Nöromaliye yaklaşımıyla duyguların vergi uyumu üzerindeki etkisi

Kamu harcamalarının finansmanında önemli gelir kaynağı olan vergi, devletin egemenlik gücünü kullarak karşılıksız aldığı bir ödemedir. Devletin vergilemede adaletsiz davranması mükellefin devletin kendisinden haksız yere vergi aldığını düşünmesine neden olacaktır. Bu durumda da mükellef olumsuz duygular hissedecek ve bu durum vergi uyumunu olumsuz etkileyecektir. Vergi uyumunda ekonomik faktörlerle birlikte sosyal- psikolojik faktörlerin de etkisi kanıtlanmıştır. Tez çalışmasında vergi uyumunda duyguların rolü tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun için deney ve anket yöntemi kullanılamıştır. Deney kısmında beyin görüntüleme tekniklerinden EEG cihazı kullanılmıştır. Ardından da vergi beyannamesi hazırlama, vergi idaresiyle iletişim ve vergi denetimine ilişkin senaryolar hazırlanmış ve bu senaryolarda hangi spesifik duyguların hissedildiği anket yöntemiyle test edilmiştir. EEG cihazı hangi spesifik duyguların aktive olduğunu göstermemektedir. Bunun için de anket yönteminden faydalanılmıştır. Çalışmada beyinde duyguların işlendiği ve karar vermede etkili olan prefrontal korteks ve oksipital bölgede aktivasyon olduğu tespit edilmiştir. Serbest meslek kazanç sahipleri ücret geliri elde edenlere göre daha çok tepki vermiştir. Bununla birlikte anket verilerine göre olumlu duyguların vergi uyumunu artırdığı olumsuz duyguların vergi uyumunu azalttığı sonucuna ulaşılmıştır.