Ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi: Kırşehir ili örneği

Bu çalışma ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonlarını çeşitli değişkenler açısından değerlendirmek üzere betimsel ve ilişkisel tarama modelinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2021-2022 eğitim öğretim döneminde Kırşehir'deki ortaokullarda öğrenim gören 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinden durum örneklemesi ile belirlenen 997 kişi oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerini toplamada araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", "Okuma Motivasyonu Ölçeği", "Okuma Tutumu Ölçeği" ve daha önceki yıllarda uygulanan bursluluk sınav sorularından seçilerek hazırlanan "Okuduğunu Anlama Testi" kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre Kırşehir'deki ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonunun, iç ve dış motivasyon düzeylerinin bunun sonucu olarak da okuma tutumu ile okuma başarısının yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca katılımcıların iç motivasyon ortalamalarının dış motivasyon ortalamalarına göre daha yüksek olduğu bulgusuna erişilmiştir. Bununla birlikte kız öğrenciler, erkek öğrencilerden; alt sınıfta öğrenim görenler üst sınıfta öğrenim görenlerden; evde kitaplık ve odası bulunanlar bulunmayanlardan; günlük kitap okuma süresi ve geçen yıl okunan kitap sayısı fazla olanlar az olanlardan; evin ısınma durumu kaloriferli olanlar sobalı olanlardan okuma motivasyonu, tutumu ve başarısı anlamında ortalama puanlarının daha üst düzeyde oldukları bulgusuna erişilmiştir. Ayrıca sahip olunan cep telefonu, aktif kullanılan sosyal medya hesabı sayısı, günlük internette geçirilen süre arttıkça negatif yönlü olarak okuma motivasyonu, okuma tutumu ve okuma başarısı ortalamalarını etkilediği saptanmıştır. Katılımcıların anne ve baba eğitim düzeyleri değişkeni ile okuma motivasyonları arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Bununla birlikte okuma motivasyonu, tutumu ve başarısı arasında pozitif yönlü yüksek düzeyde ilişki görülmüştür. Çalışmanın neticesinde okuma motivasyonu, tutumu ve başarısı ile pozitif yönlü değişkenler ile negatif yönlü değişkenler belirlenerek bununla ilgili araştırmacılara, yöneticilere, ailelere ve eğitimcilere birtakım önerilerde bulunulmuştur.