Ring ve tandem aplikatörleri ile yüksek doz hızlı intrakaviter brakiterapi uygulanmış yerel ileri serviks karsinomlu olguların, brakiterapi uygulamaları arasında aplikatör pozisyon değişkenliğinin incelenmesi

Amaç: Serviks kanseri brakiterapisinde YDH brakiterapi uygulamaları oldukça sık kullanılmaktadır. Brakiterapi uygulamalarının fraksiyonlar arası tekrarlanabilirliği tedavinin optimizasyonu açısından önemlidir. Bu çalışmada yerel ileri serviks kanseri tedavisinde ring ve tandem (R & T) aplikatörleri kullanılmış YDH intrakaviter brakiterapi uygulamalarında interindividüel ve intraindividüel aplikatör pozisyon değişkenliği geriye dönük olarak değerlendirildi. Hastalar ve Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi Kliniğinde 2000-2005 yılları arasında R & T aplikatörleri ile YDH brakiterapi uygulanmış yerel ileri evre serviks kanserli 8 olgu çalışmaya alındı. Olgulara brakiterapi öncesi pelvik kutu tekniği ile 45 Gy eksternal radyoterapi (RT) uygulandı ve sonrasında A noktasına fraksiyon başına 8 Gy olacak şekilde toplam üç fraksiyon intrakaviter brakiterapi yapıldı. Konvansiyonel simülatörde elde edilen toplam 24 çift ortogonal film üzerinde kemik referans noktaları baz alınarak, aplikatör merkezinin üç boyutlu koordinat sisteminde kraniokaudal, mediolateral ve anteroposterior yönlerdeki pozisyonu saptandı. Daha sonra tüm uygulamalar için aplikatör pozisyonundaki değişkenlik (interindividüel değişkenlik), tek bir hastadaki birinci uygulamaya göre diğer uygulamalardaki aplikatör pozisyon değişkenliği (1. uygulamaya göre intraindividüel değişkenlik) ve yine tek bir hastadaki üç uygulamanın ortalamasına göre uygulamalardaki aplikatör pozisyon değişkenliği (3 uygulamanın ortalamasına göre intraindividüel değişkenlik) değerlendirildi. Lateral simülasyon filmlerinden mesane ve rektum referans noktalarının aplikatör merkezine uzaklıkları da ölçüldü. R & T uygulamalarının tekrarlanabilirliğini etkileyebilecek faktörlerden yaş, evre, eksternal RT ile brakiterapi arası süre tek değişkenli analize alınarak incelendi. Bulgular: R & T aplikatörünün, kraniokaudal yönde değişim aralığı 13,08 mm, mediolateral yönde değişim aralığı 1,66 mm ve anteroposterior yönde değişim aralığının ise 15 mm olduğu saptandı. İnterindividüel aplikatör pozisyon değişkenliğinin standart sapmaları kraniokaudal düzlemde 3,83 mm, mediolateral düzlemde 0,39 mm ve anteroposterior düzlemde 2,86 mm olarak bulundu. Birinci R & T uygulamasına göre intraindividüel aplikatör pozisyon değişkenliğinin standart sapmaları ise kraniokaudal düzlemde 1,91 mm, mediolateral düzlemde 0,4 mm ve anteroposterior düzlemde 4,26 mm olarak saptandı. Üç uygulamanın ortalamasına göre intraindividüel aplikatör pozisyon değişkenliğinin standart sapmaları gözden geçirildiğinde kraniokaudal düzlemde 0,95 mm, mediolateral düzlemde 1,86 mm ve anteroposterior düzlemde 1,24 mm olarak hesaplandı. R & T aplikatörünün lateral yöndeki açısal değişiminin (α açısı) sağa doğru 10°, sola doğru 0° , anteroposterior yöndeki açısal değişiminin (β açısı) ise öne doğru 30°, arkaya doğru 0° olduğu gözlendi. Aplikatörün merkez noktası ile mesane ve rektum referans noktaları arasındaki uzaklığın standart sapmaları sırasıyla 1,19 mm ve 0.5 mm olarak bulundu. Tek değişkenli analiz sonucunda aplikatör pozisyon değişkenliğine etkili herhangi bir faktör saptanmadı. Sonuç: Bu çalışmanın sonucuna göre ring ve tandem uygulamalarında aplikatör merkezinin pozisyonunun değişkenliği literatürdeki diğer çalışmalarla karşılaştırıldığında daha azdır. R & T aplikatörü ile ilgili uygulamaların tekrarlanabilirliğine etkili faktörlerin kesin olarak ortaya konabilmesi için hasta sayısı yüksek ve daha fazla parametrenin araştırıldığı çalışmalara gereksinim vardır. Anahtar kelimeler: Serviks kanseri, Radyoterapi, Brakiterapi, Ring ve Tandem, Aplikatör pozisyon değişkenliği, Brakiterapi aplikasyonunun tekrarlanabilirliği