
205
Archived Theses
4
DOIs Assigned
2%
DOI Rate
Discipline
E-ticaret ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin bibliyometrik olarak incelenmesi: SCOPUS veritabanı üzerinde bir çalışma
Bu çalışma, e-ticaret ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi bibliyometrik analiz yöntemiyle incelemektedir. Scopus veritabanından elde edilen verilerle, bu iki kavramın literatürdeki etkileşimi ve gelişim süreci analiz edilmiştir. Amaç, e-ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini ve bu alandaki akademik eğilimleri ortaya koymaktır. Analiz sürecinde anahtar kelimeler, yazarlar, dergiler, ülkeler ve alıntı sayıları gibi çeşitli bibliyometrik göstergeler kullanılmıştır. Çalışmada, e-ticaretin yıllar içindeki gelişimi, akademik ilgi gören alanları ve ekonomik büyüme ile olan ilişkisi ele alınmıştır. Analizler, 1998-2023 yılları arasında bu konudaki yayınların arttığını ve özellikle son beş yılda yoğunlaştığını ortaya koymuştur. En çok katkı sağlayan ülkeler arasında ABD, Çin ve İngiltere öne çıkarken, gelişmekte olan ülkelerde de ilginin arttığı gözlemlenmiştir. Anahtar kelime analizinde ise "dijital ekonomi", "ekonomik büyüme" ve "e-ticaret" gibi kavramların ön plana çıktığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, e-ticaret ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiye dair gelecekte yapılacak araştırmalara yön vermeyi amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, dijital dönüşüm ve küresel ticaretin etkisiyle, e-ticaretin ekonomik büyüme üzerinde belirgin bir etki yarattığını göstermektedir. Bibliyometrik analiz yöntemi, literatürdeki boşlukları ortaya koyarak araştırmacılara kapsamlı bir perspektif sunmaktadır.
E-ticarette sohbet robotları ve makine öğrenmesi: Tüketici deneyimi üzerine araştırma
Bu çalışma e-ticarette makine öğrenmesi ve sohbet robotlarının kullanımını incelemektedir. Çevrimiçi alışverişin yaygınlaşması işletmeleri yeni teknolojiler kullanmaya yöneltmiştir. Yapay zeka tabanlı uygulamalar bu alanda öne çıkmaktadır. Makine öğrenmesi tüketici tercihlerini anlamak ve uygun öneriler sunmak için kullanılmaktadır. Sohbet robotları ise müşteri ile doğrudan iletişim kurmakta sorulara yanıt vermekte ve sorunların çözümüne yardımcı olmaktadır. Bu yöntemler alışveriş sürecini daha anlaşılır hale getirmektedir. Bu araştırmada, makine öğrenmesi ve sohbet robotlarını temel alan uygulama ve web sitelerinin, bireyler tarafından benimsenme ve kullanım süreçleri Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Modeli (UTAUT) çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmada, katılımcıların söz konusu teknolojileri kabul etme ve kullanma davranışları, modelin boyutlarına göre değerlendirilmiş ve bu davranışların düzeyi "Friedman testi" aracılığıyla incelenmiştir. Bunun yanı sıra, birleştirilmiş teknoloji kabul ve kullanım modelinde yer alan boyutların, katılımcıların demografik özelliklerine (örneğin yaş, cinsiyet, eğitim durumu gibi) göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği ise fark testleri (bağımsız örneklemler t-testi ve ANOVA) ile analiz edilmiştir. Böylece, hem teknolojik yeniliklerin benimsenme süreçlerine yönelik genel eğilimler ortaya konulmuş hem de bu eğilimlerin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma e-ticarette makine öğrenmesi ve sohbet robotlarının kullanıcı deneyimini iyi hale getirdiğini ortaya koymaktadır. Kullanıcılar için alışveriş daha kolay ve daha kişisel hale gelmektedir. İşletmeler için ise rekabeti artıran bir unsur durumundadır. Bu çalışma ile de bu konuyla alakalı yapılacak akademik çalışmalara ve sektöre katkı sağlanması hedeflenmektedir.
Yükseköğretim kurumlarında kalite yönetiminin iyileştirilmesine yönelik veri yönetim sistemi tasarımı ve uygulaması
Bilgi ekosistemine geçiş ve bilgi toplumuna dönüşüm sürecinde, bilginin merkezi olan yükseköğretim kurumlarının değişimi ve gelişimi kaçınılmazdır. Yönetim süreçlerinde teknolojik yeniliklere ayak uydurmak, Yönetim Bilişim Sistemleri'nin (YBS) geliştirilmesini gerekli kılmıştır. Bu anlayışa istinaden, teknoloji merkezli geniş bir bilgi ağı çevresindeki yükseköğretim kurumlarında YBS uygulamaları son derece önem arz etmektedir. Bu çalışma, yükseköğretim kurumlarında kalite yönetiminin iyileştirilmesine katkı sağlayabilen, ham verinin işlenerek enformasyona dönüşen ve bilgi olarak üst yönetime raporlar sunabilen bir veri yönetim sistemi tasarımını ve uygulamasını konu edinmiştir. Dünyada ve Türkiye'de dönemsel olarak yükseköğretim kurumlarından veri talep eden derecelendirme ve değerlendirme kuruluşları bulunmaktadır. Yükseköğretim kurumları, kalite ve görünürlüğünü artırmak amacıyla ilgili kuruluşlara önem vermektedir. Araştırmalar neticesinde, kurum bünyesinde, farklı birimlerde bulunan bu verilerin toplanması, beraberinde büyük veri yığınlarını oluşturmuş ve bu verilerin nerede ve ne zaman doğru şekilde kullanılacağı sorunu ortaya çıkmıştır. Kalite yönetiminin iyileştirilmesine yönelik tasarlanan veri yönetim sistemi sayesinde derecelendirme ve değerlendirme kuruluşlarının talep ettiği veriler, talep edilen dönemler bazında, veri sahibi birimler tarafından bu portal üzerinde işlenmektedir. Verilerin, yetkili birimlerin onayından geçmesi, güvenilirliği ifade ederken, belirlenen periyotlarda işlenmesi ise doğru zamanda kullanımını sağlamaktadır. Bu da veri yönetim sisteminin koordinasyon ve kontrolü desteklediğini göstermektedir. Bir veri madenciliği sürecini temsil eden bu yapı sayesinde kurumun belirlediği verilerle grafikler ve raporlar oluşturulmaktadır. Bu raporlar, kurumun performansını izlemek ve iyileştirmeye yönelik prosedürlerin sistematik olarak yönetilmesini ve değerlendirilmesini sağlamak üzere yöneticilere sunulmaktadır. Bu yapı, yöneticilerin gereksinim duyduğu bilgiyi depolamaya, işlemeye ve düzenli raporlar hazırlamaya olanak sağlamaktadır. Çevik bir liderlik yaklaşımıyla yönetilen kurumların doğru karar verebilmeleri için gereksinim duydukları bilginin kendilerine sağlanması, kalite süreçlerini destekleyen teknoloji temelli bir yönetim bilişim sitemleri uygulaması ile gerçekleşebilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kalite, , Veri Yönetimi, Yönetim Bilişim Sistemi, Yükseköğretim Kurumu
Makine öğrenmesi yaklaşımı ile e-ticaret sitesi uygulamalarının müşteri yorumlarına yönelik duygu analizi
Bu tez çalışmasında, başta kullanıcılar olmak üzere e-ticaret platformlarının yapımcıları için de fayda sağlamak amacıyla, doğal dilde yazılmış ürün veya hizmet yorumlarından özet bilgi çıkaran bir sistem tasarlamak amaçlanmıştır. Türkiye'de önde gelen üç büyük e-ticaret firmasının Google Play marketi üzerinden Python dili kullanılarak veri kazıma yöntemi ile elde edilen kullanıcıların yorumlarından yola çıkılarak yorumların, Python dili kullanılarak Google Colab platformu üzerinde duygu analizi gerçekleştirilerek elde edilen bulgular sunulmuştur. Google Play üzerinde bu uygulamaların milyonlarca yorumu bulunmaktadır. Bu yorumlar, uygulamanın yapımcılarına ve kullanıcıya çok değerli bilgiler sunmaktadır. Bunlar, şirket hakkında olumlu-olumsuz yorumlar, kargo şikayetleri, ürün memnuniyetleri ve hatta uygulama hatalarını bile içerebilmektedir. Tez çalışması kapsamında ve sonucunda elde edilen tüm veriler duygu analizi, makine öğrenmesi yöntemleri ile analiz edilerek sonuçlar uygulamalar açısından karşılaştırılmıştır.
The effect of game environments and students' computer literacy perceptions on their learning of multimedia design principles and learning environment selection
Although games are typically thought of as a good potential medium for learning, their effectiveness in educational settings has been largely insufficiently studied. This study was conducted on the Faculty of Education students' learning of the ?Principles of Multimedia Design? learning unit in 3 separate learning environments which were traditional, 2D and 3D game-based learning environments to test their effectiveness. The main purposes of this study include: investigating the effect of students' computer literacy perceptions on their achievement and learning environment selection scores in the three environments, identifying effectiveness of environments in students' learning gain, and finding the most suitable environment(s) in terms of learning gains and student preferences.To test these research questions an experimental research design was used. Sixty students were divided into 3 groups , The traditional learning group study the content as 20 students in traditional learning environment, 2D learning group study it as 21 students in 2D game learning environment, and in the 3D game study it as 19 students in 3D game learning environment.As a result of the study it was determined that computer literacy perception does not have any relation with students learning gain or their learning environment selection scores. Moreover, it was determined that all groups made significant learning gains, but none of the learning environments resulted in greater learning gains than the others. Finally the students? preferred learning environment is determined as 2D games learning environment.
