The role of non-professional interpreters in academic settings

Günümüzde özellikle de toplum çevirmenliği bağlamında ortaya çıkan sözlü çeviri hizmeti ihtiyacını sağlamak için profesyonel çevirmenlerin yanı sıra profesyonel olmayan kişilerden de yararlanıldığı gözlemlenmektedir. Özellikle profesyonel bir çevirmenin bulunmadığı/bulunamadığı bir ortamda iki dil bilen bir kişi bu rolü üstlenebilmektedir. Bu alanda bugüne kadar yapılan araştırmaların büyük çoğunluğu tıp ya da hukuk alanlarını kapsamaktadır ve eğitim alanındakilerin çok azı üniversite ortamında profesyonel olmayan kişiler tarafından yapılan sözlü çeviriyle ilgilidir. Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) verilerine göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Türkiye'de öğrenim gören yabancı öğrenci sayısı 50.106'dır. Bu öğrencilerin 43.784'ü İstanbul'daki vakıf üniversitelerinde ve vakıf meslek yüksekokullarında eğitim görmüştür. Bu araştırma kapsamında İstanbul'daki yabancı uyruklu vakıf üniversitesi öğrencilerinin arkadaşları, akrabaları ya da hemşerileri için çeviri yaparken hangi dil çiftlerinde daha rahat oldukları, çeviri hizmeti alan kişilerin kendilerine güvenip güvenmediği ve tarafsız kalıp kalamadıkları konularına ilişkin sorgulamalar yapılmıştır. Bu araştırma, yüksek öğretim bağlamında profesyonel olmayan sözlü çeviri hizmeti veren ve alan kişilerin anket sorularına verdikleri yanıtlar doğrultusunda bu bilinmezliklere ışık tutmaya çalışmıştır. Profesyonel olmayan sözlü çeviri hizmeti alanların verdikleri yanıtların ışığında genel olarak yükseköğretim bağlamında profesyonel olmayan çevirmenlerden hizmet alabilecekleri ve ciddi sorunlarla karşılaşmadıkları ama yine de çoğunun hizmeti profesyonellerden almak istediği gözlemlenmiştir. Buna ek olarak, hizmeti veren profesyonel olmayan sözlü çevirmenlerin de genellikle kendilerine güvendikleri, yetkin olduklarını düşündükleri ama çoğunun bu hizmeti profesyonellerin vermesi gerektiğini savundukları anlaşılmıştır.