Osmanlı Devleti`nin kuruluş döneminde fakihler ve Tursun Fakih

148 ÖZET Bu çalışmada, kuruluş dönemi Osmanlı toplumunda fakih yahut fakı şeklinde tanımlanan ve daha çok imam ve hatib, kısmen de kadı (vb.) gibi kişilerden oluşan fakihler (takılar) zümresi ve erken dönemde bunlar arasında öne çıkan Tursun Fakı ele alınmaktadır. Bu çalışma, kaynaklar ve araştırmalar, giriş, iki ana bölüm, sonuç ve eklerden oluşmaktadır. Kaynaklar ve Araştırmalar'da, bu çalışmada başvurduğumuz kaynak ve telif eserlerin kısa bir tanıtımı yapılmıştır. Giriş'te, ilk olarak, milâdî VII. asırdan XIV. asrın sonuna kadar olan dönemde fakih, XIV. asırda da fakı tâbirlerinin hangi anlamlarda kimler için kullanıldığı üzerinde durulmuş, daha sonra ise Anadolu Selçukluları ile Beylikler döneminde yaşayan fakihler incelenmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde yaşadığını tesbit ettiğimiz fakihler yahut fakılar; menşe'leri, sosyal tabanları, tahsilleri, meslekleri, ekonomik durumları, ilk Osmanlı hükümdarlarıyla ilişkileri, tasavvuf! zümreler ve ahîlerle vakıf kayıtları çerçevesinde mukayeseleri ve Osmanlı Devleti'nin kuruluşundaki rolleri açılarından incelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise Osman Bey döneminin mühim simalarından olan Tursun Fakı'nın menşei ve kimliği meseleleri Ertuğrul Bey ve Osman Bey ile ilişkileri, bugüne ulaşan Gazâvatnâmeleri'nin hususiyeti ve ölümü- türbesi gibi konular ele alınmıştır. Bu çalışmada sonuç olarak, daha ilk temsilcilerini Osman Bey döneminden itibaren tesbit edebildiğimiz "fakihler" (fakılar) zümresinin Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda en az tasavvuf? zümreler ve "ahi"ler kadar rol onamış oldukları vurgulanmış; ayrıca Tursun Fakı'nın tarihî kimliğini Şeyh Edebalı'ya bağlamak yerine, onu müstakil bir "değer" olarak düşünmek gerektiği görüşü savunulmuştur.