A web based multi-criteria decision support system for department selection process of vocational high school students
Education Management Information Systems have been going under direct mutation in Turkey during last decade. In this manner, educational data mining becomes very essential to be discussed with the data gathered by those systems. In this study, a web-based decision support system (WBDSS) is designed with multiple linear regression algorithm for the department selection process of vocational high schools by the help of the individual correlation between 9th level courses and 10th level departmental and common courses of students. The main knowledge discovery sequences of data mining have been applied to the methodology of WBDSS and the system is implemented by the data gathered from Bahçelievler Vocational Trade High School. As a result of the research a combination between E-Okul and WBDSS is found to be remarkable for best implementation and evaluation purposes.
Factors affecting the usage of social CRM applications
Improvements on internet changed many things in our lives and social media is one of the important changes that happenED. Today, several people spend significant amount of time on social networking sites. This situation also affected business. Customer relationship management (CRM), which is a quite popular concept in the professional world, strategies of companies started to change and they wanted to adopt new technologies to their existing daily activities with the consumers. This is how Social CRM, another new concept, emerged. In this study, factors affecting social CRM applications usage in Turkey has been researched. Eight potential factors determined by examining the extant literature and the results show that consumers' existing relationship with brand interacted and their privacy and security concerns are the most influential issues for Turkish consumers' social CRM applications usage.
Evaluating and designing an internal control system for information systems using control self-assessment method
Information systems take its crucial role in the heart of business life today. Most of the business operations are held via information technology. Achievement of business objectives are strictly related with information systems (IS) internal control system in order to create effective and efficient business processes. It is very important for organizations to prevent undesirable events and operate activities effectively and efficiently in achieving business objectives. Fraud events took place in some of reputable organizations and the reasons for these events are concluded to be the lack of risk management and effective internal control system. After these fraudulent events in organizations, frameworks developed to manage risks and reconstruct their internal control systems. Designing an effective risk management and an internal control system is proposed as a solution for more effective and efficient operations. Recently, information systems became very important in operational activities since most of them are done by information technology. This dependency forced organizations to manage risks related with information systems and establish an IS internal control system. Control objectives for minimizing risks, their control practices and test steps of these controls are provided in reference guides. Control objectives are located under the IS processes. Risk and control specialists deal with risks in these processes and controls to minimize them. They are expected to work on making organizations compliant with related laws and regulations as well as internal policies and rules by designing controls. Several information can be found about importance of complying with the standards, frameworks, IS internal control system, control objectives, control practices. However, studies lack the answer for "How" to design internal control system in compliance with related frameworks and standards. This thesis provides an answer for the question of "How to design IS internal control system?" In this study "Control Self-Assessment Method" is proposed as an effective method by mentioning essential critical IS processes. Control Self-Assessment method is selected since it provides a flexible solution which is especially appropriate for designing an internal control system to achieve changing objectives of the companies.
Factors affecting expectations and intentions of university students' mobile phone use in educational contexts
The aim of this study is to find the factors affecting expectations and intentions of university students' mobile phone use in educational contexts. According to the literature, Mobile Addiction, Parental Surveillance- Safety/Security, Social Relations, and Mobile Behavior are mainly used terms for defining mobile use. Therefore these variables are tried to be measured to find and estimate their effects on expectations and intentions of university studentsusing mobile phone in educational contexts. 421 university students participated in this study and there were 229 female and 192 male students. For the purpose of examining the mobile behavior and educational expectations and intentions, a questionnaire is prepared and applied to the participants who had to answer all the questions online. Furthermore, responses to close-ended questions are analyzed by using The Statistical Package for Social Sciences(SPSS) software, reliabilities aremeasured by Cronbach's Alpha analysis and hypothesis are examined via using Multiple Regression and Linear Regression analyses and the model is tested with Structural Equation Modeling (SEM) technique. Besides these responses, open-ended questions arealsotaken into consideration. When analyzing data gathered from close-ended questions, it is found that Mobile Addiction, Parental Surveillance, Social Relations and Frequency of Using Mobile Phone Applications are affecting the mobile behavior of the participants in educational contexts. Moreover, as for open-ended questions, participants stated that they use many mobile applications in their learning environment in terms of contacting with friends, watching educational videos, finding course material via internet.
The technical challenges of cloud computing and their effects on usage
Cloud computing is a computer technology that enable convenient, on demand and pay-as-you-go access to a pool of shared resources. Recently, cloud computing is taken into consideration by the companies that operate in many different sectors. It has an important role in the competition between the companies as it grows and increases the efficiency of companies by providing advantages more than in-house system. However, number of researches and studies about cloud computing is relatively less in Turkey than other countries. A considerable amount of companies are still not eager to adopt the cloud computing because besides advantages it provides, there are also several crucial challenges that are seen as a barrier to use cloud computing. The aim of this study is analyzing the technical challenges of cloud computing and their effects on usage in companies that operate in Turkey. The technical challenges that are analyzed in this study are gathered and classified by studying the related researches. The analysis results examine that whether Information Technology (IT) personnel in Turkey are aware of these challenges and these challenges affect the usage of cloud computing within their organization. According to the findings, the challenges about cloud applications and cloud migration negatively affect the usage of cloud computing while the challenges about privacy and security, account control, cloud structure, virtualization, monitoring, Internet connection and SLA do not affect the usage of cloud computing in negative way.
Significant and relevant factors that can affect the sustainability of mobile learning
Educational leaders are concerned about whether m-learning initiatives can address current educational needs and intent of m-learning, have potential to be adopted by users, maintain a certain condition indefinitely or make progress and adapt to possible changes or not. This study aims to facilitate and promote future empirical research with not only specifying the current status of m-learning, but also investigating and improving factors affecting m-learning sustainability. The literature was reviewed about current sustainability factors, educational needs, adoption, success factors, limitations and challenges, and potential changes and risk of mobile learning projects. The following critical sustainability issues were identified and discussed: technological, developmental, pedagogical, assessment, psychological, social, legal & ethical, organizational & institutional and financial issues. In addition to literature, investigations were made in order to obtain additional sustainability factors. One investigation was based on formal interviews conducted with 11 heads of distance education centers and lecturers from seven universities. Another investigation was made for understanding the significance of these factors on m-learning sustainability. This investigation was based on a survey research conducted with lecturers and students from universities which have m-learning facilities and m-learning staff from management, system and support, content development and design, and assessment units. The results were evaluated and analyzed, and a conceptual model for m-learning sustainability was developed. The paper concludes that it was observed that some m-learning sustainability factors are critically important and many m-learning initiatives disregard these factors. The study may provide guidelines to m-learning initiatives for a sustainable mobile learning.
A privacy paradox: The power of technological surveillance and its effect on information technology usage behavior
Thanks to developing technologies, reaching information has become easier and the big data concept started to be used in various fields. Today, almost all of the technologies which are used widely, such as the internet, mobile phones, computers and smart TVs, are capable of collecting and storing data. The data gathering activity is a routine process for almost all private companies and governments, which can result in incidents of exploitation and misuse. Moreover, some sociological impacts, which include self-censorship and changing perceptions, are considered one of the results of increasing information privacy concerns. The aim of this thesis is to contribute to the literature by investigating the multidimensionality of information privacy concerns. For this purpose, a survey was conducted with 641 participants to measure the relationship between information privacy concerns with regard to news, regulations, user agreements, public beliefs and perceptions. Additionally, the association between information technology (IT) usage behavior and the dimensions of the information privacy concerns are examined. According to the analysis of survey data, demographic differences are important in terms of privacy concerns. News and regulations are highly associated with privacy concerns, but security perception is only related to the data collection dimension. Another finding of the research is that there is not a significant relationship between the information privacy concerns and IT usage behavior, except general IT tools.
