Oğuzların göçleri ve yayılımları

Tezimiz Oğuzların başlangıçtan (VII. yüzyıl) XIII. yüzyıla kadarki göçlerini ve yayılmalarını ele almaktadır. Çalışmamız giriş ve beş bölümden oluşmaktadır. VII-XIII. yüzyılda, Orta Asya, Doğu Avrupa, Orta Doğu ve Küçük Asya'daki tarihi olayların seyrinde Oğuz boylarının çok büyük etkisi olmuştur. Sürekli göçe maruz kalan Oğuzlar, söz konusu bölgelere yayılarak tarihte silinmez iz bırakmışlardır. Tezimizin giriş bölümde, çalışmamız esnasında başvurduğumuz kaynak ve aştırma eserlerinin tanıtımı yapılmıştır. Kaynak kısmı Eski Türk, Çin, Rus, Bizans ve İslam kaynakları olarak tasnif edilmiştir. Araştırmalar bölümünde başta Türk ve Rus dilinde yayınlanmış olan eserlerin tanıtımı yapılmıştır. Birinci bölümde, "Göç Olayının Anlamı ve Mahiyeti" başlığı altında, göçün genel anlamı üzerinde durulduktan sonra Türklerin sosyal hayatında göçün yerine değinilmiştir. Burada Türk tarihinde gerçekleşen göç olaylarının sebepleri ve çeşitleri ele alınmıştır. Ayrıca, göçün toplumsal hayat üzerindeki etkileri de ele alınmıştır. İkinci bölümde, "Oğuzların Orta Asya'da Göçleri ve Yayılmaları" incelenmiştir. Üç ana başlıktan oluşan bu bölümde, ilk olarak Oğuzların Orhun bölgesinde yayılmaları ve Gök Türk, Uygur Devletleri bünyesindeki siyasi tarihinden bahsedilmiştir. İkinci başlıkta Oğuzların Orhun bölgesinden Yedi Su yöresine ve Seyhun Havzası'na göçleri ele alınmıştır. Üçüncü başlıkta Oğuzların IX-XI yüzyıllarda Seyhun Havzası'ndaki faaliyetlerinden söz edilmiştir. Üçüncü bölümde, "Uzların (Oğuzlar/Torky) Karadeniz'in Kuzeyine ve Balkanlara Göçleri" başlığı altında, Oğuzların Batıya göç eden kollarının akıbetinden bahsedilmiştir. Burada Oğuzların Rus knezleri ile olan ilişkileri ele alınmıştır. Bunun yanı sıra Kıpçakların Oğuzlar üzerindeki baskıları ve215 XII. yüzyılda Rusya sınırlarında, başta Oğuzlar olmak üzere kaybolmaya yüz tutan irili ufaklı Türk boylarını kendi bünyesine katarak güçlenen Kara Kalpakların tarihi söz edilmiştir. Dördüncü bölümde ise, "Oğuzların İslam Ülkelerine Göçleri" incelenmiştir. Burada Oğuzların İslam dinini kabul etmeleri, Mâverâünnehir, Harizm, Horasan, Toharistan, Azerbaycan ve Orta Doğu ülkelerinde yayılmaları ve siyasi tarihleri ele alınmıştır. Selçuklu Devletinin kuruluşunda ve gelişmesinde çok büyük katkıda bulunan Tuğrul ve Çağrı Beylerin idari ve siyasi rolleri anlatılmaya çalışılmıştır. Bunu yanı sıra Selçukluların gayrimüslim ülkelere uyguladıkları fetih politikalarına da değinilmiştir. Çalışmamızın son bölümü olan, "Oğuzların Anadolu'ya Göçleri ve Yerleşmeleri"nde ise Anadolu'nun Selçuklulardan önceki vaziyeti, Selçukluların Anadolu'ya yaptıkları akın ve sızma politikaları, tarihin seyrini değiştiren Malazgirt zaferi ve sonuçları anlatılmakta; bunula birlikte Anadolu'nun Oğuzlar tarafından nasıl fethedildiği ve Türk vatanı haline getirildiği ele alınmıştır.