Postdramatik tiyatroda kadın bedeni ve cinsel kimlik temsilleri

Bu tez, postdramatik tiyatroda kadın bedeni ve cinsel kimlik temsillerinin nasıl yapılandırıldığını, Judith Butler'ın "performatiflik" kuramı temelinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Sarah Kane'in Psikoz 4.48, Martin McDonagh'ın Leenane'in Güzellik Kraliçesi ve Mark Ravenhill'in Alışveriş ve S***ş adlı oyunları feminist kuram ve postdramatik tiyatro perspektifinden çok katmanlı bir biçimde incelenmiştir. Tez üç ana kuramsal yapı etrafında şekillendirilmiştir: postdramatik tiyatronun biçimsel olanakları, postmodern feminist teori ve Judith Butler'ın toplumsal cinsiyetin performatifliği kuramı. Birinci bölümde postdramatik tiyatro ve postmodern feminizmin teorik çerçevesi çizilmiş; ikinci bölümde Butler'ın kimlik, cinsiyet ve beden politikaları üzerine düşünceleri detaylandırılmıştır. Üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümlerde ise sırasıyla Kane, McDonagh ve Ravenhill'in oyunları "Karakter ve Beden", "Beden Politikalarına Eleştirel Tavır", "Kimlik ve Ses", "Geleneksel Kalıpların Ters Yüz Edilmesi", "Cinsellik ve Cinsel Kimlikler" ve "Performatiflik" başlıkları altında incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi benimsenmiş; metinler sosyo-kültürel bağlamları içinde çözümlenerek kuramsal yaklaşımlarla ilişkilendirilmiştir. Butler'ın "kimliğin özsel değil, toplumsal normların tekrar yoluyla kurulan bir performans olduğu" düşüncesinden yola çıkılarak, kadın karakterlerin bedensel ve cinsel temsillerinin nasıl sabitlenemez, akışkan ve çelişkili yapılarla biçimlendiği gösterilmiştir. Tezin sonucunda, incelenen oyunların, kadın bedenini yalnızca temsili değil aynı zamanda politik bir sahneleme aracı olarak kullandığı; toplumsal cinsiyet normlarına meydan okuyarak alternatif kimlik formlarını görünür kıldığı ortaya konmuştur. Bu çerçevede, postdramatik tiyatronun biçimsel yapısı ile feminist kuramın ideolojik zemini arasında güçlü bir etkileşim olduğu; bedenin, sesin ve sessizliğin politik bir direnç alanı hâline geldiği sonucuna ulaşılmıştır.