QR Kod güvenlik farkındalığı üzerine Ankara ilinde bir araştırma

İlk olarak 1994 yılında üretim alanında kullanılmaya başlayan QR Kodlar (Quick Response Code - Kare Kod), günümüzde mobil cihazların QR Kod okuyucu olarak kullanımı ile hayatın birçok alanına (pazarlama, reklam, bankacılık, eğitim, nesne tanımlama, ürün izleme vb.) yayılmıştır. QR Kod kullanımı, kolay üretilişi ve dağıtımı, geniş depolama kapasitesi ve hızlı okunabilirliği nedeniyle hızla yaygınlaşmıştır. Popülaritesi gün geçtikçe artan QR Kodların bu denli sık kullanımına karşın, (i) kullanıcılar arasında herhangi bir güvenlik açığı algısı yaratmaması ve aksine merak uyandırması, (ii) QR Koda kaydedilebilen veri miktarının azımsanmayacak kadar fazla (saldırı düzenlemek için yeterli) olması QR Kodu saldırılara hedef haline getirmiştir. Zararlı kod çalıştırılması, güvenli olmayan web adreslerine yönlendirme, kullanıcıların gizliliğinin ihlal edilmesi gibi birçok güvenlik problemi ve riski mevcuttur. Bu çalışmada toplumsal yaşamda bireylerin QR Kodların olası güvenlik zafiyetleri ve yaratacağı sorunlar hakkındaki farkındalık seviyelerinin tespit edilmesi üzerine bir çevrimiçi anket uygulanmıştır. Teknolojiyi okur-yazarı ve yeni teknolojilere adaptasyonu hızlı olan genç nesil hedef kitle olarak seçilmiştir. Çalışma kapsamında üç farklı QR Kod (Sade, Talimatlı ve Resimli) tasarlanarak afişler hazırlanmıştır. Bu afişler Başkent Üniversitesi Bağlıca Kampüsündeki ve Hacettepe Teknokent'teki birçok panoda 40 gün süresince asılı kalmıştır. QR Kodları taratan kullanıcılar çevrimiçi anketin bulunduğu web bağlantısına yönlendirilmektedir. 834 kişi QR Kod afişlerinin yönlendirdiği web adresini ziyaret etmiş, çevrimiçi anket ise 262 kişi tarafından cevaplanmıştır. Anket cevaplarından toplanılan veriler, kullanıcıların QR Kodu taratma motivasyonlarının esas olarak merak duygusundan ileri geldiğini göstermektedir. Bunun yanı sıra kullanıcıların potansiyel tehditler ve kendilerini koruma yolları hakkında bilgi eksikliğine sahip oldukları sonucuna varılmıştır. Ayrıca bir sosyal mühendislik deneyi olarak da düşünülebilecek bu çalışma sonunda QR Kod ile düzenlenen saldırılar ve bu saldırılara karşı alınabilecek önlemler de sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: QR Kod, Kimlik Avı saldırıları, QR Kod güvenliği.