Sınır ötesi e-ticarette tüketicilerin bilgi teknolojileri kullanımının ve web sitesi hizmet kalitesinin yeniden satın alma niyetine etkisinde tüketici bilgilendirmenin aracılık rolü
Sınır ötesi e-ticaret, global bazda faaliyet gösteren elektronik pazaryerleri veya uluslararası müşterileri hedefleyen firmaların kendi kurdukları e-ticaret sitelerini kullanarak gerçekleştirilen, coğrafi konuma göre farklılık gösteren, klasik e-ticarete nazaran daha uzun lojistik sürelerine sahip ve gümrük denetimi zorunluluğu olan e-ticaret türü olarak tanımlanabilir. Bu tanımlamadan hareketle sınır ötesi e-ticarette hizmet kalitesi, bilgi teknoloji kullanımı ve tüketici bilgilendirmenin önemli unsurlar olduğu düşünülmektedir. Gelişen ekonomik trendler arasında büyüme sağlayan e-ticaret, yıllarca faaliyet göstermek ve karlılığını artırmak isteyen firmalar açısından yeni müşteri kazanmak ve mevcut müşterileri ile ilişkilerini devam ettirmek açısından önemlidir. Bu sebeple yeniden satın alma niyetini etkileyen söz konusu unsurları sınır ötesi e-ticaret firmalarının dikkate alması gerektiği düşünülmektedir. Bu çalışmada, sınır ötesi e-ticaret kavramı ve sınır ötesi e-ticarette karşılaşılan sorunlar, sınır ötesi e-ticarette yeniden satın alma niyetiyle ilişkili olduğu düşünülen tüketici bilgi teknoloji kullanımı ve web sitesi hizmet kalitesi kavramalarının sınır ötesi e-ticaretteki önemi açıklanmaktadır. Bu amaçla sınır ötesi e-ticaret alışverişi yapan katılımcılar üzerinde anket ile veri toplanmış, elde edilen veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi yöntemi ile analiz edilmiştir. Analizler ışığında, Tüketici Bilgi Teknolojileri Kullanımı ile Tüketici Bilgilendirme arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı, Web Site Kullanım Kolaylığı ile Yeniden Satın Alma Niyeti arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu ve Tüketici Bilgilendirme ile Yeniden Satın Alma Niyeti arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca Tüketici Bilgi Teknoloji Kullanımı ile Yeniden Satın Alma Niyeti arasında Tüketici Bilgilendirmenin aracılık ilişkisi olmadığı sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Sınır ötesi e-ticaret, Tüketici BT (Bilgi Teknolojileri) kullanımı, Web site hizmet kalitesi, Tüketici bilgilendirme, Yeniden satın alma niyeti
Yükseköğretimde dijital dönüşüm ve çalışma hayatına etkileri: Konya'daki devlet üniversiteleri üzerine karşılaştırmalı bir analiz
Toplumsal dönüşüm aşamalarında gerçekleşen süreçler, bir önceki dönemlerin izlerini taşıyarak o dönemin alt yapıları üzerine şekillenmiştir. Bu süreçlerde gerçekleşen teknolojik gelişmeler ve değişimler insanların ihtiyaçlarını kolaylaştırmayı amaçlamıştır. Teknolojinin hızlı bir şekilde değişerek gelişmesi, insan hayatında önemli bir yere gelmiştir. Toplumların gelişmişlik düzeyleri bilgiye sahip olmak ve bilgi teknolojilerini etkili kullanmak ile doğrudan ilişkilidir. Tarım ve sanayi toplumundan sonra ortaya çıkan bilgi toplumunu bilgisayarın icadı ve bilgi paylaşımı temsil etmektedir. Teknoloji her alanı etkisi altına aldığı gibi yükseköğretim alanını da etkisi altına almıştır. Yükseköğretim kurumları, toplumların nitelikli düzeyde insan gücü ihtiyacını karşılamak, bilimsel araştırmalar yapmak, kültürün kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlamak gibi görevleri bulunmaktadır. Yükseköğretimde teknolojinin etkin kullanımının önemi gittikçe artmıştır. Bunun sonucunda öğretme, öğrenme ve çalışma süreçleri açısından gerekli entegrasyonun sağlanması gereklilik haline gelmiştir. Toplumlar arası geçiş sürecinde çalışma hayatını etkileyen teknolojik gelişmeler, bilgi toplumuyla birlikte meslek ve görev tanımlarını değiştirmiştir. Yaşanan bu gelişmelerin sonucunda bazı iş alanlarının ortadan kalkacağı ve yeni iş kollarının ortaya çıkacağı öngörülmektedir. Bu çalışmada, öncelikle toplumsal dönüşüm aşamaları ile birlikte ortaya çıkan gelişim süreci ve bilgi toplumuna geçiş süreçleri ele alınmış; daha sonra dijital dönüşüm hakkında bilgi verilmiştir. Ardından, yükseköğretim kavramı ve tarihçesi, çalışma ve meslek kavramları, dijital dönüşüm sürecinde çalışma hayatı geniş bir şekilde incelenmiş; daha sonra yükseköğretimde dijital dönüşümün çalışma hayatına etkilerine odaklanılmıştır. Akabinde Konya'daki Devlet Üniversitelerinde görev yapan idari personelden 520 kişiye dijital dönüşümün çalışma hayatına etkileri üzerine anket uygulanmış elde edilen verileri SPSS programında analiz ve değerlendirme yapılarak çözümlenmiştir.
Bilgi teknolojileri yeterliliği ve E-devlet hizmet kalitesi ilişkisi
Bilgi teknolojilerinde yaşanan hızlı değişim ve dönüşüm süreci bireyleri, toplumları ve devletleri de etkilemiştir. Bireylerin istek ve beklentileri artmış toplumsal yapıda değişimler yaşanmıştır. Devletler bu istek ve beklentileri karşılayabilmek için teknolojik gelişmeleri yakından takip etmiş ve hizmet araçlarında dönüşümler yapmıştır. Bu dönüşümlerin en önemlisi e-devlet olmuştur. Devletin sağladığı hizmetler tek bir adres üzerinde toplanmıştır. E-devlet vatandaşların hizmetlere hızlı, güvenilir, şeffaf ve ücretsiz ulaşmasına olanak sağlamaktadır. Bu araştırmanın amacı vatandaşların bilgi teknolojileri yeterliliğinin e-devlet hizmet kalitesine etkisini ölçmektir. Araştırmanın ilk 2 bölümünde bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, e-devlet ve hizmet kalitesi kavramları incelenmiştir. Son bölümde ise vatandaşların bilgi teknolojileri kullanımı ve yeterliliğinin e-devlet hizmet kalitesi üzerine etkisinin inceleyen nicel bir araştırma yapılmıştır. Konya ilinde ikamet eden 405 vatandaş üzerinde yapılan araştırma sonuçlarına göre vatandaşların bilgi teknolojileri yeterliliği ve e-devlet hizmet kalitesi algıları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
E-öğrenme projelerinde açık kaynak kodlu mesajlaşma servisleri ile oyunlaştırma tekniklerinin kullanımı: Örnek uygulama
Bu araştırmanın amacı, yabancı dil öğrenmeyi amaçlayan öğrencilerin dijital oyunlar ve yarışmalar vesilesi ile kelime öğrenimine katkısının belirlenmesidir. Araştırmanın örneklemini birtakım dil öğrenim kursu ve topluluğu üyeleri oluşturacaktır. Araştırma, veri analizine dayalı bir çalışmadır. Araştırmanın verileri, dijital oyunlar ve yarışmalardan elde edilen sonuçlar üzerinden hesaplanarak elde edilecektir. Veriler değerlendirildiğinde öğrencilerin en çok hangi tip dijital öğrenme aracını benimsedikleri, hangi araçların onlar üzerindeki etkilerinin daha olumlu yönde olduğuna dair kümülatif bir veriye ulaşmak amaçlanmaktadır. Hızla gelişen teknoloji ile oyunlara daha çok akıllı telefonlardan eriştiklerini belirten öğrencilerin çoğu, dijital oyunların kelime öğrenimine ve iletişime katkı sağladığı konusunda olumlu görüş bildirmiştir. Bundan yola çıkarak; dijital ortamdaki dil öğreniminin hangi yollarla daha iyi gerçekleştirilebileceği, oyunlaştırmanın bu yollar üzerindeki etkileri gibi birtakım hususların araştırılmasında karar kılınmıştır.
COVID-19 pandemi sürecinin e-ticaret üzerindeki etkileri
COVID-19 salgını, dünya genelinde büyük bir sağlık krizi ve ekonomik zorluklara yol açmıştır. Salgın sürecinde alınan tedbirler, geleneksel perakende sektörünü olumsuz etkilemiş ve e-ticaretin önemi ve yaygınlığı artmıştır. Çalışmada, pandemi döneminde e-ticaretin nasıl bir dönüşüm süreci yaşadığı, tüketici alışkanlıklarında meydana gelen değişiklikler, işletmelerin e-ticaret stratejilerindeki dönüşümler ve pazar dinamikleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çeşitli kaynaklardan elde edilen verilerin analizi yoluyla gerçekleştirilen bu çalışmada pandemi döneminde tüketicilerin alışveriş tercihleri, online satın alma davranışları ve e-ticarete yönelik talepte artışın incelenmesiyle tüketici davranışlarına odaklanılmıştır. İşletmelerin pandemi dönemindeki zorluklarını ele alarak, e-ticaretin işletme stratejilerine nasıl entegre edildiği ve bu dönemdeki fırsatların nasıl değerlendirildiği araştırılmıştır. Pandemi dönemiyle birlikte e-ticaretin öneminin arttığı ve tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarında köklü değişimler olduğu sonucuna varılmıştır. İşletmeler, pandemi döneminde e-ticaretin sunduğu fırsatları değerlendirerek, dijital altyapı, lojistik yönetimi ve güvenlik gibi alanlarda iyileştirmeler yapmışlardır. Bu çalışma, pandemi döneminin ardından e-ticaretin gelecekteki potansiyelini değerlendirerek, işletmelere rehberlik etmeyi hedeflemektedir.
Analyzing factors that influence customer decision on buying second-hand products from online platforms
The increasing use of online mobile applications and websites for shopping, coupled with the rising popularity of second-hand product consumption, has transformed the way consumers engage in retail transactions. This master's thesis investigates the motivations and factors influencing individuals' participation in online second-hand shopping. Based on existing scholarly literature, the impact of users' internet habits and e-commerce use on their engagement in second-hand shopping are examined. Factors obtained as a result of literature review and thought to be effective on people's second hand shopping behaviors are determined as technical convenience of platform, personal choices of users, trust in the product and the vendor, situational factors including physical environments and temporal considerations, users' environmental awareness, hygiene-related issues, and social environment of user. The research methodology encompasses data collection, preprocessing, and creating a predictive model to predict user behaviour on online second-hand shopping decision. Models were trained using various machine learning methods such as Logistic Regression, Decision Tree Algorithm, Random Forest Algorithm, Xgboost Algorithm and Artificial Neural Networks. At the end of the study, it is emphasized that the technical features of the application used and location-based price changes have a decisive effect on user behavior. The findings provide insights into influential features affecting usage habits and offer recommendations for future research. Overall, this study contributes to understanding the complex dynamics of online second-hand shopping and provides valuable insights for both researchers and practitioners in the field of e-commerce and consumer behavior.
