekspresyonu ile AST, ALT, GGT, LDH, TSH, albumin, fosfor ve VKİ arasında negatif yönde korelasyon saptandı. Çölyak aktif grupta doku nesfatin-1 ekspresyonu ile RDW arasında negatif MCHC ile pozitif yönde korelasyon saptandı. Çölyak remisyon grupta doku nesfatin-1 ekspresyonu PLT, total kolesterol, LDL, kalsiyum, fosfor, üre, kreatinin arasında pozitif yönde korelasyon saptandı. Serum nesfatin-1 değerinin ÇH tahmini için yapılan ROC eğrisi analizinin genel doğruluk oranı 0.671 (p=0.039); doku nesfatin-1 değerinin, ise 0.786 (p=0.001) olarak saptandı. Serum nesfatin-1'in ÇH belirlemede optimum cut- off değeri 2047 pg/ml duyarlılığı %57, özgüllüğü %58; doku nesfatin-1'in ÇH belirlemede cut-off değeri 2.5 (0-3) duyarlılığı %83, özgüllüğü%68 olarak saptandı. Sonuçlar: Serum nesfatin-1 düzeyinin çölyak hastalığı varlığını belirleyen bir faktör olduğunu; serum nesfatin-1 düzeylerindeki azalmanın çölyak hastalığında tarama amaçlı kullanılabilecek bir biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşünmekteyiz. Doku nesfatin-1'in çölyak aktif grupta belirgin azaldığı, remisyon grubunda orta düzeyde ve kontrol grubunda ise çok yüksek düzeyde saptandı. Doku nesfatin-1 düzeylerinin çölyak hastalığı tanı ve hastalık aktivitesinde kullanılabilecek bir biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşünmekteyiz.