Onkoloji Polikliniğine başvuran hastalarda adrenal lezyon sıklığı

Dünyada ve Türkiye'de kanser sıklığı giderek artmaktadır. Kanserin tanı ve evrelemesinde kullanılan bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRG), pozitron emisyon tomografisi/bilgisayarlı tomografi (PET/BT) ve ultrasonografi (USG) ile adrenal kitleler tespit edilmektedir. Adrenal bezlerde benign, malign veya metastatik kitleler bulunabilmektedir. Adrenal kitleler rastlantısal olarak tespit edilen insidentalomalar adrenal bez hastalıklarına yönelik yapılan tetkiklerde tespit edilen noninsidentalomalar olarak iki grupta incelenmektedir. Adrenal kitleler fonksiyonel ve nonfonksiyonel olabilir. Fonksiyonel adrenal kitleler cushing sendromu, primer hiperaldosteronizm, konjenital adrenal hiperplazi ve feokromasitoma kliniği ile görülebilirler. Non fonksiyonel kitleler adenom, kist, myelolipom, nöroblastom, hemoraji, enfeksiyon, adrenokortikal karsinom ve metastaz kaynaklı olabilir. Çalışmamızda 5 yıllık dönemde onkoloji polikliniğine başvuran hastalarda tanı, tedavi takibi ve evreleme aşamasında yapılan görüntülemeler ile saptanan adrenal lezyonları benign, malign ve metastatik olma durumu, kitle boyutları, radyolojik özellikleri, onkolojik tanıları ile ilintisi, görülme sıklığı, hasta yaşı, cinsiyet dağılımı açısından araştırmayı amaçladık. 5 yıllık dönemde onkoloji polikliniğine başvuran 5071 hasta incelenmiş olup 910 hastada adrenal lezyon tespit edilmiştir. Çalışmamıza dahil edilen hastaların %40,4 (n=368)'ü kadın, %59,6'sı (n=542) erkekti. Ortalama yaş 63,95 ±11,23 idi. Hastaların onkolojik tanılarının dağılımı incelendiğinde birinci sırada %32,5 (n=296) ile akciğer kanserleri, ikinci sırada %13,6 (n=124) ile meme kanserleri, üçüncü sırada %10,2 (n=93) ile kolon kanserleri yer almıştır. Adrenal lezyonların anatomik olarak yerleşimleri incelendiğinde %29,56 (n=269) ile her iki adrenal bezde yerleşim gözlenmiştir. Tek taraflı yerleşime sahip adrenal lezyonların %26,68 (n=171) ile sağ adrenal bezde, %73,32 (n=470) ile sol adrenal bezde yer aldığı tespit edilmiştir. İncelenen hastaların %93,07 (n=847)'sine BT, %61,2 (n=557)'sine 18FDG-PET/BT, %33,30 (n=303)'una MRG uygulanmıştır. Adrenal bezlerde radyolojik olarak 11 farklı lezyon tariflenmiştir. Radyolojik olarak en sık tanımlanan lezyon %30,7 (n=279) ile nodüler kalınlaşma, ikinci sıklıkta %24 (n=218) ile diffüz kalınlaşma olarak kaydedilmiştir. Metastaz %20,2 (n=184), adenom %17,3 (n=157), hiperplazi %5,7 (n=52) oranında raporlanmıştır. Adrenal metastazı olan hastalarda en sık tanı %57,1 (n=105) ile akciğer kanseri olarak bulunmuştur. Sırasıyla kolorektal kanserler %8,7 (n=16), meme kanserleri %8,2 (n=15), renal karsinomlar %6,5 (n=12) oranında tespit edilmiştir. Çalışmamızda incelenen 5 adrenokortikal karsinom yer almıştır. Kanser hastalarında tespit edilen adrenal kitlelerin metastaz olduğu varsayımını değerlendiren çalışmamızdaki BT incelemelerinde adrenal insidentaloma sıklığı %14,4 olup literatürde bildirilen %4,2-7,1 oranından daha yüksektir Elde ettiğimiz sonuçlarda metastaz oranımız %20,2'dir. Kanserli hastalarda tespit edilen adrenal lezyonların %79,8'nin metastaz olmadığını göstermektedir. Kanser hastaların tanı, evreleme ve takibi sırasında tespit edilen tesadüfi adrenal kitlelerin takip ve değerlendirmesi hastanın genel yönetimini etkileyebilecek diğer malignitelerin ve komorbiditelerin tespitine neden olabilir. Bu nedenle insidentalomaların malignite potansiyelini ve fonksiyonel durumunu değerlendirmek için uygun görüntüleme yöntemleri ve biyokimya tetkikleri ile değerlendirilmesi gerekmektedir. İnsidentalomaların yönetimi kılavuzlardaki yönergeler takip edilmelidir. Çalışmamızdaki sonuçları doğrulamak, klinisyen kararlarını etkileyen radyoloji raporlarında standardize edebilmek ve hangi hastaya ileri tetkik ve tedavi uygulanacağına karar verebilmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: İnsidentaloma, adrenokortikal karsinom, Cushing sendromu, feokromositoma, primer hiperaldosteronizm, metastaz.