Sabit ortodontik tedavi gören bireylerde tat duyu değişiminin değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, sabit ortodontik tedavi görecek hastalarda tedavi sürecinin tat algısı üzerindeki olası etkilerini incelemek ve tedavinin erken döneminde ortaya çıkabilecek tat duyu değişikliklerini değerlendirmektir. Biruni Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Kliniği'ne başvuran toplam 128 birey çalışmaya dâhil edilmiş ve randomizasyon yöntemiyle sabit ortodontik tedavi grubu (n=64) ve kontrol grubu (n=64) olarak iki gruba ayrılmıştır. Tat algısını etkileyebilecek sistemik hastalığı veya ilaç kullanımı olan bireyler çalışma dışında bırakılmıştır. Katılımcıların tat algısı, tatlı, tuzlu, ekşi ve acı tatları içeren dokuz farklı sıvı çözeltisi ile değerlendirilmiştir. Ölçümler Görsel Analog Skala (Visual Analog Scale, VAS) kullanılarak yapılmış ve katılımcılardan her bir tat için 0-10 arasında puanlama yapmaları istenmiştir. Değerlendirmeler, tedavi grubunda braketleme aşamasından önce ve altı hafta sonra; kontrol grubunda ise herhangi bir tedavi uygulanmadan, iki ölçüm arasında altı hafta olacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Veriler Mann-Whitney U, Wilcoxon İşaretli Sıra ve Pearson Ki-Kare testleri ile analiz edilmiş; anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Düşük doz deney grubunda tatlı tat algısında, yüksek doz deney grubunda ise acı tat algısında tedavi öncesi ve sonrası arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur (p<0.05). Ancak deney ve kontrol grupları arasında tüm tat türleri açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Sabit ortodontik tedavi, tatlı ve acı tat algısında sınırlı değişikliklere yol açabilmekte; ancak genel tat algısı üzerinde belirgin bir etkisi bulunmamaktadır. Tedavi süresince düzenli ağız hijyeninin sağlanması ve hastaların tat duyularında yaşayabilecekleri geçici değişiklikler konusunda bilgilendirilmeleri, tedaviye uyumun artırılmasına ve olası olumsuz etkilerin en aza indirilmesine katkı sağlayabilir.