Ratlarda bilateral ovariektomi ve orşidektomi sonrası gonadal hormonların timus bezi üzerine olan etkilerinin ışık ve elektron mikroskopik incelenmesi

63 5. ÖZET Bu çalışma, prepubertal ve pubertal gonadektominin ve gonadektomiyi takiben verilen çeşitli cinsiyet hormonlarının (testosteron, östrojen ve progesteron) timus bezinde oluşturduğu değişiklikleri, histolojik düzeyde incelemeyi amaçlamıştır. Bu çalışmada kullanılan Wistar-Albino cinsi ratlar, 6 haftalık dişi ve erkek ratları içeren Grup A ve 12 haftalık dişi ve erkek ratları içeren Grup B olmak üzere iki ana gruba ve bunların alt gruplarına ayrıldı. Dişi ve erkek ratlara bilateral gonadektomi yapıldı ve gonadektomi sonrası verilen gonadal hormonların (testosteron, östrojen ve progesteron) timus bezi üzerine olan etkileri ışık ve elektron mikroskopik düzeyde incelendi. Gonadektomiden sonra, tüm gruplarda timus ağırlığı arttı. Gonadektomiden sonra uygulanan testosteron, östrojen, progesteron ve östrojen+progesteron timus ağırlığını azalttı. Progesteron uygulaması da timus ağırlığını azalttı, fakat progesteron ile oluşan azalma istatistiksel olarak anlamlı değildi. Işık mikroskobik incelemede, testosteron ve östrojen uygulamasından sonra timik kortekste, lenfosit yoğunluğunda belirgin derecede bir azalma gözlendi ve azalmanın olduğu alanlarda, epitelyal retiküler hücreler kolaylıkla seçilebiliniyordu. Timus ağırlığındaki azalma ve lenfosit kaybından başka timus bezinde, makrofajların ve mast hücrelerinin miktarında artış, kan damarlarında genişleme ve medullada bağdokunun oluştuğu gözlendi. Elektron mikroskopik olarak, timik lenfositlerde mitokondriyonlarda şişme ve granüllü endoplazmik retikulumda genişleme gözlendi. Benzer gözlemler, östrojen+progesteron uygulamasından sonra da gözlemlendi. Progesteron uygulanmasından sonra timus bezinde histolojik düzeyde herhangi bir değişiklik gözlemlenmedi. Sonuç olarak, çalışma prepubertal ve pubertal gonadektomiyi takiben testosteron ve östrojen uygulanmasından sonra timus bezinin involusyona uğradığını gösterdi. Östrojen ve testosteron uygulanması sonucu oluşan involusyon, timik korteksteki lenfosit populasyonundaki azalmaya bağlıydı.