Osmanlı ve Rus modernleşmesinin siyasi alanda karşılaştırılması

İçinde yaşanılan insani-toplumsal dünyanın en başat olgularından biri modernliktir. Modernlik bir hareket ve süreç olarak Avrupa'da doğmuştur. Kelime anlamı itibarıyla da yeniliği çağrıştıran modernlik ile birlikte siyaset/devlet, bilgi/bilim, sosyal yapı ve ekonomi gibi alanlarda radikal değişiklikler gerçekleşmeye başlamıştır.Hepsi de 13.-16. asırlar arasında vuku bulan: İtalyan site devletlerinin ön ayak olduğu ilk kapitalist hareketlenmeler; Rönesans; Reformasyon ve okyanus-aşırı seferlerle yeni kıtaların keşfi gibi süreçlerin devindirdiği modernleşme ile birlikte, Avrupa'da modern ulus devlet, eski spekülatif felsefeden ve epistemolojilerden kökten farklı bir modern bilim anlayışı, feodal sosyal-ekonomik yapı yerine de okyanus-aşırı (küreselleşen) bir modern kapitalist dünya sistemi ortaya çıkmıştır. Bu değişiklikler, Avrupa'yı dünya genelinde, siyasi alan da içlerinde bulunmak üzere çeşitli açılardan giderek hegemonik güç konumuna taşımaya yönelmiştir. Bu farklılaşmalardan Avrupa dışı dünya ve hâliyle Avrupa'da toprakları bulunan, Avrupa ile belirli bir etkileşimi olan Osmanlı Türkiye'si ve Rusya gibi ülkeler de etkilenmiştir. Buralarda da Avrupa modernliğini merkeze alan bir modernleşme/Avrupalılaşma/Batılılaşma süreci daha çok askeri ve siyasal itkilerle hayata geçirilmiştir.?Osmanlı ve Rus Modernleşmesinin Siyasi Alanda Karşılaştırılması? adlı bu çalışma, Osmanlı ve Rus modernleşmelerini hem kendi sferlerinde hem de birbirleriyle bakışımlı olarak, daha çok siyasal içerimleri itibarıyla anlamaya ve açıklamaya yönelen bir çalışmadır. Zaman bağlamında gerek Osmanlı, gerekse Rus modernleşmeleri açısından, öncesine de gidilmekle beraber, önemli tarihsel kırılmaları bünyesinde taşıdığı için esas olarak on sekizinci yüzyıl ve sonrası üzerinde durulmuştur. Tüketici bir gayenin güdülmediği çalışmanın sonucunda Rus modernleşmesinin Osmanlı modernleşmesine göre daha başarılı bir modernleşme olarak belirginleştiği açıklıkla söylenmelidir.