Nıetzsche ve ironi (Nietzscheci ironi)

Çalışmamız, Nietzsche'nin corpusunda ironinin bir strateji olarak söylem ve metnin üslubu, şekillenmesi ve karakter kazanmasındaki önemi ile işlevini ortaya koymaktadır. İroni kavramı hem Nietzscheci metnin hem de Nietzsche'nin fikirleri üzerine yapılan çalışmalarda bir analiz ve ifşa etme unsuru olarak iş görmektedir. Nietzsche'nin varlık ve varoluşu güç istenci fikri üzerine kurmasına dayalı olarak ironi de bu tür bir güç olarak kabul edilebilir ve fikirlerini serdettiği bağlamda stratejik bir fonksiyon üstlenmektedir. Buna göre ironi; felsefi mutlakın statik varlık anlayışına karşı, kararsızlığı ve çifteliği varsaymayı öne çıkarır. Bu işlev, Nietzsche'nin düşüncesinde ironinin, Batı metafiziğinin mutlakiyetçi iddialarına karşı kurgulanmış stratejik bir yıkım ve yeniden inşa etme yöntemi olarak konumlandığını serimlemektedir. Nietzsche'nin üslubunu özgün kılan yalnızca ironik söylem tarzı değil, bu söylemi etkin kılan kavramsal yapıdır. Bu çerçevede; Nietzscheci vurguya sahip temel kavramların ironik bir yansıyla icra ettiği eleştirel yön ile yaşamı olumlayıcı dili; yaşam, hakikat, estetik ve perspektivist bakış çerçevesinde ele alınarak yeni bir hakikat semantiği ortaya konulmaktadır. Hakikat ekseninde hayat telakkisinin geleneksel düşüncedeki yansımasına karşın Nietzscheci hakikat eleştirisiyle oluşan anlam ve yaklaşım, ironik ve perspektivist üslubuyla örtüşerek anlamın inşasında yeni hamleler yapmayı zorunlu kılmaktadır. Hakikat; statik, orada bulunan, var olan değil; yaratılan, yaşamı güvenli kılma aracı olmanın yanında yarara dönük ve ihtiyacı karşılayan bir insani değerlemedir. İroni, hakikat istencinin kendisine olduğu kadar statik yorumların mahiyet uyumsuzluğuna karşı da uyarıcı bir araç olarak kullanılır. Bu temelsizlik karşısında Nietzsche, Batı düşüncesini dekonstrüksiyona uğratarak değersizleştirmekte; tez bu yaklaşımı temel bir eksen olarak sunmaktadır. Çalışmada Nietzsche'nin eserleri ve bu eserlere dair literatürdeki önemli yorumcuların değinileri dikkate alınmıştır. Bu yaklaşım doğrultusunda, Nietzsche okumalarından edinilen tecrübeye dayalı olarak onun söylem dünyasıyla empati içinde yorumlar serdedilmiştir. Bu minvalde tezin arkaplanı, ilgili literatürün zenginliği içinde değerlendirilmesi neticesinde metnin oluşması cihetine gidilmiştir.