Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinde sosyal medya uygulamalarının sağlık okuryazarlığı üzerine etkisi – müdahale araştırması

Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlıkla ilgili bilgiye erişme, anlama, değerlendirme ve uygulama yetilerini kapsayan önemli bir halk sağlığı göstergesidir. Günümüzde sosyal medya, genç bireylerin sağlık bilgisine ulaşımında etkin bir araç haline gelmiştir. Bu bağlamda, araştırmanın amacı, sosyal medya temelli bir müdahalenin Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyine etkisini değerlendirmek ve sosyal medyanın sağlık okuryazarlığını artırmada etkili bir araç olup olmadığını belirlemektir. Araştırma, tek grup ön test-son test desenine sahip bir eğitim müdahalesi çalışmasıdır. Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nda öğrenim gören 293 birinci sınıf öğrencisi çalışmaya davet edilmiş, 248 öğrenci çalışmayı tamamlamıştır. Müdahale, Instagram platformu üzerinden üç ay boyunca günlük olarak sağlıkla ilgili içeriklerin paylaşımını kapsamaktadır. Veri toplama araçları olarak Sosyal Medya Tutum Ölçeği, Adolesanlarda E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) kullanılmıştır. