Osmanlı Devleti'nde savcılık kurumunun kuruluşu ve Erzurum vilayetinde uygulanması

Osmanlı Devleti, uzun yıllar dünya siyasetinde önemli bir güç olarak yaşamış ve kendisi ile ilişki içerisinde olan devletler üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuştur. Ancak zamanla devletin malî ve askerî güç kaybetmesine paralel olarak sosyal alanda bozulmalar başlamış ve yargı sistemi de bundan nasibini almıştır. Tanzimat'tan önce Osmanlı yargı sisteminde idari, adlî, cezaî, hukukî ve ticarî davalara bakan kadıların yetiştiği medreselerin bozulması, kadıların niteliksiz olmaları gibi olumsuzluklar getirmiştir. Hukukun, toplumun içinde yaşayan insanların birbirleri ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallar bütünü olması nedeniyle Adlî sistem, Osmanlı Devleti kanunlaştırma hareketlerini uyguladığı alanlardan biri olarak karşımıza çıkmıştır. Bu çalışmada Osmanlı hukukunun dayandığı kaynaklar tek tek ele alınarak adlî teşkilatın Tanzimat öncesi ve sonrasındaki durumuna bakılmıştır. Kanunlaştırma faaliyetleri ile yaşanan yenilikler ceza ve hukuk alanında yapılan reformlar, Kadılığın yanında Osmanlı adlî teşkilatında 1879 yılından itibaren yer alan müddei-i umumilik kurumuna değinilmiştir. Müddei-i umumiliğin son dönemlere kadar geçirdiği süreç ele alınmıştır. Osmanlı hukukunda davaların çözüme kavuşturulması için kadıların, vi inceleme ve soruşturma yapmak gibi görevlerinin yerini zamanla müddei-i umumilik kurumuna nasıl bıraktığı, müddei-i umumiliğin adlî süreçteki yeri Osmanlı toplumuna nasıl faydalı olduğu, gibi sorulara cevap bulmak için merkeze bağlı bir vilayet olan Erzurum Vilayeti örnek alınarak detaylandırılmıştır. Anahtar Sözcükler: Osmanlı Devleti, XIX. Yüzyıl, Erzurum Vilayeti, Müddei-i Umumilik, Ceza Hukuku,