Ortaokul öğrencilerinin sürdürülebilir şehir kavramına yönelik algılarının incelenmesi

Bu çalışmanın amacı; ortaokul 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin "sürdürülebilir şehir" kavramına yönelik bilgileri hakkında tarama çalışmaları yapmaktır. Araştırmada seçilen konunun kavramları ve kavramlar arası ilişkileri öğrencilerin zihinlerinde nasıl şekillendirdiğini somutlaştırmayı sağlayan betimsel nitelikli tarama modeli kullanılmıştır. Bu çalışma; 2022-2023 eğitim öğretim yılında Kastamonu ilindeki bir ortaokulda Fen Bilimleri dersi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamındaki bu okulda beşinci sınıf seviyesinde üç, altıncı sınıf seviyesinde iki, yedinci sınıf seviyesinde iki ve sekizinci sınıf seviyesinde iki şube olmak üzere dokuz şube belirlenmiştir. Çalışmaya beşinci sınıftan 85 öğrenci, altıncı sınıftan 61 öğrenci, yedinci sınıftan 56 öğrenci ve sekizinci sınıftan 42 öğrenci olarak toplamda 244 öğrenci ile uygulama gerçekleştirilmiştir. Seçilen bütün şubelerde çalışmanın yürütüldüğü süreçte hem araştırmacı hem de dersin öğretmeni sınıf ortamında bulunmuştur. Fakat öğretmenlerin sürece müdahale etmemeleri konusunda çalışma öncesinde öğretmenlerle toplantı yapılmıştır. Çalışma süresince sadece araştırmacı tarafından yönlendirilen belli sorular çerçevesinde öğrencilerin yöneltilen soruları düşünmeleri için süre verilmiştir. Uygulama esnasında öğrencilere "Sürdürülebilir Şehir" kavramı kapsamında zihinlerinde canlandırdıklarını resmetmeleri istenmiştir. Bu süreçte öğrencilerin "Sürdürülebilir Şehir" kavramına odaklanabilmeleri ve hayal edebilmeleri için araştırmacı tarafından öğrencilere sorular yöneltilmiştir. Bu sorular çerçevesinde düşündükleri ve akıllarına gelen her şeyi kendilerine verilen kâğıt ve boya kalemlerini kullanarak çizmeleri istenmiştir. Resim çalışmaları için tanınan 1 ders saati sürenin sonunda araştırmacı her öğrenciyle bireysel ilgilenerek resim kâğıdında çizdiği her şekilde neyi ifade etmek istediği sorulmuştur. Öğrenci ifadeleri üzerine excel tablosu oluşturulmuş ve bu tabloda öğrencilerin resimlerine dair bilgiler not edilmiştir. Uygulamanın sonunda öğrencilerin çizmiş oldukları resimler bu çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Resimler, betimsel analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Her bir resim ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Resimlerde var olan kavramlar sürdürülebilirliği yansıtma içeriğine göre sınıflandırılmış ve Çevre, Detaylı Çizim Ev, Teknolojik araç, Yaratıcı Fikir, Ulaşım, Tek Bir Materyal Çizimi olarak başlıklara ayrılmıştır. Resimlerden yola çıkılarak ayrı ayrı kriterler belirlenmiş ve resimler kodlanmıştır. Bu kodlamalar sonucunda her sınıf seviyesindeki öğrencilerin kavramları kullanma sıklığına göre frekanslar belirtilmiştir. Bu frekanslardan yola çıkılarak öğrencilerin sürdürülebilir şehir kavramına yönelik algıları belirlenmiştir.