Optimization of call center performance by call prediction using various machine learning methods
In recent years, when a problem is formulated as a prediction problem, literature offers various methodologies of ML and non-ML solutions. Thus prediction problems are highly studied, and especially in service systems comparative studies are suggested to find optimal solutions. In this study, the aim is to tidy up the existing recent literature about prediction problems in various fields and to utilise this literature to come up with a three option comparative study. A systematic literature review process has been followed, with 997 articles included into the process combined from queries from ScienceDirect, Scopus and Web of Science. Through elimination, 24 of them are fully analyzed. The results indicate that formulating the prediction as a classifier problem, which enables usage of XGBoost, Bayesian Classifier, regression etc. provides need for labeled data, and provides computational ease, whereas it can be less accurate, compared to deep learning solutions. Deep learning solutions are however "blackbox" as in in any field, literature cannot fully identify each iteration that has been recorded. Finally, literature suggests combining into hybrid solutions, as in using non-ML and ML solutions together, for example heuristic rulesets and deep learning to obtain a better fit.
Açiklanabilir tavsiye sistemleri
Recommender systems generally produce successful recommendations using rating data. However, recommendation systems that rely solely on rating data cannot capture users' feelings and thoughts in detail, so they may exhibit limited performance in some cases. To overcome this limitation, the use of textual data, especially user reviews, in recommender systems provides greater insight into individual preferences and sentiments. In this way, the accuracy and level of personalization of recommendations can be significantly increased. Explainability of recommender systems is another critical issue. Explaining the decision-making mechanism and the reasoning behind recommendations enhances the fairness and transparency of these systems, which increases trust in the system and helps reveal any biases that may be present in the system. This study introduces a novel recommendation algorithm built on user-generated comments. Language models determine the similarity between users' comments. Instead of relying on explicit user ratings, sentiment scores derived from these comments reflect users' opinions about products. Recommendations for the target user are generated by leveraging the sentiment scores of the most similar users. Ten different language models are employed to calculate similarity scores, and their performances are evaluated based on recommendation accuracy. We selected Sentence-BERT (SBERT), the best-performing language model, to calculate similarity scores for our algorithm. Using the attention mechanisms of text representation models and the SHAP method, the system provides reasons behind each recommendation, resulting in an explainable recommendation system.
Bir tekstil fabrikasının elektrik tüketim değerlerinin derin öğrenme ile tahminlenmesi
Endüstriyel süreçlerin devamlılığını sağlayan en önemli kaynaklardan biri elektrik enerjisidir. Elektrik enerjisinin oldukça maliyetli bir kaynak olması nedeniyle tüketiminin en aza indirilmesi işletmeler için önemli bir husustur. İşletmelerin üretim süreçlerinde tüketilen kaynak değerlerinin tahmin edilebilmesi ile maliyetlerin azaltılması sağlanabilmektedir. Son dönemlerde, Makine Öğrenmesi ve Derin Öğrenme kavramları, herhangi bir alanda gelecek tahmini için kullanılan güçlü Yapay Zekâ alt alanlarıdır. Bu nedenle bu tez çalışmasında, tekstil endüstrisi makinelerinin bekleme durumunda aşırı kaynak tüketimini önlemek amacıyla Derin Öğrenme destekli bir elektrik tahmin modeli tasarlanmıştır. Bu yöntem, Uzun-Kısa Süreli Bellek (LSTM) ve kayan pencere tekniği sayesinde tekstil makinelerindeki elektrik tüketiminin dinamik eşik değerlerini tahminlemektedir. LSTM modeli kullanılarak elde edilen elektrik eşik değerleri, Tekrarlayan Sinir Ağları (RNN) ve Kapılı Tekrarlayan Birimler (GRU) gibi diğer Derin Öğrenme yöntemlerinin yanı sıra geleneksel bir yöntem olan Otomatik Regresif Entegre Hareketli Ortalama (ARIMA) ile karşılaştırılmış, elde edilen sonuçların gerçek zamanlı elektrik tüketim verilerine ne kadar yaklaştığı analiz edilmiştir. Bu tez çalışmasında geliştirilen model, elektrik tüketim seviyelerini başarılı bir şekilde tahmin etmekte, tüketim seviyeleri eşiğe ulaştığında Programlanabilir Mantık Denetleyicisi (PLC) ünitesine durma sinyali göndermekte ve bu sayede aşırı kaynak tüketimini engellemektedir.
Otel işletmelerine yönelik müşteri memnuniyetsizliğinin çevrimiçi müşteri yorumları aracılığı ile incelenmesi
Bu araştırmada müşteri memnuniyetsizliğine odaklanılarak, olumsuz ifadeler içeren online müşteri yorumlarının otellerin puanlandırılmasına etkisinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, yorumlara yön veren duygu ve düşüncelerin ortaya konarak tüketicilerin puanlamasında olumsuz etki eden öncelikli faktörlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırma verilerinin analiz sürecinde veri madenciliği tekniklerinden karar ağacı yöntemi kullanılmıştır. Ardından, bulgular regresyon analizi bulguları ile karşılaştırılmıştır. Araştırmada analize dahil edilen veriler Muğla ilinde yer alan 139 tane 4 ve 5 yıldızlı otel için yapılan Google yorumlarından çıkarılmış Google etiketleri ve yorumlara ilişkin sayısal verilerdir. Araştırma sonucunda müşteri memnuniyetsizliğinde puanlamaya en çok etki eden öncelikli faktörlerin temizlik, oda ve yemek olduğu belirlenmiştir.
E-pazaryerlerinde ürünlere yönelik kullanıcı değerlendirmelerinin inandırıcılığının makine öğrenimi ile tahminlenmesi
Gelişen teknolojiler ile online alışveriş platformlarının kullanımı oldukça artış göstermiştir. Bu platformların geniş bir kullanıcı yelpazesine sahip olması platformların etkileyici gücünü artırmaktadır. Dolayısıyla bu platformlarda kullanıcıların yaptığı değerlendirmelerin inandırıcılıkları da bu ürünleri satın almayı düşünen kullanıcıların fikirlerini etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın genel amacı, çevrimiçi değerlendirmelerin inandırıcılık değerlerini saptamaktır. Bu amaç doğrultusunda Mayıs 2023 - Ocak 2024 yılları arasında erişilen çevrimiçi değerlendirmeler toplanmıştır. Toplanan veriler üzerinde duygu analizi uygulanmış ve her değerlendirmenin duygu sınıfı belirlenmiştir. Makine öğrenimi modelleri karşılaştırılmış ve elde edilen verilerle uygun model eğitilmiştir. Eğitilen modelin tahmin başarısı test edilmiş ve çevreci ürünler üzerinde tahminleme yapılmıştır. Bu çalışmada elde edilen bulgular, çevrimiçi değerlendirmeye ait duygu sınıfının inandırıcılık üzerindeki etkilerini göstermektedir. Çevrecilik durumuna dair yapılan analizlerde ise çevrecilik durumunun inandırıcılık üzerinde bir etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Çevrecilik durumuna göre ürünler bazında yapılan analizler ise inandırıcılık endeksi üzerinde anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir.
Kalp hastalığı tahmininde makine öğrenmesi algoritmalarının performans karşılaştırması : Türkiye'den bir uygulama
Son yıllarda iletişim ve bilgi teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, büyük veri analitiğini sağlık hizmetlerinde stratejik bir bileşen haline getirmiş; bu ilerlemeler, hastalıkların erken tanısı ve risk sınıflandırmasında makine öğrenmesi ve yapay zeka temelli yaklaşımların daha sistematik biçimde kullanılmasını mümkün kılmıştır. Makine öğrenmesi algoritmaları; genetik, yaşam tarzı, klinik ve demografik göstergeler gibi çok boyutlu, karmaşık veri yapılarından anlamlı örüntüler çıkararak hastalık riskinin belirlenmesinde yüksek başarı oranları sunmaktadır. Literatürde özellikle hazır, standartlaştırılmış veri setleri üzerinde gerçekleştirilen çalışmaların yoğun olduğu görülmekle birlikte, bu veri setleri her zaman gerçek klinik koşulların çeşitliliğini ve heterojenliğini tam olarak yansıtamamaktadır. Bu bağlamda, hazır veri setleriyle yapılan araştırmalarla metodolojik açıdan örtüşen ancak yerel ve gerçek hasta verilerinin kullanılması bakımından literatüre özgün katkı sunan çalışmaların önemi giderek artmaktadır. Bu çalışmada, Denizli'deki bir özel hastanenin kardiyoloji kliniğine 2019–2024 yılları arasında başvuran hastalara ait elektronik tıbbi kayıtlardan elde edilen veri seti kullanılarak kalp hastalığı riskini öngörmede en başarılı makine öğrenmesi modelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada eksik veri probleminin model performansı üzerindeki etkisini incelemek üzere dört farklı senaryo tanımlanmış ve çeşitli eksik veri işleme stratejileri uygulanmıştır. Elde edilen modeller doğruluk, kesinlik, duyarlılık ve F1 skoru gibi performans ölçütleri açısından kapsamlı bir biçimde değerlendirilmiştir. Bulgular, gerçek klinik veriyi temel alan makine öğrenmesi modellerinin, kardiyovasküler risk tahmininde karar destek mekanizmalarına katkı sağlayarak erken tanı süreçlerini güçlendirebileceğini ve bireyselleştirilmiş tedavi planlamasını destekleyebileceğini ortaya koymaktadır.
