Onosma briquetii bitkisinin fitokimyasal analizi üzerine farklı özütleme tekniklerinin etkisinin araştırılması

Farklı Onosma türlerinin, Irak, Türkiye, İran, Çin ve Hindistan gibi ülkelerde çeşitli sağlık sorunlarının tedavisinde kullanılan tıbbi bitkiler olarak kullanımı, yüzyıllara dayanan köklü bir gelenektir. Bu çalışma, endemik Onosma briquetii (Boraginaceae) bitkisinden maserasyon (MAC-ME), Soxhlet özütlemesi (SOE-ME) ve ultrasonik-destekli özütlemesi (UAE-ME) gibi farklı özütleme teknikleri kullanılarak elde edilen metanol özütlerinin antioksidan ve enzim inhibisyon aktivitelerini ortaya çıkarmayı ve özütlerin fitokimyasal içeriklerini Elektron Spin İyonizasyon Sıvı Kromatografisi-Kütle Spektrometrisi (LC-ESI-MS/MS) kullanarak tespit etmeyi amaçlamıştır. Her üç yöntem kullanarak elde edilen metanol özütlerinin toplam fenolik içerikleri yaklaşık 20 mg GAEs/g özüt olarak bulunmuştur. MAC-ME, SOE-ME ve UAE-ME özütlerinin toplam flavonoit içerikleri sırasıyla; 35.27, 38.75 ve 39.82 mg REs/g özüt olarak hesaplanmıştır. LC-MS/MS analizlerinde, özütlerdeki ana bileşenler olarak 4-hidroksibenzoik asit (634-707 µg/g özüt), rosmarinik asit (491-509 µg/g özüt) ve ferulik asit (371-396 µg/g özüt) farklı konsantrasyonlarda tespit edilmiştir. MAC-ME özütü, CUPRAC (EC50: 1.92 mg/mL), FRAP (EC50: 1.33 mg/mL), DPPH radikal temizleme (EC50: 3.35 mg/mL) ve demir iyonu şelatlama (EC50: 1.40 mg/mL) testlerinde daha yüksek antioksidan aktivite göstermiştir. UAE-ME özütü, asetilkolin esteraz ve alfa-amilaz enzimlerini daha etkili bir şekilde inhibe ederken, MAC-ME özütü tirosinaz enziminde anlamlı bir inhibisyon göstermiştir. Bu bulgular, O. briquetii özütlerinin farmasötik, gıda ve kozmetik endüstrileri için değerli ve önemli bir kaynak olabileceğini öne sürmektedir.