Resim sanatında Kurtuluş Savaşı: Ali Cemal Ben'im, İbrahim Çallı, Hikmet Onat, İbrahim Balaban, Mehmet Başbuğ ve Aydın Ayan

Savaş, insanlık tarihi boyunca sürekli değişerek varlığını sürdüren karmaşık bir olgudur. İlk topluluklar, yiyecek bulma ve topraklarını kontrolleri altında tutma amacıyla sürekli çatışmışlardır ancak bu çatışmaların savaşa evrilmesi daha doğrusu günümüzün savaş tanımı kapsamında değerlendirilmesi için binlerce yıl geçmesi gerekmiştir. Çünkü savaş basit kavgalar ya da şiddet içeren anlık çatışmalardan farklıdır. Savaş topluluklar, devletler ya da örgütlü gruplar arasında siyasal, ekonomik, dini ya da ideolojik bir amaç uğruna "planlı ve organize" bir biçimde yürütülen ve genellikle "ölümcül şiddet içeren" çatışmalardır. Arkeolojik bulgular, bu kapsamdaki çatışmaların izlerinin MÖ 13.000'lerde ortaya çıktığını göstermektedir. Yerleşik yaşama geçişle birlikte örgütlü ve planlı savaşlar MÖ 7000'lerde görülmeye başlamıştır. Bu kapsamda İspanya'nın Levant bölgesinin Val del Charco del Agua Amarga mağarasındaki okçu figürleri, Mezolitik döneme tarihlenen ilk savaş resimlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Savaşın niteliği ve ona yüklenen anlamlar insanlık tarihi boyunca büyük değişimler göstermiştir. Tezimizde bu dönüşümün savaş temsillerine nasıl yansıdığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Tarihöncesi toplumlarda küçük ölçekli çatışmalar, kaya resimlerinde avcı-savaşçı birlikleri olarak görülürken; devletleşmeyle birlikte savaş, Narmer Paleti ve Ur Standardı gibi anıtsal zafer anlatılarının merkezine yerleştiği görülmektedir. Tezimizde nitel araştırma yöntemi kullanılmış, konu ile ilgili kaynaklar incelenmiş ve betimsel analiz yapılmıştır. Üç bölümden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde savaşın tanımı, kökeni ve türleri incelenmiş; savaşın dünya ve Türk resim sanatındaki yansımaları ortaya konmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde savaşın toplumsal hafızada bıraktığı izler takip edilerek Kurtuluş Savaşı'nın Türk resim sanatındaki yeri üzerinde durulmuş ve Kurtuluş Savaşı üzerine resim yapan sanatçılar incelenmiştir. Son bölümde çalışmamızın merkezini oluşturan Kurtuluş Savaşı konulu eser üreten altı sanatçının; hayatları, sanat anlayışları incelenmiş ve ürettikleri tablolarda savaş olgusunu nasıl gördükleri, bu olguyu resim sanatına nasıl yansıttıkları, savaşı ve sonuçlarını nasıl yorumladıkları açıklanmaya çalışılmıştır.