Orta çocukluk dönemindeki özel öğrenme güçlüğü tanısı almış çocuklarla olağan gelişim gösteren çocukların zihin kuramı ve sosyal beceri gelişimleri açısından karşılaştırılması

Özel öğrenme güçlüğü, bireylerin öğrenmesini sağlayan beyindeki ilgili alanların zarar görmesi veya birden çok bozulmalarla kendini gösteren nörolojik bir çocukluk dönemi bozukluğudur. Zihin kuramı, başkalarının zihinsel durumlarını yorumlayarak bunun sonucunda bir çıkarımda bulunma ve insanların ne söyleyeceklerini veya davranışlarını sezebilme ve bir sonraki aşamada ne yapabileceklerini tahmin edilebilme becerisi olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırmanın amacı, özel öğrenme güçlüğü tanısı almış çocuklarla olağan gelişim gösteren çocukları zihin kuramı ve sosyal beceri gelişimleri açısından karşılaştırarak incelemektir. Bu araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Aile İzin Formu, Zihin Kuramı Testleri, Sosyal Beceri Değerlendirme Ölçeği (7-12 yaş arası için) kullanılmıştır. Zihin Kuramı Testlerinden; 1.Düzey Yanlış İnanç için Sally-ann ve Bonibon Testi, 2.Düzey Yanlış İnanç için Dondurma Kamyonu ve Çikolata Testi, İleri Düzey Yanlış İnanç için çocuklar için olan Gözlerden Zihin Okuma Testi ve Empati Ölçeği kullanılmıştır. Bu testlerin kullanım izinleri alınmıştır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla tarama modeli kullanılmıştır.Örneklem yöntemi olarak kolay örnekleme seçilmiştir. Bu araştırma Covid 19 pandemi sürecinde eğitim-öğretim faaliyetlerine uzun bir süre ara verildiği dönemde yapılmıştır.Araştırmanın örneklemini özel öğrenme güçlüğü tanısı almış 20 çocuk ile olağan gelişim gösteren 20 çocuk oluşturmuştur.Özel öğrenme güçlüğü grubunda yer alan katılımcılar , İstanbul ilinin biri Anadolu yakasında biri Avrupa yakasında faaliyet gösteren, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı iki özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden ve araştırmaya katılmada gönüllü olan çocukların arasından seçilmiştir. Katılımcılar seçilirken devlet hastanelerinden özel öğrenme güçlüğü tanısı almış olmaları, Rehberlik Araştırma Merkezlerince özel öğrenme güçlüğü raporlarının olması ve ek yetersizlikleri olmaması koşulları aranmıştır. Olağan gelişim gösteren grubunda yer alan katılımcılar ise İstanbul ili Beykoz ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı, biri ilkokul diğeri ortaokul olmak üzere toplam iki devlet okuluna devam eden çocuklar arasından gönüllülük esasına göre seçilmiştir. Çocuklar yaş ve cinsiyet açısından özel öğrenme güçlüğü grubundaki çocuklarla eşleştirilmiştir. Katılımcılar seçilirken herhangi bir gelişim gecikmesi ve işitme problemi olmamasına dikkat edilmiştir. Araştırmada verilerin analizi SPSS 25.0 programı ile yapılmıştır. Analizlerde tanımlayıcı istatistiklerden frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama, standart sapma kullanılmıştır. Ölçeklerin birbirleri ile olan ilişkisi araştırılmıştır. Katılımcıların demografik verilerine göre sosyal gelişim düzeyleri, 1. düzey, 2. düzey ve ileri düzey zihin kuramı gelişim düzeylerinin farklılaşma durumları incelenmiştir. Katılımcıların sosyal becerileri değerlendirme düzeyleri, SQ ve empati testi düzeylerinin demografik verilere göre istatistiksel açıdan anlamlı farklılaşma durumunu tespit edebilmek için Mann Whitney-U testi, Kruscal Wallis H testi ve ki-kare analizi yapılmış ve sonuçlar başlıklar halinde sunulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre; özel öğrenme güçlüğü tanısı almış çocuklarla olağan gelişim gösteren çocukların zihin kuramı gelişimleri açısından aralarında anlamlı farklılıklar olmasına rağmen ,sosyal beceri gelişimleri açısından aralarında anlamlı farklılıklar bulunmamıştır..Olağan gelişim gösteren çocukların Sally-Ann testi , Çikolata testi ,Dondurma Kamyonu testi,Empati testlerinden aldıkları puanlar özel öğrenme güçlüğü tanısı almış çocuklara göre anlamlı şekilde yüksek iken , olağan gelişim gösteren çocuklarla özel öğrenme güçlüğü tanısı almış çocukların Bonibon testi ,Göz testi,Sosyal Beceri Değerlendirme ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır.Özel öğrenme güçlüğü tanısı almış ve olağan gelişim gösteren çocukların cinsiyet gruplarına göre anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmasına rağmen,empati testinde özel öğrenme güçlüğü tanısı almış kız çocukların duygusal ve bilişsel empati düzeyleri özel öğrenme güçlüğü tanısı almış erkek çocuklarına göre anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur.Olağan gelişim gösteren çocukların cinsiyet gruplarına göre anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur. Elde edilen bulgular , konu ile ilgili diğer çalışmaların sonuçları doğrultusunda yorumlanmış ve tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Zihin Kuramı, Özel Öğrenme Güçlüğü ,Yanlış İnanç Testleri; sally-ann testi, bonibon testi,çikolata testi,dondurma kamyonu testi, ileri zihin kuramı testi ;göz testi,empati testi.