Nûreddin Mahmud b. Zengî ve Selahaddin Eyyûbi ilişkileri

Haçlı Seferleri, 1096-1291 yılları arasında yaklaşık iki yüz yıllık bir süreyi kapsar. "Kutsal toprakları kurtarmak" sloganıyla başlayan Haçlı Seferleri Anadolu, Suriye ve Filistin'de büyük tahribatlar meydana getirmiştir. Türk-İslam memleketlerine kalabalık ordularla gelen Haçlılar evvela Anadolu Selçuklu Devleti ile mücadeleye girişmiştir. Birinci Haçlı Seferi sonucunda Urfa Haçlı Kontluğu (1098-1144), Antakya Haçlı Prinkepsliği (1098-1268), Kudüs Haçlı Krallığı (1099-1291), Trablus Kontluğu (1109-1289) kurulmuştur. Urfa Haçlı Kontluğu'nun İmadeddin Zengi(1127-1146) tarafından 1144'te fethedilmesinden sonra Haçlılar'la olan mücadele artarak devam etmiştir. Zengî ailesi, Büyük Selçuklular'ın hizmetine girmiş, ilerleyen süreçte de Musul ve Halep'e egemen olmuştur. İmâdeddin Zengî'nin (1127-1146) Urfa'yı fethettikten iki yıl sonra ölmesi sonucu Nûreddin Mahmud b. Zengî (1146-1174) Halep'te; Nûreddin Mahmud b. Zengî'nin ağabeyi I. Seyfeddin Gazi'de (1146-1149) Musul'da idareyi ele almıştır. İmâdeddin Zengî'nin islam birliği politikasını Nûreddin Mahmud b. Zengî gerçekleştirmeye çalışacaktır. Nûreddin Mahmud b. Zengî, Necmeddin Eyyûb (d. ?-ö. 9 Ağustos 1173) ve Şîrkûh'un desteğini alarak bölgede Dımaşk (Şam) ve çevresine egemen olmuştur. Mısır'a düzenlenen seferler sonucunda Selahaddin Eyyûbi Fatımî Hilafeti'ni ortadan kaldırmıştır. Selahaddin Eyyûbi Mısır'ı Nûreddin Mahmud b. Zengî adına yönetmiştir. Mısır'ın ele geçirilmesi Haçlılar'ın bölgedeki hareket sahasını daraltmıştır. Nûreddin Mahmud b. Zengî, Mısır seferleri esnasında yapılan masraflar için Selahaddin Eyyûbi'den para istemiş ve gönderilen miktarın yeterli olmadığını belirtmiştir. Her iki taraf arasındaki ilişkiler zamanla bozulmaya başlamıştır. Durum böyle olsa da Selahaddin Eyyûbi, Nûreddin Mahmud b. Zengî'nin ölümüne kadar O'nun emirlerinin dışına çıkmamıştır. Selahaddin Eyyûbi'nin amcası Şîrkûh ile birlikte Mısır'ın hâkimiyeti için verdikleri mücadeleler ana hatlarıyla belirtilmiştir. Mısır'da Fatımî Hilafeti'nin ortadan kaldırılmasıyla sonuçlanan bu süreçte, Selahaddin Eyyûbi ve Nûreddin Mahmud b. Zengî arasındaki ilişkileri bozulma noktasına getiren hadiselere değinilmiştir. Nûreddin Mahmud b. Zengî ve Selahaddin Eyyûbi hâkimiyet kurdukları bölgelerde birçok sağlık kurumu, medreseler, camiler ve ribatler yaptırmışlardır. Anahtar kelimeler: Haçlı Seferleri, İmadeddin Zengi, Nûreddin Mahmud b. Zengî, Selahaddin Eyyûbi. Şîrkûh, Necmeddin Eyyûb, Fatımiler, Mısır