Otantik öğrenme yaklaşımıyla desteklenmiş hayat bilgisi dersinde değer ve beceri öğretimine yönelik bir durum çalışması

Bireylerin içinde yaşadıkları sosyal bağlamlara uyum sağlaması, kendi kültürünü tanıması, gerçek dünya durumları ile karşı karşıya kalarak edinebildiği değer ve beceriler sayesinde olabilmektedir. Bütün kök değerler ve beceriler, özleri gereği boşlukta kazanılabilecek yapıda değillerdir, ancak gerçek yaşam bağlamlarında kazanılabilirler. Bu nedenle değer kazanımı ve beceri gelişimi için kritik önem arz eden okulöncesi ve ilkokul dönemlerinde bu becerilerin kazanılmasına yönelik gerçek dünya durumlarını hedef alan otantik etkinliklerin planlanması önem arz etmektedir. Bu bakımdan hayat bilgisi dersi, otantik etkinliklerin planlanması için uygun bir zemin sunmaktadır. Bu araştırmada, otantik öğrenme etkinlikleri ile desteklenmiş ikinci sınıf hayat bilgisi dersi öğretimine yönelik uygulamanın; araştırmanın odağını oluşturan değerler özelinde derinlemesine incelenmesi, bütün yönleri ile keşfedilmesi ve açıklanması amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması olarak planlanan bu araştırmada; sorumluluk, yardımseverlik ve özdenetim kök değerleri ile iletişim becerisi, araştırmanın odağını oluşturan durumlardır. Bu değer ve becerilerin kazanımı ve gelişimi için, ikinci sınıf hayat bilgisi dersinin, "sağlıklı hayat" ve "güvenli hayat" ünitelerinde otantik öğrenme etkinlikleriyle desteklenen planlamalar yapılmıştır. Bu planlamalar hem araştırmanın odağını oluşturan durumlar, hem kazanımların hedefleri hem de otantik öğrenme yaklaşımının temel nitelik ve bileşenleri ile harmanlanarak hazırlanmıştır. Araştırmanın verileri; süreç öncesi gözlem, araştırmacı ve öğrenci yansıtıcı günlüğü, bireysel ve gruba yönelik özdeğerlendirme formları, dereceli puanlama ölçeği, uzman öğretimi etkinliği değerlendirme formları ile toplanmıştır. Araştırmanın yürütüldüğü sınıf, Kahramanmaraş İlinin, Pazarcık ilçesinde yer alan MEB'na bağlı resmi bir ilkokulun ikinci sınıf şubelerinden biridir. Katılımcılar amaçlı örneklem yöntemlerinden tipik durum örneklemesi yöntemi ile seçilmişlerdir. Araştırmacı aynı zamanda, çalışmanın yürütüldüğü sınıfın öğretmenidir. Otantik öğrenme etkinlikleriyle desteklenmiş uygulama süreci on üç kazanımı kapsamış ve on bir hafta sürmüştür. Araştırmada her kazanım için planlanan etkinliklerin, otantik öğrenme yaklaşımına tam anlamıyla uygun olup olmadığını belirlemek için, alanyazındaki temel nitelik ve kabullerden hareketle, araştırmacı tarafından geliştirilen çetelelerden faydalanılmıştır. Otantik bağlam ve otantik etkinlikler için geliştirilen çetelelerden, kazanım ile ilgili planlanan etkinliklerden önce faydalanılmıştır. Araştırmanın verileri şu araçlar ile toplanmıştır; öğrenciler tarafından her kazanımdan sonra bireysel özdeğerlendirme formu ve gruba yönelik özdeğerlendirme formu, her etkinlikle ilgili doldurulan öğrenci yansıtıcı günlüğü doldurulmuştur. Araştırmacı tarafından; araştırmacı yansıtıcı günlüğü doldurulmuştur. Ayrıca otantik öğrenme sürecine destek veren uzmanlar, etkinliklerini bitirdikten sonra, öğrenciler tarafından doldurulan uzman öğretimi etkinliği değerlendirme formu, her kazanım ile ilgili öğrenci grupları tarafından oluşturulan otantik ürünlerin (hikaye, slogan, resim ve röportajlar) değerlendirilmesi için araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan dereceli puanlama anahtarı, süreç sonunda öğrenciler ile yapılmış olan yarı yapılandırılmış görüşmelerle veri toplama süreci tamamlanmıştır." Araştırma verileri içerik analizi yapılarak çözümlenmiş ve anlamlandırılmıştır. Özdeğerlendirme formlarından elde edilen veriler her hafta, ortak özelliklerinden hareketle kodlar ve kategoriler altında toplanarak anlamlandırılmıştır. Dereceli puanlama anahtarı, her etkinlik için hazırlanan otantik ürünler tamamlandıktan sonra, iki puanlayıcı tarafından puanlanmıştır. Uzman öğretimi etkinliği değerlendirme formlarından elde edilen verilerde kategori ve kodlar altında toplanarak özet tablolarda sunulmuştur. Araştırmacı ve öğrenci yansıtıcı günlükleri ve araştırmanın odağını oluşturan durumlar bağlamında çözümlenmiştir. Süreç sonunda ise öğrenciler ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerin ses kaydı alınmış, transkripti yazılmış ve çözümlenmiştir. Araştırmanın geçerlik ve güvenirliği, nitel araştırmalar için alanyazında kabul görmüş temel öneriler dikkate alınarak sağlanmıştır. Sürecin başında, süreç boyunca ve süreç sonunda etik olarak hangi kurallara bağlı kalınacağı önceden belirlenmiştir. Araştırmacı süreç boyunca temel etik ilkelere uyma konusunda hassasiyet göstermiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulardan hareketle şu sonuçlara ulaşılmıştır: Çalışmanın odağını oluşturan; sorumluluk, yardımseverlik ve özdenetim değeri ile iletişim becerisi açısından bütün öğrencilerin gelişim gösterdiği görülmüştür. Bu beceri ve değerlerin alt boyutlarında ve temel niteliklerinde, özellikle sürecin sonlarına doğru, kendini daha görünür kılan olumlu gelişmeler olduğu saptanmıştır. Bir değerde yaşanan olumlu gelişmelerin diğer değerlerin kazanılması ve gelişmesi açısından da olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Otantik öğrenme süreci açısından ise; öğrencilerin süreçten keyif aldıkları, kendilerini faydalı hissettikleri, işbirliği içerisinde çeşitli projelerde yer almaktan hoşlandıkları ve daha sonraki dönemlerde de bu tür etkinliklere katılmak istedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Otantik öğrenme, hayat bilgisi, değer, sorumluluk, yardımseverlik, özdenetim, iletişim becerisi, durum çalışması