Genetik algoritma kullanarak hisse senedi portföy optimizasyonu: BİST - 30'da bir uygulama
Portföy optimizasyon problemi, Markowitz'in ortaya koyduğu modern portföy teorisi çalışmalarından bu yana finans mühendisliğinin ilgi alanlarından biri olmuştur. En iyi portföyü oluşturabilmek için portföyde yer alan hisse senetlerinin getiri ve risk ilişkisine bakılarak portföy seçim işlemi gerçekleştirilmektedir. Portföy yöneticisinin amacı, minimum risk ve maksimum getiriyi sağlayacak etkin bir portföyü oluşturmaktır. Bu amaçla yeni modeller ve bilgisayar teknolojileri artan bir hızla gelişmektedir. Genetik algoritmalar doğal seçim prensiplerine dayanan stokastik algoritma ailesindendir. Bu çalışmada BIST 30 hisse senetlerinin 2004-2013 dönemleri arasında aylık kapanış fiyatları verisi kullanılmıştır. Markowitz ortalama varyans modeli ile hedef programlama ve çok amaçlı genetik algoritma yöntemleri uygulanarak 8 farklı getiri-risk seviyesinde portföyler oluşturulmuştur. Portföyün seçim işleminde yararlanılan parametrik bir istatistiki ölçü birimi olan değişim katsayısı kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar itibari ile en iyi portföyün genetik algoritma için 7 noluportföy ve bu portföyün 5 adet hisse senedinden, kuadratik hedef programlama için en iyi portföyün 4 nolu portföy ve bu portföyün 8 adet hisse senedinden oluştuğu belirlenmiştir. Optimizasyon teknikleri açısından kıyaslama yapıldığında kuadratik hedef programlamanın genetik algoritmadan daha iyi sonuçlar verdiği tespit edilmiştir.
Bulanık veri zarflama analizi ile kömür işletmelerinin etkinlik skorlarının incelenmesi
Gelişen ekonomi, sanayileşme ve nüfus artışı ile ülkemizin enerjiye olan talebi her geçen yıl artmaktadır. Ülkemiz mevcut üretim kapasitesinde yerli enerji kaynakları ile artan enerji talebini karşılamakta zorluk çekmekte olup enerji kaynaklarının ithalatına başvurmaktadır. Elektrik üretiminde en fazla kullanılan yakıtın kömür olduğu ve ülkemizin linyit rezervleri açısından zengin olduğu düşünüldüğünde enerji üretiminde kömüre yönelmek kaçınılmazdır. Ancak ülkemiz mevcut kömür rezervlerini etkin kullanamamaktadır. Kömür üretiminin artırılması için rezervlerin etkin ve verimli şekilde işletilmesi gerekmektedir. Bunu gerçekleştirebilmek kaynakların optimum düzeyde kullanımına bağlıdır. Veri Zarflama Analizi, işletmelerin kaynaklarını etkin bir şekilde kullanıp kullanmadığını araştırmaya ve işletmelerin etkinliğini benzer işletmelerle kıyaslamaya yardımcı olan bir yöntemdir. Bu tez çalışmasının amacı, klasik ve bulanık veri zarflama analizi yöntemlerinin kömür madenciliği işletmelerine uygulanabilirliğini test etmek, kömür üretiminde önde gelen kuruluşlardan birisi olan Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumuna bağlı işletmelerin etkinliklerini incelenmek ve kullanılan iki yöntemin sonuçlarını karşılaştırmaktır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, etkin olan ve olmayan işletmeler tespit edilmiş ve etkin faaliyet gösterme konusunda fikir verecek iyileştirme önerileri sunulmuştur. Ek olarak, klasik ve bulanık veri zarflama analizi yöntemlerinin işletmelerin etkinlik sıralamalarını benzer şekilde oluşturduğu ve her iki yöntemin de kömür madenciliği işletmelerinin etkinliklerini değerlendirmek için uygun olduğu anlaşılmıştır.
Parçacık sürü optimizasyonu ve genetik algoritma kullanarak Türkiye'nin 2050 yılına kadar enerji tüketim tahmininin yapılması
Parçacık sürü optimizasyonu (PSO) ve genetik algoritma (GA) modern sezgisel optimizasyon teknikleri arasında en önemli optimizasyon teknikleridir. Çalışmada, PSO ve GA modellerini kullanarak 2050 yılına kadar Türkiye'nin enerji talebini tahmin etmek amaçlanmıştır. Çalışmada, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, IEA (Uluslararsı Enerji Ajansı), OECD ve TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından verilen yıllık veriler kullanılmıştır. PSO ve GA enerji talep modelleri, nüfus, ihracat, ithalat, gayri safi yurtiçi hâsıla (GSYH) kullanılarak geliştirilmiştir. Tüm modeller lineer ve karesel formda düzenlenmiştir. Türkiye'nin enerji talebi dört farklı senaryoya göre öngörülmüştür. Analiz sonuçlara göre PSO analizi için R^2 değeri lineer modelde % 91,71, karesel modelde % 93,07 bununla birlikte GA analizi içinR^2 değeri lineer modelde % 91,71, karesel modelde % 94,06'lık bir açıklama gücü tespit edilmiştir. Ayrıca karesel modelde ortalama mutlak yüzde hata oranları, PSO için %22,52, GA için %22,74 değerini almıştır. Lewis'e göre bu değerler modellerin kabul edilebilir olduğunu göstermiştir. PSO model değerlerinin GA'ya göre daha iyi tahmin sonuçları verdiği gözlenmiştir.
Bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri kullanımı: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma
Bu araştırmada; bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri açıklanmış olup, sağlık çalışanlarının hastane bilgi sistemleri kullanımının ne seviyede olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda, katılımcılar olan İskenderun İlçesi'ndeki hastanelerde görev yapan sağlık çalışanlarına anket uygulanmıştır. Yapılan anket uygulamasında katılımcıların demografik özellikleri, bilişim sistemleri üzerine eğitim alma durumları, bilişim sistemleri kullanımı yeterlilik durumları, bilgi teknolojilerine bakış açıları, hastane bilgi yönetim sistemi modülleri kullanımı yeterlilikleri, görev performansları ve hastane bilgi sistemleri kullanımının faydaları ölçeklerinden oluşan anket formu 250 çalışana uygulanmıştır. Uygulanan anketlerden elde edilen verilerin değerlendirme aşamasında ortalamalar, frekanslar, yüzdeler ve standart sapmalar belirlenmiş olup, bilgisayar paket programı aracılığıyla regresyon ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda; sağlık çalışanları, hastane bilgi sistemleri ve bilgi teknolojilerinin önemli ve yararlı olduğuna inanmakta, bilişim sistemleri alanında genellikle örgün eğitim ile hizmet içi eğitimler biçimlerinde eğitimlerini almakta ve bilişim sistemleri ile bilgi teknolojileri kullanımı yeterlilikleri konusunda kendilerini kararsız olarak görmektedirler.
Büyük veri uygulamalarının önemi ve işletme performansına olan etkileri
Büyük veri geleneksel veri işleme yazılımları tarafından ele alınamayacak kadar büyük veya karmaşık olan veri kümelerini analiz etme, sistematik olarak bilgi toplama veya başka bir şekilde çözme yollarını ele alan bir alandır. Günümüz dünyasında veri transferinin olmadığı hiçbir alan yok gibidir, üretilen verilerden değer elde etme süreci işletmeler açısından yeni bir keşiftir. Yapılandırılmamış verilerden yapılandırılmış veri elde etme sürecinde işletmeler büyüme süreçlerini ve rakip firmalara göre yapacakları rekabet stratejilerini bu doğrultuda şekillendirecek pozisyon almaktadırlar. Bu noktada büyük veri sistemleri kullanarak işletmenin veri analizi yapması stratejik açıdan diğer işletmelere karşı rekabet üstünlüğü elde etmesini sağlayacak ve bunun işletme performansına yansıması olumlu olacaktır. Dolayısıyla veri işletmeler açısından büyük bir güçtür ve bu gücün doğru kullanılması işletmeler açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı büyük veri uygulamalarının işletmeler açısından önemi ve işletme performansına olan etkilerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda konu ile ilgili yapılmış olan önceki çalışmalar incelenmiştir ve oluşturulan görüşme formu çerçevesinde büyük veriyi kullanan, yurt içi ve yurt dışında faaliyet gösteren farklı işletmelerin üst düzey yöneticileri ile görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda büyük verinin işletmeler üzerindeki en büyük etkisinin müşteri analizinin olması ve ürün geliştirmeyi sağlaması olduğu ortaya konulmuştur. Araştırma bulgularına göre büyük veriyi kullanan işletmeler yenilikçi, teknolojik olarak gelişime açık, müşteri memnuniyetini ve kâr marjını gözetecek şekilde kaliteli hizmet veren kuruluşlardır. Anahtar Kelimeler: Büyük Veri, veri bilimi, veri analitiği, bilgi teknolojileri, işletme.
