Ratlarda takrolimus nefrotoksisitesinde dekspantenolün koruyucu etkisi

Giriş ve Amaç: Organ nakli, yaşam süresini uzatmada önemli bir rol oynamaktadır, ancak nakil sonrası organ reddi riskini en aza indirmek hayati önem taşır. Bu amaçla kullanılan immünsüpresif ajanlardan takrolimus, güçlü bir etkiye sahiptir ancak yüksek dozlarda nefrotoksisite riski taşır. Dekspantenol, antioksidan özellikleriyle böbrek fonksiyonlarını koruma potansiyeline sahip olmasına rağmen, takrolimusun neden olduğu nefrotoksisiteyi önleyici etkisi üzerine yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, dekspantenolün takrolimus kaynaklı nefrotoksisite üzerindeki koruyucu etkisini araştırmayı hedefledik. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Çukurova Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu onayı sonrası(18.092023/karar no:5) 30 erkek Wistar-Albino rat kullanılarak yapılmıştır. Ratlar rastgele kontrol grubu 6 diğer gruplar 8 rat olmak üzere 4 ayrı gruba ayrıldı. Kontrol grubuna günde bir kez serum fizyolojik(SF)(0.5 cc),Tacrolimus(TAK) grubuna her gün Tacrolimus(0,4 mg/kg), Dexpanthenol(DEX) grubuna günde bir kez Dexpanthenol(500 mg/kg), ve Tacrolimus + Dexpanthenol(DEX-TAK) grubuna her gün Tacrolimus(0,4 mg/kg) ile birlikte günde bir kez Dexpanthenol(500 mg/kg) intraperitoneal(i.p.) yolla uygulandı. Gruplar arası oksidatif dengenin ve böbrek hasarının değerlendirilmesi için biyokimyasal parametreler incelendi. Çalışmanın 14. günün sonunda deney gruplarından kanlar alındı. İki patolog, hemotoksilen-eozin ile boyanmış böbrek dokularını çift kör olarak ışık mikroskobu ile inceledi. İstatistik analizleri SPSS 20.0 programında gerçekleştirildi ve p<0,05 önemli kabul edildi. Bulgular: Gruplar arasında TAS(p=0,827), TOS(p=0,596), OSI(p=0,575), SOD(p=0,952) ve NO(p=0,365) değerlerinde gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. IL-6(p=0.008), CRP(p=0.034), TNF-alfa(p=0,014), TGF-β(p=0,012),MDA(p=0.001), üre(p=0.005) ve kreatinin(p=0.002) değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Patolojik incelemede Bowman kapsülünde genişleme(p<0.001), mitoz varlığı(p=0.005), vasa rekta lökosit infiltrasyonu(VRLİ)(p=0.006), tübüler rejenerasyon(p=0.03), tübüler dilatasyon(p=0.005), tübüler nekroz(p=0.026) anlamlı bulundu. Sadece interstisyel inflamasyon değerinde gruplar arasında anlamlı fark yoktu(p=0.467). Sonuçlar: Bu çalışma, takrolimusun nefrotoksik etkilerine karşı dekspantenolün sınırlı koruyucu etkisi olduğunu gösterilmiştir. Özellikle IL-6 ve TGF-beta seviyelerinin izlenmesi, böbrek grefti reddi ve fibrozisin erken tespiti için önemlidir ve dekspantenolün bu seviyeleri düşürerek nefrotoksisiteyi azaltma potansiyeli bulunmaktadır, ancak bu etkinliği doğrulamak için daha fazla araştırma gerekmektedir.