Prostat kanseri evelemesinde güncel tarama yöntemlerinin karşılaştırılması

Amaç: Prostat kanseri, erkeklerde en sık görülen kanserler arasında 2. sırada, kansere bağlı ölümler sıralamasında ise 6. sıradadır. İskelet sistemine ve lenf düğümlerine sık olarak metastaz yapmaktadır. Kemik metastazlarını taramak için kemik sintigrafisi (TVKS) sık kullanılmakla beraber, lenf nodu metastazlarını taramak için pelvik MRG ve bilgisayarlı tomografi kullanılmaktadır. Prostat kanseri hücrelerinde yoğun PSMA ekspresyonu görülmektedir. Ga68 PSMA Pet/Bt ile kemik metastazları yüksek doğruluk ile tespit edilir. Amacımız prostat kanseri nedeniyle takipli hastalarda iskelet sistemi taramasında TVKS ve Ga68 PSMA Pet/Bt etkinliğinin karşılaştırılması ve gereksiz ek görüntüleme yöntemlerinin önüne geçilmesidir Gereç ve Yöntem: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı'nda 2015-2023 seneleri arasında tedavi öncesi ilk evreleme, küratif tedavi sonrası biyokimyasal nüks sırasında evreleme veya ilk tanı anında metastatik olup takiplerinde metastatik evalüasyon ve kontrol amacıyla Ga68 PSMA PET/BT ve TVKS çekilen 148 hastanın verileri hastane veri sisteminden retrospektif olarak incelenmiştir. Yapılan bu görüntüleme sonuçları Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı öğretim üyeleri tarafından yorumlandı. İki görüntüleme arasında maksimum 120 gün süre olan hastalar çalışmaya dahil edildi. Ga68 PSMA PET/BT ve kemik sintigrafisi raporlarında iskelet sistemi metastazları lokalizasyonları ve sayıları karşılaştırılmalı olarak değerlendirildi var, yok ve şüpheli olarak rapor edildi. Hastaların 2005 modifiye Gleason skorlamasına, PSA değerlerine ve PRM bulgularına ulaşıldı. Bu tetkikler sonrasında aldıkları tedavilerle birlikte en az 6 ay, en çok 48 ay PSA ve klinik takiplerine göre hangi görüntüleme yönteminin metastazı tahmin etmede daha etkili olduğunu yanlış pozitiflik oranı ve negatiflik oranlarını anlamak hedeflendi. Bulgular: Kemik sintigrafisi (TVKS) ve Ga68 PSMA PET/BT görüntülemesi bulunan 148 hastanın verileri retrospektif olarak incelenmiştir. 148 hastadan 89 (%60,13) hastaya tanı anında, tedavi öncesi metastatik tarama amacıyla 59 (%39,86) hastaya ise tedavi sonrası biyokimyasal nüks nedeniyle takiplerinde Ga68 PSMA PET/BT ve kemik sintigrafisi grafileri çekilmiştir. Çalışmaya dahil edilen 148 hastanın 31'inde kemik sintigrafisi ve Ga68 PSMA PET/BT bulguları farklı olarak raporlanmıştır. 117 hastada ise her iki görüntüleme yöntemleri benzer olarak rapor edilmiştir. TVKS ve Ga68 PSMA PET/BT bulguları farklı olarak raporlanan 26 hastada kemik sintigrafisinde şüpheli olarak raporlanması üzerine çekilen Ga68 PSMA PET/BT de metastaz saptanmazken, 5 hastada kemik sintigrafisinde herhangi bir tutulum olmamasına karşın çekilen Ga68 PSMA PET/BT de metastaz saptanmıştır. 53 hastada her iki görüntüleme yöntemlerinde benzer olarak raporlanarak metastaz saptanmamış, 64 hastada ise her iki görüntüleme yönteminde de metastaz saptanmıştır. Ga68 PSMA PET/BT kemik metastazlarını göstermede gold standart olarak kabul edilmesi durumunda kemik sintigrafisinin sensitivite oranı 64/69 (%92,75) spesifite oranı 53/79 (%67,08) pozitif prediktif değer 64/90 (%71,11) negatif prediktif değer 53/58 (%91,37) olarak bulunmuştur. Kemik metastazlarını doğru saptamada Ga68 PSMA PET/BT'nin, kemik sintigrafisine göre üstün olduğu görüldü. Kemik sintigrafisinde metastaz saptanan 90 hasta düşük orta ve yüksek risk gruplarına göre ayrılmıştır. Kemik sintigrafisi pozitiflik sonuçlarının risk gruplarına göre değerlendirildiğinde yüksek risk grubunun istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (p: 0,001>) doğru pozitif sonuç verdiği görülmüştür. Sonuçlar: Prostat kanseri nedeniyle takipli hastaların metastaz durumunun doğru saptanabilmesi tedavi planlaması açısından önem arz etmektedir. Kemik sintigrafisi iskelet sistemi metastazlarını taramada kullanılan en yaygın ve düşük maliyetli bir yöntemdir. Ancak yanlış pozitiflik oranının yüksek olması ve şüpheli lezyonları tam olarak tanımlayamaması nedeniyle ek tetkiklere gereksinim duyulmakta ve bu durum hastaların tedavilerini geciktirmektedir. Ga68 PSMA PET/BT prostat kanserinde kemik metastazlarını ve diğer metastatik lezyonları doğru saptama açısından daha ön plana çıkmakta ve bu durum tedavi planlanması açısından daha umut verici gözükmektedir.