Türkiye'de siber terörizme karşı bilişim teknolojilerinin kullanımı
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin dünya çapında yaygın bir şekilde kullanılması siber terörün kapsamını genişletmektedir. Bilgisayar ve internet ağlarının yoğun olarak kullanıldığı ulaşım, enerji yönetimi, hastane yönetimi, milli savunma, finans vb. alanlar ile ilgili faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar siber terörizme açık alanlardır. Faaliyetlerini bu şekilde sürdüren kurumların bilişim sistemlerine erişim sağlayarak, bu kurum/kuruluşların işleyişini aksatmak veya engellemek terör örgütlerinin asıl amacını oluşturmaktadır. Küresel sistem düşünüldüğünde, siber terörizmin tüm devletler için bir tehdit ve risk oluşturduğunu söylemek mümkündür. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de siber terörizme karşı bilişim teknolojilerinin daha etkin kullanımı konusunda ilgili alan uzmanlarıyla görüşmeler yapılarak, bu alanla ilgili ne gibi iyileştirmeler yapılması gerektiğini ortaya koymaya çalışmaktır. Bu amaçla, öncelikle nitel araştırma yöntemlerine dayalı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle veriler toplanmıştır. Alanında uzman yedi akademisyen ile yapılan mülakatlar aracılığıyla, uzmanların Türkiye'de siber terörizme karşı bilişim teknolojilerinin kullanımı ile ilgili görüşleri alınmıştır. Görüşleri alınan uzman katılımcıların bilgileri, nitel araştırma yöntemlerinde kullanılabilen Nvivo 12 paket programı ile analiz edilmiş ve bulgular aktarılmıştır. Araştırma bulgularına göre, siber terörizme karşı koymada bilişim teknolojilerinin etkin kullanımı için vurgulanan en önemli konunun bu alana yönelik farkındalığın oluşturulması olduğu tespit edilmiştir. Bu farkındalığın oluşturulmasında ise, eğitim, bilimsel çalışmalar, sivil toplum kuruluşları ve medyanın önemi üzerinde durulmuştur. Son olarak, ülkemizde siber güvenlik alanı ile ilgili çalışmaların yeterli düzeyde olmadığı ve bu alana yönelik çalışmalara ağırlık verilmesi gerektiği sonucu elde edilmiştir. Bu açıdan çalışmanın alana ilgi duyan araştırmacılara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Güvenlik, siber terörizm, siber saldırı, siber güvenlik.
Çalışanların örgütsel demokrasi algılarının bağlamsal performansla ilişkisinde işe bağlılığın aracılık rolü
Bu araştırmanın temel amacı, çalışanların örgütsel demokrasi algılarının bağlamsal performansla ilişkisinde işe bağlılığın aracılık rolünün incelenmesidir. Örneklem seçiminde tesadüfi olmayan kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler bir devlet üniversitesinin 273 çalışanından anket yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmada doğrulayıcı faktör analizi, güvenilirlik analizi, bağımsız örneklem t-testi, Pearson korelasyon analizi, basit doğrusal regresyon analizi, hiyerarşik regresyon analizi ve Sobel analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, çalışanların örgütsel demokrasi algıları, işe bağlılık ve bağlamsal performansı arasında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Algılanan örgütsel demokrasinin, işe bağlılık ve bağlamsal performans üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. İşe bağlılığın da bağlamsal performans üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışma sonucunda çalışanların örgütsel demokrasi algısının bağlamsal performans ile ilişkisinde işe bağlılığın kısmi aracı bir rolünün olduğu da tespit edilmiştir.
Nomofobinin OKÜ İİBF öğrencilerinin demografik özellikleri ve akademik başarıları ile olan ilişkisinin incelenmesi
Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler akıllı telefonları yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline getirmiştir. Hayatı kolaylaştıracak birçok fırsat sunan akıllı telefonlar, bilinçsiz ve aşırı kullanıldığında ise ortaya birtakım sorunları çıkarmaktadır. Bu sorunlardan birisi de nomofobi yani akıllı telefondan yoksun kalma korkusudur. Bu çalışmanın amacı, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'nde öğrenim görmekte olan öğrencilerin nomofobi düzeylerini çeşitli demografik değişkenler, akıllı telefon kullanım biçimleri ve genel ağırlıklı not ortalamaları açısından incelemektir. Bu doğrultuda OKÜ İİBF'de öğrenim görmekte olan 442 öğrenciye anket aracılığı ile ulaşılarak veriler toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmıştır. İki grubun karşılaştırılmasın da bağımsız örneklem t-testi, ikiden fazla grubun karşılaştırılmasın da ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda nomofobinin yaş, medeni durum, sınıf düzeyi, anne/baba eğitim durumu, aile aylık ortalama gelir, genel ağırlıklı not ortalaması, akıllı telefon kullanım süresi, interneti gece kapatma, en sık akıllı telefon kullanılan zaman dilimine göre anlamlı farklılık göstermediği; cinsiyet, bölüm, boş zaman aktivite tercihi, günlük akıllı telefon kullanım süresi, şarj taşıma durumu, uyanır uyanmaz ve uyumadan önce akıllı telefon ile vakit geçirme, akıllı telefonu gece kapatma, en sık kullanılan sosyal medya, anlık bildirim özelliğinin aktif olma durumu, bildirimi fark ettikten sonra kontrol etme süresi, en sık bildirim alınan sosyal medya uygulaması ve tercih edilen iletişim yoluna göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yeni İletişim Teknolojileri, Dijital Bağımlılıklar, Nomofobi
Web tabanlı mağazaların arayüz estetiğinde ürüne göre animasyonun bilişsel etkisi
İnternet teknolojileri kullanıcıların ihtiyaçlarına göre sürekli gelişmektedir. E-ticaret siteleri sahipleri kullanıcıların ilgisini çekmek ve online bir deneyim yaratmak için internet teknolojilerindeki yenilikleri takip etmektedirler. Bu çalışma, web estetiğinde en önemli faktörlerden biri olan animasyonun, ürün cazibesini daha fazla artırmak için geliştirilen ürüne göre animasyon uygulamasının faydacı veya hedonik olabilen çevrimiçi alışveriş davranışının moderatör etkisine göre incelemektir. Literatürde hedonik ve faydacı ürünlerin yarattığı cazibe etkisinin farklı olduğu ortaya konmuştur. Dolayısıyla çalışmamızda kullandığımız e-ticaret sitelerinde ürünleri hedonik ve faydacı olarak ayırabilmek için bir ön deney yapılmıştır. Ön deney sonucuna göre hedonik ve faydacı ürünler ana deneyde kullanılmak üzere gruplandırılmıştır. Ana deneyde ürüne göre animasyonlu, statik, hedonik ve faydacı ürünlere sahip web siteleri, animasyon yönü manipüle ederek tüketicilerde algılanan kullanım kolaylığı, memnuniyet, eğlence, estetik ve sadakati ölçmek için analiz edilerek incelenmiştir. Bu deneysel araştırma, ürüne göre animasyonlu web sitelerin statik web sitelerine göre kullanıcılarda algılanan eğlence, memnuniyet, sadakat ve kullanım kolaylığı etkileşimi olumlu yönde artırdığını kanıtlamıştır. Fakat kullanıcılarda algılanan estetik üzerinde herhangi bir ana etkisini destekleyecek yeterli bir kanıt bulunamamıştır. Aynı zamanda ürüne göre animasyonlu hedonik ve faydacı ürünlere sahip web sitleri arasında genel olarak bir farklılaşma olmadığı görülmektedir. Bazı teorik ve yönetimsel çıkarımlar bu makalenin sonunda tartışılmaktadır.
Devlet ve vakıf üniversitelerindeki yönetim bilişim sistemleri bölümlerinin etkinlik analizi: Türkiye örneği
Günümüzün artan rekabet ortamında, bilginin gücü en belirleyici etkenlerdendir. Belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda, yararlı olan bilgiyi kullanarak hızlı ve yerinde kararlar verebilmek, karar vericiler açısından oldukça önemlidir. Yönetim Bilişim sistemleri (YBS); karar vericilere, hızlı ve doğru kararı verebilmesinde yardımcı olur. Bu çalışma, Türkiye'de bulunan devlet ve vakıf üniversitelerindeki YBS bölümlerinin, 2019-2020 eğitim-öğretim dönemi kapsamında, Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılarak, görece etkinlik durumlarının belirlenmesini ve görece etkin olmayan üniversitelerin, referans kümeler dahilinde etkin duruma gelebilmesi için olması gereken çıktı miktarlarının belirlenmesini amaçlamıştır. Bu doğrultuda 3 adet girdi değişkeni (öğrenci sayısı, akademik personel sayısı ve üniversiteye giriş taban puanı) ve 2 adet çıktı değişkeni (mezun öğrenci sayısı ve yayın puanları) belirlenerek, VZA modellerinden çıktı odaklı CCR (girdi minimizasyon eğilimli) ve BCC (çıktı maksimizasyon eğilimli) modeller kullanılmış ve aynı zamanda görece ölçek etkinlik durumları da belirlenmiştir. Çalışma uygulamasında VZA için kullanılan paket programlarından biri olan DEAP (Data Envelopment Analysis Program) Version 2.1 kullanılmış, elde edilen sonuçlar tablolaştırılarak açıklanmıştır. Anahtar kelimeler: Devlet üniversiteleri, etkinlik ölçümü, vakıf üniversiteleri, veri zarflama analizi, yönetim bilişim sistemleri
Anlamsal ağ odaklı kişiselleştirilmiş e-ticaret ürün öneri sistemi
Anlamsal ağ teknolojisi üzerine yapılan çalışmalar ile birlikte bu teknolojiye olan ilgi zaman içerisinde artış göstermiştir. Günümüzde optimizasyon, kullanıcı deneyimini artırma, iyileştirme gibi amaçlar için kullanılmak üzere verinin önemi artış göstermiştir. Bu artış beraberinde verilerin okunabilirliği ihtiyacını doğurmuştur. Anlamsal ağ bu noktada büyük veri setlerini makinelerinde insanlar gibi yorumlayabileceği biçime sokarak bilginin okunabilirliğini artırmıştır. Bu çalışmada anlamsal ağ teknolojisinin kullanıldığı teknolojik çalışmalardan yola çıkarak alanyazın incelemesiyle birlikte, kullanıcılara isteklerine ilişkin ilgili ürünleri önerebilecek bir elektronik ticaret sistemi geliştirilmiştir. Sistem geliştirmesi aşamasında ilk olarak kabul görmüş ontoloji oluşturma yöntemleri incelenmiş ve ihtiyaç duyulan ontolojiyi oluşturmak için bir yöntem seçilmiştir. Tez kapsamında birinci bölümde anlamsal ağın teknolojik ihtiyaçları karşılama konusunda kabiliyetleri tanıtılmıştır. İkinci bölümde anlamsal ağ ve içerisinde kullanılan teknolojiler açıklanmıştır. Üçüncü bölümde anlamsal ağ ile uygulama geliştirme yapabilmek için ihtiyaç duyulan araçlar anlatılmıştır. Dördüncü bölümde uygulama geliştirme adımları açıklanmıştır. Beşinci bölümde geliştirilen sistem hakkında bilgi verilmiştir. Son olarak da tasarlanan sistemi geliştirmek için öneriler paylaşılmıştır.
