Sağlık hakkı kapsamında idarenin acil sağlık hizmetlerinden doğan sorumluluğu

Bu çalışmanın amacı, anayasal bir hak olan sağlık hakkı bağlamında, acil sağlık hizmetlerinin sunulmasından doğan idarenin hukuki sorumluluğunun kapsamını ve hukuki rejimini incelemektir. İdare hukuku açısından, bu sorumluluğun kusura dayalı ve kusursuz sorumluluk ilkeleri çerçevesinde nasıl şekillendiğini teorik ve pratik olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada hukuki dogmatik yöntem benimsenmiş; anayasa, ilgili kanunlar, yönetmelikler ve idari yargı kararları (özellikle Danıştay içtihatları) ayrıntılı olarak incelenmiştir. Çalışma, sağlık hakkı ve hasta haklarının hukuki temellerinin analiziyle başlamakta ve ardından acil sağlık hizmetlerinin kamu hizmeti niteliğine ve idarenin bu hizmeti sunma ve denetleme yükümlülüklerine odaklanmaktadır. Araştırmadan elde edilen en önemli bulgular şunlardır: İdarenin acil sağlık hizmetlerinden doğan sorumluluğu hem kusura dayalı hem de kusursuz sorumluluğu kapsamaktadır. Türk idari yargısında, 2015 sonrası yapılan içtihat değişikliğiyle, idarenin sorumluluğu için "ağır hizmet kusuru" aranması zorunluluğu ortadan kalkmış ve "basit hizmet kusuru"nun varlığı tazminat yükümlülüğü için yeterli görülmeye başlanmıştır. Ancak, öngörülemeyen tıbbi komplikasyonlar, teknik altyapı eksiklikleri ve yüksek riskli durumlarda kusursuz sorumluluk ilkesinin (risk sorumluluğu) yeterince etkili bir şekilde uygulanmadığı tespit edilmiştir. Çalışma sonuçları, mevcut mevzuatın acil sağlık hizmetlerinin dinamik yapısına ayak uydurmada yetersiz kaldığını ve normatif boşluklar içerdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, hizmet sunumunda coğrafi ve sosyoekonomik eşitsizlikler, sağlık personeline yönelik şiddet ve idari denetim mekanizmalarının zayıflığı gibi yapısal sorunlar tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında, mevzuatın dinamik komisyonlar aracılığıyla güncellenmesi, "ters ispat yükü" gibi düzenlemelerle kusursuz sorumluluğun genişletilmesi, idari uzlaşma komisyonları gibi alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmalarının kurulması ve sağlık personelinin hak ve güvenliğinin güçlendirilmesi gibi politika önerileri sunulmuştur. Genel olarak, etkili, erişilebilir ve kaliteli acil sağlık hizmeti sunmanın idarenin anayasal bir yükümlülüğü olduğu sonucuna varılmıştır. İdarenin bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi, bireylerin uğradığı zararların etkin bir şekilde tazmin edilmesini hukukun üstünlüğü ilkesinin vazgeçilmez bir gereği haline getirmektedir. Anahtar Kelimeler: Sağlık Hakkı, Acil Sağlık Hizmetleri, İdari Sorumluluk, Kusurlu Sorumluluk, Kusursuz Sorumluluk, Hizmet Kusuru, İdare Hukuku.