Parsiyel / total nefrektomi yapılan sıçanlarda ipsilateral ve kontralateral böbrekteki kök hücre rezervinin değerlendirilmesi

Bu çalışma, renal doku kaybı sonrasında böbrekteki kök hücrelerle ilişkili adaptasyon mekanizmasını anlamak amacıyla yapıldı. Bu amaca yönelik olarak farklı oranlarda yapılan parsiyel / total nefrektominin ve yaş faktörünün böbrek fonksiyonları, kök hücre rezervi ve parankimal hücre proliferasyona etkisi sıçanlarda oluşturulan deneysel bir model üzerinde araştırıldı. Çalışmamızda sütten kesilmiş 3 haftalık yavru sıçanlar ve 8 haftalık ergin genç sıçanları içeren 2 ana grup oluşturuldu. Her grubun kendi içerisinde kontrol ve deney grubu mevcuttu. Kontrol grupları kendi yaş grubu içerisinde 3 gruba ayrıldı ve her bir kontrol grubunda 10 erkek sıçan kullanıldı. Deney grubu ise kendi yaş grubu içerisinde 9 gruba ayrılıp, her grupta 6 erkek sıçan kullanıldı. Sıçanlara tek taraflı total nefrektomi, 1/3 nefrektomi ve 5/6 nefrektomi yapılarak postoperatif 15, 30 ve 60. gün değerlendirmeleri yapıldı. Deneyin başlangıcında ve sonunda sıçanların ağırlıkları ölçüldü. Deney sonlandırılmadan kan ve böbrek örnekleri alınarak biyokimyasal ve immünohistokimyasal değerlendirilmeleri yapıldı. Biyokimyasal parametre olarak kan örneklerinde BUN ve kreatinin ölçümleri yapıldı ve istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Doku örneklerinde ise kök hücre rezervi immünfloresan çift boyamayla (CD90 ve CD105), proliferasyon ise immünohistokimyasal olarak Ki67 boyamasıyla vizüel olarak değerlendirildi. Çalışmamızda kontrol grubundaki sıçanları ağırlık değişimleri hem yaşlara hem de nefrektomi türlerine göre anlamlı değişiklik göstermedi. Deney grubunun preoperatif ve postoperatif ağırlık ölçümlerinde sıçanlarda ağırlık artışı kontrollere göre daha az olmakla birlikte farklar istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0.05). 5/6 nefrektomi yapılan hem 3 haftalık hem de 8 haftalık sıçanların 60. gündeki ağırlıkları 1/3 ve tek taraflı total nefrektomi yapılanlar ile karşılaştırıldığında anlamlı olarak düşük bulundu (p<0.05). Parsiyel/total nefrektomi sonrasında BUN değerleri tüm nefrektomi gruplarında, kontrol gruplarına göre artış göstermekle birlikte bu artış yalnızca 1/3 nefrektomi yapılan sıçanlarda anlamlı olarak bulunmadı. 5/6 nefrektomi grubunda BUN değerindeki artış postoperatif 15. gün diğer gruplara göre daha belirgindi. Deney gruplarının kreatinin değerleri ise sıçanların yaşları ve nefrektomi tekniklerinden bağımsız olarak tüm postoperatif dönemlerde kontrol gruplarındakiler ile karşılaştırıldığında aralarında anlamlı farklılık bulunmadı (p>0.05). Her iki yaş grubu ve tüm postoperatif dönemler göz önüne alındığında, en fazla kök hücre rezervinin 5/6 nefrektomi yapılan 8 haftalık sıçanlarda olduğu bulundu. Çalışmamızda, en yüksek proliferatif aktivite tek taraflı total nefrektomi ve 5/6 nefrektomi yapılan gruplarda saptandı. Bu artış postoperatif 15. günde tubüllerde başlamış, 60. günde en yüksek düzeyine ulaşarak glomerül ve interstisyel hücrelerde de görülmüştür. Yaş gruplarına göre yapılan değerlendirmede proliferatif aktivitenin 3 haftalık sıçanlarda daha fazla olduğu bulundu. Bu deneysel çalışma, böbreklerin doku/volüm kaybına kendisinde var olan kök hücre rezervi üzerinden rejeneratif yanıt verebileceğini desteklemiştir. Bu yanıt, böbreği ilgilendiren ve doku/volüm kaybına yol açan klinik durumların önlemesi ve giderilmesi için bir potansiyel taşımaktadır. Ancak bu bulguların daha ileri deneysel ve klinik araştırmalarla irdelenmesine gereksinim vardır.