Elektrikli otomobil talep tahmini üzerine örnek bir uygulama
Bu tez çalışmasında, elektrikli otomobil talebinin tahminine yönelik olarak Ocak 2016 – Nisan 2024 dönemine ait veriler kullanılmıştır. Analiz sürecinde yapay sinir ağları (YSA) ve Bütünleşik Otoregresif Hareketli Ortalama (ARIMA) olmak üzere iki farklı yöntem uygulanmıştır. Elde edilen performans sonuçlarına göre, R uygulaması ile yapay sinir ağı modeli oldukça yüksek bir başarı sergilemiş; modelin determinasyon katsayısı (R²) 0.959 ortalama mutlak hata (MAE) değeri ise 0.0105 olarak hesaplanmıştır. Eviews ortamında gerçekleştirilen ARIMA sonucunda ise modelin R² değeri 0.923, MAE değeri 0.1966 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar, her iki yöntemin de güçlü öngörü yeteneğine sahip olduğunu gösterse de, YSA'nın hata oranı açısından daha üstün bir performans sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle R'da uygulanan YSA'nın Eviews'da uygulanan zaman serilerine göre daha uygun bir seçenek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, talep tahmininde hem zaman serileri analizi hem de YSA yöntemlerini bir arada ele alarak literatüre önemli bir katkı sunmaktadır. Elde edilen bulgular, benzer problemlerin çözümünde kullanılabilecek yöntemsel bir altyapı sağlayarak, gelecekte yapılacak çalışmalara yön gösterecek niteliktedir. Ayrıca, geleneksel ve yapay zekâ tabanlı modellerin karşılaştırılması yoluyla, model seçimi ve tahmin doğruluğu gibi kritik konularda araştırmacılara yol gösterici bir kaynak olması hedeflenmektedir. Bu yönüyle çalışma, ileride geliştirilecek yöntem ve uygulamalara temel teşkil edebilecek bir referans niteliği taşımaktadır.
Uzaktan çalışmanın dijitalleşme bağlamında gelişiminin incelenmesi
Bu çalışma, 2017–2024 yılları arasında dijitalleşmenin etkisiyle şekillenen uzaktan çalışma literatürünü pandemi bağlamından bağımsız olarak ele almakta ve kavramsal yönelimleri, tematik kümelenmeleri ve yöntemsel eğilimleri disiplinler arası bir yaklaşımla incelemektedir. Ulusal ve uluslararası düzeyde toplam 311 akademik yayın, sistematik literatür taraması, bibliyometrik analiz, tematik içerik çözümlemesi, kavram merkezlik haritalaması ve nitel sınıflandırma yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, literatürün İnsan ve Örgüt Dinamikleri" (%42,1), "Dijital İşleyiş ve Teknolojik Yapılar" (%36,0) ve "Kamusal Dönüşüm ve Mekânsal Eşitlik" (%21,9) yüzdesel oranlarıyla üç ana temada yoğunlaştığını göstermektedir. Kavram merkezlik analizine göre "flexibility", "trust", "virtual teams", "digital integration" gibi kavramlar yüksek bağlamsal değere sahiptir. Ulusal ve uluslararası literatürde %82'lik tematik örtüşme oranı saptanmış olupbu durum, dijital dönüşümün küresel düzeyde ortak kavramlar etrafında şekillendiğini göstermektedir. Ulusal yayınlar bağlamında yapay zekâ tabanlı araçların sınırlı kullanımı, kırılgan grupların düşük temsiliyeti ve disiplinler arası geçişlerin zayıf olması gelişim alanları olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak uzaktan çalışma kapsamındaki, 2017–2024 literatürünün tematik yoğunluğu, kavramsal merkezliği ve yöntemsel çeşitliliği; uzaktan çalışmanın dijitalleşme bağlamında küresel ölçekte ortak kavramlarla biçimlendiğini, ulusal düzeyde ise disipliner geçiş, teknolojik yenilik ve sosyal kapsayıcılık alanlarında gelişim potansiyeli sunduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın literatürdeki boşlukları doldurmanın yanı sıra gelecek odaklı dijital iş modellerine teorik ve uygulamalı katkı sunabilmesi hedeflenmiştir.
The impacts of behavioral factors on social media addiction
In last decade, social media has started to play a crucial role on people' lives. Almost everyone uses at least one of the social media platforms which gives users an opportunity to be connected to the world. However, excessive social media usage can bring with social media addiction that causes failure in academic life, business life, and even in private life. In order to prevent social media addiction, it is important to understand which factors are effective upon social media addiction. The main aim of the present study is to discover the impacts of specific behavioral factors which are openness, loneliness, self-esteem, life satisfaction, creativity, stress, neuroticism, social intelligence, and narcissism on social media addiction. In this study, a survey was conducted with 506 participants. Descriptive statistics, independent sample t- tests, one-way analysis of variance tests, correlation analyses and structural equation modeling were applied to test the hypotheses and the theoretical model of the current study. The results of these analyses showed that while demographical factors which were gender, marital status, age, and education level affected social media addiction, income status and occupation had no influence on social media addiction. Moreover, positive relationships between openness and creativity, openness and self-esteem, self-esteem and life satisfaction, loneliness and neuroticism, and negative relationships between self-esteem and neuroticism, life satisfaction and stress were detected. In the present study, mainly, it was found that some behavioral factors as stress, neuroticism and social intelligence had a positive impact on social media addiction, though, openness, creativity, self-esteem, loneliness, life satisfaction and narcissism had no impact on social media addiction.
The effect of organizational citizenship behavior and teamwork on the success of information systems projects
Information systems project success topics have been extensively researched along with its indicators, success criteria and possible improvement areas in the academic literature. Beside this background, it is aimed to provide a framework which will emphasize the behavioral part of project management processes. Thus, this study investigates the impact of organizational citizenship behavior and teamwork on information systems project success. Organizational citizenship behavior is analyzed along five dimensions, namely; altruism, courtesy, conscientiousness, civic virtue and sportsmanship. In addition, teamwork is analyzed along three dimensions as communication, collaboration and cohesiveness. Data was collected from information systems project managers through an online survey. In order to examine the effect of these dimensions on information systems project success, nonparametric statistical test techniques were used on a sample of 173 projects executed in several industries of Turkey. The findings of the study demonstrated that all OCB dimensions and the construct itself have positive relations with IS project success. In addition, teamwork construct and all of its dimensions are also found as positively related with IS project success. On the other hand, although project scale determinations are frequently used in project success evaluation reports, the results of statistical tests showed that there is no significant difference among different project sizes (small-medium and large) according to their project success or fail situations in information system projects.
Identifying areas of specific interest of twitter users who tweet about cryptocurrencies
Social Networking Sites (SNSs) are online platforms in which users present their lifestyles and opinions, share information and news, and communicate with other users. SNSs have been the preferred source of information for doing academic research on any subject. In this thesis, the interest areas of Twitter users who tweeted about cryptocurrencies were scrutinized by analyzing their tweets with a topic extraction algorithm. Little research has been conducted to identify the interest areas of cryptocurrency users in the current literature. As the data source, Twitter is chosen because Twitter provides current and historical data with easy access through Twitter Application Programming Interfaces (APIs). In order to reach Twitter users, a search query consisting of the keywords to be used was created. The keywords included "bitcoin, ethereum, ripple, btc, blockchain, fintech, and cryptocurrency". Therefore, the data composed of tweets that were collected from Twitter users who tweeted about cryptocurrencies. These tweets were analyzed by using Latent Dirichlet Allocation (LDA), which is one of the well-known topic extraction algorithms. According to the result of LDA, Twitter users tweeted about cryptocurrency are found to be also interested in politics, economy, disruptive technologies, digital banking, social life, and data science.
A decision support system for reducing empty run costs in a logistic service provider company
Two of the most important key performance indicators (KPI) in logistic service provider (LSP) companies are the cost of empty trailer transportations and the cost of outsourced trailer. Manufacturing companies are mostly cost-oriented while they are outsourcing their international transportation activities to the third-party logistic companies. This behavior of the manufacturers causes high demand fluctuations on the LSP company side. On the other hand, the volume of exports and imports are often imbalanced for an LSP. Hence the LSPs need to transport empty trailers between countries, or outsource trailers to fulfill the transportation needs in export and import directions. Within the scope of this study, a decision support system (DSS) is proposed for an LSP company to decrease the empty trailer movements and the number of outsourced trailers so that the total transportation cost is reduced. The generated model considers intermodal transportation of orders internationally. The DSS is implemented in one of the largest LSP companies in Turkey. The performance of the DSS is tested to show that it improves the effectiveness, efficiency, and the flexibility of the decision-making environment in logistic planning.
