Ortaokul Türkçe ders kitaplarının Doğacı Zekâ Kuramı'na göre incelenmesi

Bu çalışmada, 2019 Türkçe Öğretimi Programı'na göre hazırlanan 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe kitaplarındaki Doğa ve Evren temasında yer alan metinler ve etkinlikler Hikmet Canbay tarafından hazırlanan kitap içerik inceleme formuna göre incelenmiştir. Gardner'ın Çoklu Zekâ Kuramı'nın alt başlığı olan Doğacı Zekâ, doğanın farkına varılmasını, insan ile doğanın etkileşim içinde olduğunun bilincine varılmasını amaçlamaktadır. Doğa, varlığını hiçbir canlıya ihtiyacı olmadan sürdürebilirken hiçbir insan doğa olmadan yaşamını devam ettirememektedir. Bu nedenle de her birey doğanın önemini anlayıp onunla uyumlu bir şekilde yaşamalıdır. Çalışmada kullanılan kitap içerik inceleme formu sınıflandırma, doğa sevgisi ve farkında olma boyutlarından oluşmaktadır. Sınıflandırma boyutunda 7; doğa sevgisi boyutunda 5; farkında olma boyutunda ise 14 madde olmak üzere toplam 26 madde doğrultusunda metinler ve etkinlikler incelenmiştir. Dinleme metinleri, serbest okuma metinleri, hazırlık çalışmaları, tema sonu değerlendirme soruları da incelemeye dâhil edilerek bütüncül bir çalışma yapılması amaçlanmıştır. Çalışmada betimsel tarama modeli ile doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma içerisinde oluşturulan tablolardaki ve grafiklerdeki tekrar sıklıkları göz önüne alındığı zaman incelenen metinlerin ve etkinliklerin Doğacı Zekâ yeterliklerini "sınıflandırma" ve "farkında olma" boyutlarında karşıladığı; "doğa sevgisi" boyutunda ise yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Metinlerde en fazla tekrar sıklığına "sınıflandırma"; etkinliklerde ise "farkında olma" boyutu sahiptir. "Doğa sevgisi" hem metinlerde hem de etkinliklerde en çok ihmal edilen boyuttur. Tekrar sıklıklarının artması ve boyutlar arasındaki dağılımın düzenli olması için Türkçe kitaplarının Doğacı Zekâ yeterlikleri dikkate alınarak hazırlanması gerektiği önerilmiştir.