Batı Anadolu'daki sektörel büyüme de ilişkili çeşitlilik

Bu tezin amacı, Türkiye'nin batı Anadolu bölgesindeki yığılma ekonomilerinin (dışsal ekonomiler) varlığını ve bu bölgedeki illerin büyümesi üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu amaçla, illerin istihdam büyümesi, verimlilik büyümesi ve kişi başına düşen milli gelir büyümesi verileri illerin büyüme göstergeleri olarak kullanılmıştır. Analizde, Batı Anadolu bölgesinde yoğunlaşmış olan Türkiye'nin en gelişmiş 35 ili için düzenlenmiş 1992?2001 yıllarını kapsayan dört basamak düzeyinde ISIC Revize.3 imalat sanayi (uluslar arası sanayi sınıflaması) verileri kullanılmıştır ve Arellano ve Bond (1991) tarafından önerilen GMM (Genelleştirilmiş Moment Metodu) dinamik panel veri analizi yöntemleri uygulanmıştır.Yığılma ekonomilerinin illerin büyümesi üzerindeki etkilerini incelemenin yanında bu tezin literatüründeki diğer çalışmalardan farkı ise, endüstriyel çeşitliliği (Jacobs dışsallıkları) ilişkili çeşitlilik (related variety) ve ilişkili olmayan çeşitlilik (unrelated variety) olarak ayrılmasıdır.Regresyon sonuçlarına göre, MAR, Porter ve Jacobs dışsallıklarının istihdam büyümesine pozitif etkisi olmasına rağmen, MAR ve Porter dışsallıklarının etkisinin zamanla azalmakta, Jocabs dışsallıklarının (ilişkili çeşitliliğin) ise etkisi giderek artmaktadır. Verimlilik büyümesinde ise, MAR dışsallıkları ve kentleşme ekonomilerinin olumlu etkisinin yanında ücret ve yatırımlardaki büyümenin pozitif etkisi bulunmuştur. Kişi başına düşen milli gelir de ise sadece kentleşme ekonomilerinin uzun dönemde pozitif etkisi bulunmuştur. Ayrıca, şehirlerin tarihsel ve dinamik yapıları yığılmaların ve dışsallıkların oluşmasına ve şehirlerin gelişmesin de etkili rol oynamaktadır. Sonuç olarak, illerin sanayi politikaları belirlenirken illerin tarihsel yapıları ve hangi hedefe yöneleceği göz önüne alınmalı, bunun yanında dışsallıkların da etkileri unutulmamalıdır.