Obez ve kilolu bireylerde öğün sıklığının zayıflama, vücut kompozisyonu ve bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkisi

Obezite tedavisinde öğün sayısı ve sıklığı hala tartışılan konulardandır. Bu çalışma, obez ve fazla kilolu bireylerde öğün sıklığı ile zayıflama, vücut kompozisyonu ve biyokimyasal parametreler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Çankırı ilinde yürütülmüş olup 87 fazla kilolu ve obez birey katılmıştır. Katılımcılar 3, 4 ve 6 öğün olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Katılımcılara üç ay boyunca ağırlık kontrolüne yönelik tıbbi beslenme tedavisi uygulanmış ve önerilen enerji ve besin öğelerinin farklı öğün sayılarında tüketilmesi sağlanarak vücut komposizyonu ve biyokimyasal parametreleri karşılaştırılmıştır. Üç ayın sonunda tüm katılımcıların antropometrik ölçümlerinde azalma izlenirken, sadece 3 ve 6 öğün beslenenlerin ortalama boyun çevresindeki azalma önemli bulunmuştur (sırası ile 32.6±2.55cm ve 33.1±2.57cm)(p<0.05). Katılımcılar arasında BKİ değişimi en fazla 4 öğün grubunda (35±6.18 kg/m2'den 30.3±5.64' kg/m2) olurken, en fazla ağırlık kaybı %14.6±3.96 ile günde 6 öğün beslenenlerde görülmüştür (p>0.05). Katılımcılar arasında diyet süresince vücut bileşimlerinde azalma ve vücut sıvı oranda zamanla artış saptanmıştır. 6 öğün beslenen grupların HDL kolesterol değerlerindeki artış dikkat çekici bulunmuştur (50.7±11.91mg/dL'den 56.1±20.48mg/dL) (p<0.05). Tüm gruplarda, HOMA-IR değerlerinde azalma görülmekle birlikte, 6 öğün beslenenlerin HOMA-IR değerlerindeki azalma, diğer gruplara göre daha fazladır (3.0±5.85'den 2.1±4.39) (p<0.05). Tüm katılımcıların günlük enerji alımı, karbonhidrat, hayvansal kaynaklı protein, yağ ve kolesterol tüketimlerinde azalma; günlük lif, K vitamini, C vitamini, folik asit, B1 vitamini, B6 vitamini, demir, çinko ve kalsiyum tüketimlerinde artış görülmüştür. Obez bireylere uygulanan tıbbi beslenme tedavisinin tüm gruplarda ağırlık kaybı, vücut bileşimi ve biyokimyasal parametreler üzerinde olumlu değişiklikler oluşturduğu, 6 öğün beslenmenin HOMA-IR ve HDL kolesterol düzeyleri üzerinde daha olumlu etki gösterdiği saptanmıştır. Bu konuda farklı örneklem gruplarında daha fazla klinik çalışma yapılması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: obezite, ağırlık kontrolü, diyet, biyokimyasal parametreler, öğün sıklığı.