1960'lı yıllar Türk sineması tartışmalarını politik dergiler üzerinden okumak: Yön ve ant örneği

Bu tez, 1960'lar Türk Sineması'nın "Ulusal Sinema Tartışması" olarak hatırlanan merkezi bir tartışmasını incelemektedir. Bu tartışma, Ulusal Sinema yönetmenleri ve Türk Sinematek Derneği etrafında bir araya gelen sinema eleştirmenlerini iki karşıt kutba ayırmıştı. 1960'lar, ülkede sol dergilerde yüksek toplumsal etkisi olan entelektüel tartışmaların, tiyatro, resim ve sinema dahil güzel sanatların nasıl uygulandığını etkileme gücüne sahip olduğu bir döneme denk gelir. Sinemanın kitleleri etkileme ve şekillendirme gücüne olan inanç; sinema, devletle ilişkisi ve ekonomik yapısı hakkındaki tartışmaların yüksek görünürlüğüne katkıda bulundu. Bu tartışmalar aynı zamanda dönemin entelektüellerinin ülkelerini nasıl algıladıklarını ve gelişmesi için ne istediklerini de yansıtmaktadır. Bu çalışma, Türk sineması hakkındaki ikincil literatürü ve dönemin seçilmiş iki sol dergisi olan Yön ve Ant'ta yayımlanan sinema makaleleri ve anketlerini bir araya getirmekte ve 1960'ların sinema tartışmalarının ülkenin entelektüel yaşamının ve tartışmalarının tarihsel gelişimini anlamak için anlamlı olduğunu savunmaktadır. Analiz edilen tartışmalar, sanat sineması ile eğlence sineması arasındaki ayrım ve Türk sinema sektörünün kapitalist modeli gibi yeni Türk Sineması'nın bazı temel endişelerinin ve çatışmalarının 1960'larda da var olduğunu göstermektedir. Tezin ilk bölümü, Ulusal Sinema tartışmasının temsilcilerinin, yönetmenler adına Halit Refiğ ve Türk Sinematek Derneği adına Onat Kutlar'ın perspektiflerinden detaylı bir analizini sunmaktadır. İkinci bölüm, Yön ve Ant dergileri aracılığıyla yürütülen tartışmaları analiz eder ve sınıflandırır. Üçüncü bölüm, üç "Ulusal Sinema" yönetmeninden üç seçilmiş filme odaklanır: Halit Refiğ'den "Bir Türk'e Gönül Verdim" (1969), Metin Erksan'dan "Kuyu" (1968) ve Duygu Sağıroğlu'ndan "Bitmeyen Yol" (1965). Filmlerin teknikleri, sinematografisi ve hikayelerinde dergilerde yoğun olarak tartışılan fikirlerin ve kavramların gerçek bir etkisi olup olmadığını sorgular.