Afrika'dan seçilen kırk üç ülkede temiz enerji tüketimi, karbon emisyonları, finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki

Afrika'da temiz enerjiye geçişin, kıtanın muazzam kaynak potansiyeline rağmen, uzun bir süreç olması vurgulanıyor. Bu beklenti, 2024 yılındaki küresel enerji kapasitesi artışının yalnızca %0,7'sinin Afrika'da gerçekleşmesi (IRENA, 2025) ve geçişin önemli makroekonomik engellerle karşılaşması nedeniyle desteklenmektedir. Bu engellerin başında, yüksek ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (WACC) bulunmaktadır. Son verilere göre, Afrika'daki temiz enerji projelerinin öz sermaye maliyetinin gelişmiş ekonomilere kıyasla üç kata kadar daha yüksek olabildiğini ve genellikle %15'in üzerine çıkabildiğini göstermektedir (IEA, 2024; Clean Air Task Force, 2024). Bununla birlikte, altyapı ve yönetim yapısı yatırımlar önemli ölçüde artırılırsa, temiz enerji sürdürülebilir kalkınmanın önünü açmanın, enerji güvenliğini artırmanın ve Afrika'nın fosil yakıtlara bağımlılığını azaltmanın anahtarı olarak görülüyor. Bu çalışma, 1990-2019 döneminde 43 Afrika yapısının oluştuğu bir panelde temiz enerji tüketimi, karbon emisyonları, finansal kalkınma ve ekonomik büyüme arasındaki dinamik ilişkiler incelenmektedir. Araştırmada ARDL/PMG yöntemi ve nedensellik testleri kullanılmıştır. Ampirik bulgular, geniş kapsamlı finansal kalkınma, temiz enerji tüketimi ve ekonomik büyüme arasında karşılıklı (çift yönlü) nedensellik ilişkisinin olduğunu ve bu bölgedeki ekonomik gidişat üzerinde kritik bir rol oynadığını ortaya koyuyor. Bu sonuçlar, Acheampong vd. (2021) tarafından tespit edilen büyüme ile enerji arasındaki çift yönlü nedensellik bulgusunu desteklemekte ve aynı zamanda ekonomik genişlemenin CO₂ emisyonlarını artırıcı etkisine ilişkin mevcut literatürle örtüşmektedir. ARDL tahmin sonuçları, Afrika'da sadece enerjinin yüksek maliyetlerinin nedeniyle temiz enerji tüketiminin kısa süreli ekonomik büyümeyi kötüleşmesini; Uzun vadede ekonomik faydalarının sağlanması anlamsız olarak ortaya çıkmaktadır. Finansal kalkınma, ve kurumsal kredilendirmeyi mümkün kılarak kısa vadeli büyümeyi desteklemekte, ancak sürdürülemez borç vadesi nedeniyle uzun vadeli sınırlı kalmaktadır. Karbon emisyonlarının kısa süreli ekonomik büyüme üzerinde etkisi mevcutken, uzun süreli net bir fayda sağladığı görülmektedir. Bu daha yeşil endüstriyel uygulamalara ve enerji verimli teknolojilere yönelik satışları açıklamaktadır.