Okul yöneticilerinin örgütsel bağlılık ve hizmetkâr liderlik düzeyleri arasındaki ilişki

Günümüz dünyasında her örgüt, uzun süre hayatta kalabilmeyi hedefler. Bu durumun gerçekleşebilmesi için tüm örgüt çalışanlarının çaba sarf etmesi gerekir. Örgütlerin en önemli yapıtaşı olan "insan"ı yönetmek, istenilen verimi elde etmede en önemli unsur olarak karşımıza çıkar. Yönetim görevini üstlenen liderlerin örgüt çalışanlarından beklediği örgütsel bağlılığı, ilk olarak kendilerinin göstermesi çok önemlidir. Örgüte karşı bağlılık duygusu geliştirmiş bir liderin özellikleri konusunda farklı fikirler ortaya konulmuştur. Bu çalışmada, eğitim örgütleri olarak nitelendirilen okullardaki yöneticilerin örgütsel bağlılık düzeyleri ile hizmetkâr liderlik davranışları incelenmiştir. Bu araştırmada, Kırşehir il merkezinde ve ilçelerinde, kamuya ait anaokul, ilkokul ve liselerde çalışan yöneticilerin örgütsel bağlılık ve hizmetkâr liderlik düzeyleri arasındaki ilişki ortaya koyulmuştur. Yapılan araştırmada Kırşehir il sınırları içinde 2018-2019 eğitim-öğretim yılında toplamda 228 okulun olduğu; bu okullarda 156 müdür, 12 müdür başyardımcısı ve 216 müdür yardımcısı olmak üzere toplam 384 yöneticinin görev yaptığı tespit edilmiştir. Bazı köy okullarının taşımalı eğitim sistemine geçildikten sonra kapandığı görülmüştür. Araştırmada doğrudan evren üzerinde çalışma yapıldığından örneklem alma yoluna gidilmemiştir. Betimsel-ilişkisel tarama yönteminin kullanıldığı araştırma, 315 okul yöneticisi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Okul yöneticilerinin örgütsel bağlılık algılarına ilişkin verileri toplamak amacıyla Balay (2000) tarafından geliştirilen Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılırken, yöneticilerin hizmetkâr liderlik algılarına ilişkin verileri toplamak amacıyla Ekinci (2015) tarafından geliştirilen Okul Müdürlerinin Hizmetkâr Liderlik Davranışları Ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama araçları 2018-2019 eğitim-öğretim yılı güz ve bahar dönemlerinde uygulanmıştır. SPSS programında çözümlenen araştırma verileri üzerinde kayıp veri analizi yapılmış, örüntü içermediği tespit edilen kayıp verilere ortalama atama yöntemiyle yeni veriler atanmıştır. Toplanan veriler üzerinde, Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve Okul Müdürlerinin Hizmetkâr Liderlik Davranışları Ölçeği için tekrar güvenirlik analizleri yapılmış ve Cronbach Alpa iç tutarlık katsayıları hesaplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma teknikleri kullanılmıştır. Belirlenen alt amaçlar doğrultusunda, okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik düzeyleri ve örgütsel bağlılıklarının yaş, kıdem, cinsiyet, medeni hal, branş, okul düzeyi ve lisansüstü eğitime göre değişip değişmediğini belirlemek amacıyla ikili gruplarda t- testi, üç ve daha fazla gruplarda ise ANOVA testi yapılmıştır. Ayrıca müdürlerin örgütsel bağlılıkları ile hizmetkâr liderlikleri arasındaki ilişkinin yönü ve derecesini ortaya koymak amacıyla korelasyon tekniği kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi 0.5 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre okul yöneticilerinin örgütsel bağlılık algılarının, özdeşleşme ve içselleştirme boyutlarında orta; uyum boyutunda ise düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Okul yöneticilerinin örgütsel bağlılık düzeylerinin medeni duruma göre bekâr yöneticilerin lehine; alana göre meslek alanındaki yöneticilerin lehine; hizmet yılına göre ise kıdemi yüksek yöneticilerin lehine anlamlı şekilde farklılık gösterdiği anlaşılmıştır. Okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik algılarının empâti ile alçakgönüllülük boyutlarında ''çok''; diğer tüm alt boyutlarda ise ''tamamen'' düzeyde olduğu görülmüştür. Okul yöneticilerin hizmetkâr liderlik düzeylerinin cinsiyete, alana, yaşa, hizmet yılına ve medeni duruma göre farklılaşma gösterdiği tespit edilmiştir. Bu farklılığın kadınların, evlilerin, ileri yaş grubundaki yöneticilerin, hizmet yılı fazla olan yöneticilerin ve meslek alanındaki yöneticilerin lehine olduğu tespit edilmiştir. Yöneticilerin örgütsel bağlılık ve hizmetkar liderlik düzeyleri arasındaki korelasyon kapsamında, örgütsel bağlılığın uyum boyutu ile hizmetkâr liderliğin özgecil davranışlar, empâti, adalet ve dürüstlük boyutları arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Özdeşleşme boyutu ile hizmetkâr liderliğin özgecil davranışlar, empâti, adalet, dürüstlük ve alçak gönüllülük boyutları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. İçselleştirme boyutu ile hizmetkâr liderliğin özgecil davranışlar ve empâti boyutları arasında pozitif yönde yüksek düzeyde bir ilişki olduğu; ancak adalet, dürüstlük ve alçak gönüllülük boyutları arasında ise pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.