Buğdayda (Triticum aestivum L.) bazı önemli tarımsal karakterlerin QTL haritalanması

Bu araştırma, ekmeklik buğdayda başak ile ilgili kantitatif özellik gen lokuslarının genetik olarak ortaya çıkartılması ve bunların kalıtım şekillerinin anlaşılması amacıyla 2009-2011 yılları arasında sürdürülmüştür.Türk ekmeklik buğday çeşidi Gerek ile Fas ekmeklik buğday çeşidi Arrehane'nin melezlenmesi ve elde edilen melezlerden tek tohum yöntemiyle oluşturulan rekombinant kendilenmiş hatlarda SSR markerlarla desteklenmiş DArT markerları kullanılarak genetik bağlantı haritası oluşturulmuştur. Bu harita 21 buğday kromozomu üzerinde toplam 935.629 cM uzunluğundaki 54 bağlantı grubundan oluşmuştur. Haritalanan marker sayısı kromozomlara bağlı olarak 5 ile 87 arasında değişmiştir. Farklı kromozomlarda daha önce kromozom üzerindeki yeri bilinmeyen 77 DArT markerı haritalanmıştır. 23 DArT markerının farklı kromozomlar üzerindeki yeri ise daha önce literatürde bildirilen yerlerinden farklı olarak saptanmıştır. Tarımsal ve başak özellikleri ile ilgili kantitatif özellik lokuslarını (QTL) saptamak amacıyla incelenen rekombinant kendilenmiş hatların dört farklı çevrede yetiştirilmesiyle elde edilen morfolojik ve fenolojik veriler ve bağlantı haritalarından yararlanılarak QTL haritalaması yapılmıştır. QTL analizleri sonucu 120 QTL belirlenmiştir. Başak morfolojisi ile ilgili çok sayıda yeni ve önemli genomik bölgeler saptanmıştır. Ayrıca, saptanan QTL'lerin bazıları farklı kalite özellikleri için pleiotropik etki göstermiştir. 1A, 1B, 2B, 3D ve 6 B kromozomları üzerinde 1000 dane ağırlığı, başak uzunluğu, başak başına başakçık sayısı, başak başına dane sayısı, başak başına dane ağırlığı , başak sıklığı ve çiçeklenme zamanını etkileyen stabil QTL grupları tanımlanmıştır. Araştırma sonuçlarına dayanarak, DNA markerlarının başak ile ilgili özellikler için arzu edile allelerin frakansını markera dayalı seleksiyon yoluyla artırma olanağı sağlayabileceği sonucuna varılmıştır