Politik mesenlik ve hicvin kullanımı üzerine analiz: Nef'î ve Engin Ardıç örnekleri üzerinden iktidarla iletişim

Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu geç klasik dönemi şairi Nef'î ile vârisi modern Türkiye Cumhuriyeti (köşe)yazarı Engin Ardıç modellerinin kıyasıyla iktidar ve kültür kavramlarının stratejik devamlılığı incelenmektedir. İki sanatçı da, kültüre ait sembolik gücün başarılı taşıyıcıları olmalarının yanında, kurumsal kültür yapısının etkileyici hizmetkârları ve temsil memurları olarak, hiciv kapsamı altında benzer politik iletişim yeteneklerine sahiptirler. Nef'î'nin, "Sihâm-ı Kazā" (Kazā Okları) isimli mecmuadaki, Türk siyaset oyununun başat iktidar merkezlerine taarruzu ve hatta şahsî varlığı dahi, söz konusu iktidar oyuncuları arasına denge getirmek maksatlı bir başka kuvvetin oyuna eklenmesidir. İfade gücü ve müessir sosyal analiz kabiliyeti, Nef'î'yi besleyen köklerin Engin Ardıç'ın beslendikleri ile aynı olduğunu göstermektedir; velakin, bu kökler, modernitenin farklı grupları, cemiyetleri veya kitlelerin mutualistik unsurları ve kamusal ya da Pierre Bourdieu tasvirlerinde sınırları belirlenen sosyolojik alanlar tarafından yok edilmektedir. Muadil otoritelerin tekelindeki benzer kültür pratikleri ve karmaşık oyun ağlarının ortasındaki entellijansiyanın şekillendirilmesi asırlarca sürmüştür; insan sermayesinin kötüye kullanılması yahut harcanması anlamına gelen bu durum, farklı dönemlerde yetişen dâhileri, kültür kapitallerini yanlış kullanmaya sevketmiştir. "Medya sahipliği" teması altında, farklı meselelerin analizi için, iki sanatçının birlikte resmedilmesi fikri istikametinde gidilmiştir. Arketip medium parçaları olarak kabul edilen artifektler, muktedir isimleri üzerine kurulu yapıdan mürekkep sosyokültürel dokunun dominant unsurları hükmündedir: böylelikle, hiciv şiirleri ile taarruz amaçlı -argo ve küfür içerikli- beyanat dahi, metinlerarası bağ, ilişki ve mana bütünlüğü dahilinde, haberin konusu ve aktörü olarak veri sağlamaktadır. Metodik olarak, Teun van Dijk tarafından geliştirilen Eleştirel Söylem Analizi esas alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Mesenlik, Sahiplik, İktidar, Hiciv, Humedium