Radikal prostatektomi ve/veya küratif radyoterapi sonrası biyokimyasal rekürren prostat kanserinde yeniden evrelemede GA⁶⁸-PSMA PET/BT'nin yeri

Çalışmamızın amacı küratif tedavi almış biyokimyasal rekürrens gelişen prostatik adenokarsinom tanılı hastalarda yeniden evreleme amacıyla yapılan Ga68-PSMA PET/BT incelemesi ile Gleason skor, ISUP grade, eş zamanlı serum PSA değerleri ile PSMA pozitif lezyon saptanabilirliği arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Ayrıca hasta takibiyle PSMA PET/BT'nin diagnostik performansının ve doğruluğunun belirlenmesi, tedavi yönetim kararlarının incelenmesi de amaçlanmıştır. Aralık 2015-Ağustos 2022 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı'nda yeniden evreleme amaçlı yapılmış 58 hastaya ait Ga68-PSMA PET/BT görüntüleri retrospektif incelendi. PSMA tutulum düzeyleri 0 ve 2 arasında gruplandırıldı (0= negatif, 1= şüpheli, 2= pozitif). Pozitif ve şüpheli tutulum alanlarından SUV değerleri kaydedildi. Aktivite tutulum lokalizasyonları prostat/prostat yatağı, pelvik lenf nodu, abdominal lenf nodu, supradiyafragmatik lenf nodu, kemik, visseral organ olarak sınıflandırıldı. PSMA PET/BT bulgularına göre hastalık yaygınlığına karar verildi (pelvis sınırlı ve uzak metastatik). Hastalar PSMA PET pozitif veye negatif, RP ve RT sonrası BR olarak gruplandırıldı. Bu gruplar arasında gleason skor, ISUP grade, PSA, PSAdt, PSAvelosite, anatomik bölgelerden elde edilen patolojik SUVmax değerleri karşılaştırıldı. Ga68-PSMA PET/BT'nin sensitivite, spesivite, pozitif prediktif değer ve negatif prediktif değer sırasıyla %73,2, %78,6, %90,9, %50 olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya dahil edilen 30 hastada PSMA PET/BT pozitif, 25 hastada negatif, 3 hastada şüpheli pozitiftir. Hasta bazlı deteksiyon oranı %57 olarak bulunmuştur. PSA seviyesi <1 ng/ml iken deteksiyon oranı %23,8, 1-4 ng/ml arasında iken %68,8, 4 ng/ml'ın üzerinde iken %81'dir. Ga68-PSMA PET/BT pozitifliği ile yaş, BR zamanı, Gleason skor, ISUP grade, PSA düzeyi arasında istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur. Prostat lojunda RT sonrası BR hasta grubunda istatistiksel olarak daha fazla pozitif tutulum izlenmiştir. Anatomik bölge SUVmax değeri ile RP ve RT sonrası BR hasta grupları arasında fark izlenmemiştir. PET pozitif hastalarda PSA değeri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur ancak PET pozitif olan hastalarda daha hızlı PSAdt ve PSA velosite değerleri izlenmemiştir. PSA için eşik değer 1,0050 ng/ml , PSAdt için 3,8 ay ve PSAvelosite için 1.25 mg/ml/yıl olarak hesaplanmıştır. Hesaplanan eşik değeri istatiksel olarak anlamlı olan ve tanısal değeri en yüksek olan PSA'dır. Kemik tutulumu varlığında Gleason skor ortalaması ve PSA daha yüksek bulunmuştur. Visseral tutulum, supradiyafragmatik LN tutulumu ve kemik tutulumu ile ISUP Grade kategorileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. PSA ile kemik SUVmax arasında ise istatistiksel olarak anlamlı güçlü pozitif korelasyon izlenmiştir. Uzak metastatik hastalarda PSA değeri belirgin şekilde yüksek izlenmiştir. Bunun dışında hastalık yaygınlığı ve PSAdt arasında anlamlı ilişki saptanmasa da özellikle tutulumun arttığı durumlarda (metastatik durum, pozitif tutulumlarda) PSAdt değerinin daha kısa olduğu dikkat çekmiştir. Sonuç olarak biyokimyasal rekürren prostat kanserinde Ga68-PSMA PET/BT nüks tespitinde güvenilir performans göstermiştir. PSA serum seviyesi 1 ng/mL'nin üzerinde olduğunda ise bu performans daha iyidir. Ga68-PSMA PET/BT görüntülemesi küratif tedavi almış prostat kanser hastalarında biyokimyasal nüks saptandığında ilk basamak görüntüleme yöntemi olarak düşünülmeli ve kullanılmalıdır. Anahtar sözcükler: Ga68-PSMA PET/BT, biyokimyasal rekürrens, deteksiyon oranı, yeniden evreleme, tedavi yönetimi