Öğretmenlerin proaktif davranışları, yenilikçi iş davranışları ve okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi

Yapılan bu araştırmanın amacı, öğretmen algılarına göre öğretmenlerin proaktif davranışları, yenilikçi iş davranışları ve okul iklimi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Nicel yöntemle gerçekleştirilen araştırmada genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Zonguldak ilinin Ereğli ilçesinde okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Katılımcı olarak 442 öğretmenin destek verdiği araştırmada, öğretmenler seçkisiz olmayan (non-random) yöntemlerden uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak; Kişisel Bilgi Formu, Proaktif Davranış Ölçeği, Yenilikçi İş Davranışı Ölçeği ve Okul İklimi Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde SPSS v27.0.1 programı kullanılmıştır. Araştırma soruları doğrultusunda sırasıyla; bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA), korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, öğretmenlerin proaktif davranışı "Çoğunlukla Katılıyorum"; yenilikçi iş davranışını "Sık Sık"; okul iklimini "Çoğunlukla" düzeyinde algıladıkları saptanmıştır. Bununla birlikte, öğretmenlerin cinsiyete göre proaktif davranış algıları ile okul iklimi algılarında anlamlı farklılık tespit edilirken; yenilikçi iş davranışı algılarında ise anlamlı farklılık bulunmamıştır. Ayrıca, öğretmenlerin yaş gruplarına ve mezun olduğu fakültelere göre sadece okul iklimi algılarında; çalıştığı okul kademelerine göre ise tüm algılarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Ancak öğretmenlerin eğitim durumlarına ve mesleki kıdemlerine göre hiçbir algılarında anlamlı fark saptanmamıştır. Bunun yanında, öğretmenlerin proaktif davranış ile yenilikçi iş davranışı algıları arasında pozitif ve güçlü; proaktif davranış ile okul iklimi algıları arasında pozitif ve orta; yenilikçi iş davranışı ile okul iklimi algıları arasında da pozitif ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Son olarak, öğretmenlerin proaktif davranış ile yenilikçi iş davranışı algılarının, okul iklimini anlamlı bir şekilde yordadığı da saptanmıştır.