Predicting the bitcoin trend using technical indicators for deep learning algorithmic features
This research focused on utilization of technical indicators for predicting the trend of Bitcoin/USD price with different deep learning algorithms. The goal was to achieve better trend prediction accuracy results using technical indicators compared to using only close, open, high, low and volume (OHLCV) data for Bitcoin/USD parity. Through achieving this goal, three different deep learning algorithms, Deep Neural Networks (DNN), Long Short-Term Memory (LSTM) and Gated Recurrent Units (GRU) were used because of the performance they exhibit in literature for financial stock prediction domain and their theoretical convenience. 156 technical indicators, mathematical transformations and financial patterns were used in feature set to test against OHLCV data of Bitcoin/USD. Experiments in this research showed that, utilization of technical indicators produced better accuracy results compared to OHLCV data for all three prediction models. For the imbalanced dataset distribution produced by a one-way transaction cost to decide buy, hold or sell operations, LSTM performed best among the models used in this research with achieving 56.33% accuracy score with reasonable individual class prediction rates whereas raw data could achieve 53.26%. In the scenario for which the one-way transaction cost is tuned to have a uniformly distributed dataset, GRU performed best with achieving 52.19% accuracy score whereas raw data could achieve 39.85%.
The accessibility of airline websites to the handicapped
Website accessibility is very important for disabled people to use the Internet. In the light of this matter, the objective of this thesis is to measure the accessibility performances of airline website online ticketing flows for handicapped people. For this purpose, automated accessibility testing was performed for 27 airline websites with automated accessibility checker called Achecker. The tested ticketing flows of websites consisted of homepage, availability page, availability summary page, extra services page, profile page and payment page. According to the automated test results and the specifications of the airlines, statistical analyses were performed in order to see if any of the specifications has a relation with the accessibility performance of an airline. Analyses results show that having a flight to the United States and revenue have significant correlation with the accessibility performance of an airline. Two other specifications which are the profit and type of codebase used for testing also appeared to be significant to some extent despite being less significant than the former two specifications. Thus, it can be concluded that taking appropriate preventive legal measures seem to be a way for airline websites to comply more with accessibility standards. Like the United States, other countries who want to provide more accessible airline websites for disabled people may enact the relevant laws in order to force airlines to conform the accessibility standards.
Online consumer dissatisfaction, perceived solution effectiveness and the service recovery paradox
This study investigates service failure situations and their effect on coping behavior and emotions, moreover, inquire into service recovery paradox. This study has three main purposes: (i) to place relationship of service failure situations with emotions and solution effectiveness, also its effect on coping behavior (ii) to examine if there is a relationship of coping behavior with emotions and solution effectiveness (iii) to investigate whether there is a service recovery paradox based on company response to customer complaint. The study uses a combination of qualitative and quantitative methodologies. Expert opinion technique is used to construct service failure situations scale with 22 items and survey is used as main data collection method. The results are limited by the fact that the data are entirely self-reported. Moreover, the generalizability of the results is limited by Turkey. This study provides a comprehensive conceptual understanding of coping behavior and emotions that results in service failure situations; dissatisfaction induced emotions have a partial relationship with coping behavior and dissatisfaction situations induced perceived risk. Dissatisfaction induced perceived risk has no significant relationship with coping behavior, but coping behavior has a partial relationship with solution effectiveness. Solution effectiveness has three dimensions and it is found that process excellence and compensation have a positive effect on service recovery paradox.
Determinants of green product usage in two industries: Personal care and information technology
Green products are defined as products that do not produce any harm on the environment throughout their production, use or disposal. Green technological product production is aimed to use of recyclable and sustainable goods for saving the natural resources. Technologic and strategic details of achieving sustainability, innovation and high satisfaction of consumer in personal care products and technological products have been researched in this work with the analysis conducted by the data comprised from experienced end-users. In this work, the attitude – behavior inconsistencies in terms of hygienic green/sustainable paper product purchasing and technological green products was evaluated. It was concluded that innovation and insight of end-user has gained more significance due to changes in perception and tendency towards sustainable and environmental approaches particularly in production process. The main goal of this work to analyze how these ecological, green and sustainability innovations can be reflected in purchase behavior of customers towards green products. To do so, several parameters, e.g. predominant motives, facilitators and obstacles having an influence on purchase decision towards green products, were identified. Furthermore, the probable reasons for the reported inconsistencies in green purchase behavior were identified. This work also discusses the main predictions in consumer's green purchase behavior. This will help policy makers and managers to encourage people for purchasing green products.
Customer perspectives on e-commerce in different sectors
E-commerce nowadays is a very impactful and rapidly growing means of selling every kind of goods and services from any sector. Since every sales platform has their own characteristics on their offline version, it is important to figure out how these characteristics match with Customers' perspectives on their online versions as well. On the study, it is investigated how Customers' perspective dimensions on the E-Commerce change by differentiations over different sectors and age generations. Research has been conducted by implementing a web-based questionnaire and the results have been analyzed by categorical data analyses. While Online Food Delivery (Yemeksepeti was used as the example) has been picked as an example of Service Sector, example for the Goods Sales Sector was Electronic Goods Sales platforms (Teknosa.com and Hepsiburada were used as examples). According to the findings, customers are more interested in what they buy at Goods Sales Sector than Services Sector. Another key finding of the study is that Generation Z customers are less concerned about time saving compared to other generations.
The adoption of near-field communication technology for mobile payments: An empirical investigation of major determinants
Continuous developments in technology expedites the improvements in payment industry, which directly affects the way people pay. Near-field communication (NFC) protocol-based payment method is the latest trending payment method amongst users. It enables users to make fast and secure payments by simply bringing their mobile phone closer to the POS devices. However, the adoption rate of proximity based mobile payment has been low. Accordingly, the present study attempts to find the adoption factors of NFC mobile payment by considering social influences, personal traits, cultural traits, behavioral beliefs and moderating effects such as demographic and previous experience. Our findings show that perceived innovativeness in IT, perceived risk, relative advantage and social influence are statistically significant determinants for NFC adoption. However, time pressure is found as an insignificant determinant as opposed to the expectations. Another proved relationship is that there is a statistically significant relation between the use of mobile payment services and NFC. NFC adoption is higher among consumers with higher mobile payment experience.
The moderating effect of financial literacy on the adoption of fintech
The emergence of new technologies has enabled the development of new business models in the financial services industry similar to other industries. Thanks to these new technologies and business models, Fintech is now capable of competing with traditional financial service providers. In this academic work, Fintech is defined as certain companies that provide financial products and services other than traditional financial service companies. The effect of selected risk and benefit factors on the Fintech adoption intention through perceived benefit and perceived risk was investigated within the scope of this research. Moreover, to what extent the financial literacy levels of the users affect their Fintech adoption intention was examined. Finally, it was investigated if the effect of perceived benefit and risk constructs on Fintech adoption intention differs significantly for current and potential Fintech users. The survey as part of this research was reached a total number of 389 participants. The results obtained in this research are believed to attract the attention of researchers working in this field, companies operating in the financial services industry as well as existing customers and potential users of Fintech.
Consumers' attitudes toward and intentions to adopt smart home technologies
Smart homes embrace different smart home technologies (SHT) to offer various services to fulfill their users' needs and wants. They are one of the key enablers of smart living. Conversely, SHT penetration is still growing slowly compared to its potential benefits. Thus, this dissertation proposes a diffusion of innovation (DOI) based integrated research model for understanding consumers' attitudes toward and intentions to adopt smart home technologies, through subjective perceptions of the innovation characteristics. For this purpose, the existing literature on technology adoption and smart homes is examined and innovation characteristics are complemented with the contextual factors extracted from 13 expert interviews. The final research model is tested with the data collected from 995 individuals via a face-to-face survey. During the analysis, consumers are clustered into meaningful segments regarding their technology-related traits stemming from the technology readiness index (TRI) 2.0, and smart home adoption determinants are explored for these consumer segments to reveal segment-based distinctions. Additionally, differences in SHT adoption are investigated based on lifestyle attributes-based consumer segments, demographics, socioeconomics, prior experience, and housing structure. This research contributes to understanding the adoption of innovations in the consumer behavior context.
A 360° customer lifetime value prediction method using machine learning for multi category e-commerce companies
The Customer Lifetime Value (CLV) prediction methods that are used by e-commerce companies are mainly focusing on a specific group of customers with multiple transaction data and therefore remain unable to value the one-time purchasers. As a result, the management of these companies is incapable of valuing all customers and the overall company. Thus, each type of user needs a different way to predict CLV. In this thesis, we intend to develop a novel 360° holistic technique for the prediction and use of CLV models in the marketing management of multi-category e-commerce companies to enhance their strategic decision-making. The research compared the proposed framework which was constructed with several outputs (CLV, DPC, and TAS) with other ML models to evaluate the new variables created based on relationship marketing theory (RMT) and to demonstrate the best model which is more appropriate for multi-category e-commerce companies' usage. To make this result useful, we created customer clusters that enable management to separate end-users according to the three outputs. Finally, Shapley values obtained using explainable artificial intelligence (XAI) are then utilized to understand the DNN's findings. The results showed that using XAI shows which factors are more crucial to the results. Overall, the proposed model helps marketing management teams in planning their operations efficiently by differentially allocating their resources to specific types of customers based on their profitability which provides more strategic decision-making.