Özgül öğrenme bozukluğu olan hastalarda motor beceri ile yürütücü işlevlerin değerlendirilmesi ve lateralizasyonla ilişkilerinin belirlenmesi

Amaç: ÖÖB'de işitsel ve görsel algı becerileri, işlemleme hızı, organizasyon, bellek, ince ve kaba motor beceriler, dikkat, soyutlama, sosyal yeterlilik alanlarında güçlükler yaşanmakta olup, bu problemler bazı nörolojik lateralize defisitlerle ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmada ÖÖB'lilerin motor beceri ile yürütücü işlevlerin değerlendirilmesi ve lateralizasyonla ilişkilerini araştırmayı amaçladık. Materyal ve metot: Bu araştırma, İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Çocuk ve Ergen Psikiyatri polikliniğine başvuran, klinik muayene ve değerlendirmeler sonucunda DSM-5 tanı ölçütlerine göre ÖÖB tanısı almış 7-10 yaş arasında olan 35 olgu dâhil edildi. Araştırma grubu ile yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş 35 sağlıklı çocuk ile 35 DEHB tanısı almış olgulardan oluşan iki ayrı kontrol grubu oluşturuldu. Edinburgh El Tercihi Anketi, YCADÖKF, YİYDDE Aile Formu, MABC-2 uygulandı. Çalışmanın istatistiksel analizlerinde IBM SPSS Statistics 22.0 programı kullanıldı. Bulgular: MABC-2 toplam puanlarında ÖÖB ve DEHB grubunda sağlıklı kontrol grubuna göre daha düşük ortalama puan bulundu. MABC-2 alt ölçeklerinde ise ÖÖB grubunda, DEHB grubuna ve sağlıklı kontrol grubuna göre el becerisi puanında belirgin düşüklük saptandı. Hedefleme ve yakalama puanı DEHB'lilerde diğer iki gruba göre daha düşüktü. ÖÖB grubu puanı ise sağlıklı kontrollere benzerdi. Denge alt alan puanında ÖÖB ve DEHB grubunda sağlıklı kontrol grubuna göre daha düşük puan saptandı. DEHB grubunun YİYDDE ölçek puanları daha yüksekti. YCADÖKF ve YİYDDE puanları arasındaki korelasyon analizinde ataklık/hiperaktivite YİYDDE alt ölçek puanlarıyla pozitif ilişkili bulundu. ÖÖB'de ise DEHB'ye göre global yönetici puan ve inhibisyon alt ölçeklerinde daha az bozulma ve set değiştirme, duygusal kontrol, başlatma, düzenli olma alt ölçeklerinde sağlıklı kontrollere benzer puanlar elde edildi. Yürütücü işlevler ve motor beceri puanlarının korelasyon analizinde MABC-2 puanı ile YİYDDE-GYİ puanı arasında negatif ilişki görüldü. El tercihi, ayak tercihi ve göz tercihi açısından gruplar arasında fark yoktu. Lateralizasyonlarına göre MABC-2 puanları ve YİYDDE puanları açısından fark yoktu. Sonuç: ÖÖB grubunda motor beceri ve yürütücü işlevlerde bozulmaların mevcut olduğu, bu alanların lateralizasyonla belirgin ilişkisinin olmadığı görülmüştür. Çalışmanın sonuçları ÖÖB gibi nörogelişimsel bozukluklarda çeşitli alanlarda işlev bozukluklarının söz konusu olabileceği sonucuna vurgu yapmaktadır.