Öteki bilinç: gerçeküstücülük ve ikinci yeni

Bu tezde, ülkemizdeki şiirin modernleşmesinde önemli bir kırılma sayılan İkinci Yeni ile bütün dünya şiir hareketlerini etkileyen Gerçeküstücülük arasındaki benzerlikler ve farklılıklar saptanmaya çalışılmıştır. Her iki şiir hareketinin özellikleri, yöntemleri, amaçları bu akımlara bağlı şairlerin metinleri, konuşmaları karşılaştırılarak okunmuş ve değerlendirilmiştir. Yazılan çok sayıda makalede yine İkinci Yeni Gerçeküstücülük üzerinden tartışılmış, tıpkı onun gibi anlamsız, gerçekle ilgisiz olarak görülmüş, ağırlıklı olarak bu akımın etkisinde gelişen ülkemize özgü bir şiir hareketi olarak değerlendirilmiştir. Gerçeküstücülüğün gerçekliğe çok daha derinlemesine nüfuz etmek, insanı, dünyasını bütünlüklü bir biçimde görmeyi hedefleyen amaçlarıyla, İkinci Yeni?nin farklı bir şiir yazmak uğruna dili, dildeki farklı anlatım biçimlerini öne alan amaçları kıyaslanınca bu iki şiir hareketinin ne kadar köklü bir farklılık içerdiklerini anlaşılacaktır. Gerçeküstücülük için dil ile ilgili her türlü anlatım, teknik, şiir sanatları (imge, eğretileme, çağrışım vb.) amaç için bir araç iken, İkinci Yeni için gerçeküstücülerin araç olarak gördükleri dil ve dille ilgili her şey farklı bir şiire ulaşmak için bir amaç olmuştur. Çalışma sonunda Gerçeküstücülük ile İkinci Yeni?nin farklı toplumsal koşulların ve zamanların ürünü olduğu görülmüştür. Gerçeküstücülük, Batı toplumlarının içinde bulundukları koşulların dayattığı, insanı ve dünyayı yeniden anlamlandırmaya dayalı zorunlu bir durak iken, İkinci Yeni böyle bir kaygı gütmemiş, ancak farklı bir şiir inşasını gerçekleştirmeyi amaçlamış, dilde yaptığı önemli değişiklik ile insana ve gerçekliğine farklı ve yeni bir biçimde bakılmasını sağlamıştır.