Polikistik over sendromlu ergen kızlarda ilişkili olabilecek polimorfizmlerin moleküler tanı yöntemleri ile saptanması

Polikistik over sendromu (PKOS), doğurganlık çağındaki kadınlarda en yaygın endokrin bozukluklardan biridir. İlk belirtileri, ergenlik döneminde ortaya çıkmaktadır. PKOS'lu hastalarda hiperandrojenemi ve kronik anovulasyon anahtar rolü olan bulgulardır. İnsülin direnci ve obezite ile de sıklıkla karşılaşılmaktadır. Erişkin kadınlarda endokrin kökenli infertilitenin en sık nedeni olup, endometrium kanseri, tip 2 diabet, hipertansiyon, koroner kalp ve damar hastalıkları için risk faktörüdür. PKOS, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi ile ortaya çıkan ve bireysel farklılıklardan dolayı heterojen görünüm sergileyen ailesel kompleks bir hastalıktır. Genetik temeli ve kalıtım şekli henüz aydınlatılamamıştır. Bu tez çalışmasında, PKOS'lu ergen kızlarda Calpain 10 geni SNP - 44, -43, -19 ve -63, insülin reseptör geni 17.eksonda C/T ve plazminojen aktivatör inhibitör 1 geni promotor bölgesinde 4G/5G polimorfizmleri çalışılarak toplumumuzdaki sıklığın araştırılması ve sendromla genetik ilişkilerinin gösterilerek genetik yatkınlığın belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamına Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalında izlenen 48 PKOS'lu ergen kız ve 50 sağlıklı birey dahil edildi. EDTA'lı tüplere alınan kan örneklerinden genomik DNA elde edildi ve örnekler PCR-RFLP yöntemi ile genotiplendirildi. Çalışma grubunu oluşturan tüm bireyler, insülin reseptör geni ekson 12 ve devamındaki intron bölgesi DNA dizi analizi yapılarak farklı bir polimorfizm açısından değerlendirildi. Çalışmamızdan elde edilen sonuçlar, Türk toplumunda üç farklı gene ait altı polimorfizm bakımından hasta bireyler ve kontrol grubu arasında istatistiksel bakımdan anlamlı bir farklılık ve bu polimorfizmler ile PKOS arasında anlamlı bir ilişki bulunamadığını göstermektedir. Bu durum, Türk toplumunda, bu gen polimorfizmlerinin PKOS'a yatkınlıkta rolü olmadığını düşündürmektedir. Bu tez çalışması, PKOS ve Calpain 10 geni, insülin reseptör geni ve plazminojen aktivatör inhibitör geni polimorfizmleri arasındaki ilişkinin araştırılması yönünden ve ergen kızlarda çalışılması bakımından toplumumuzda yapılmış ilk çalışmadır. Ancak, bu genlerin, PKOS'un genetik temeli ile olan ilişkisinin belirlenmesi yönünden daha geniş çalışma gruplarının aile temelli taranması ve ilişkili olduğu düşünülen genlere ait farklı polimorfik bölgelerin de çalışılması daha kesin ve ayrıntılı sonuçlara ulaşmamıza olanak sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Polikistik over sendromu, polimorfizm, ilişki, aday genler, Calpain 10 geni, insülin reseptör geni, PAI 1 geni.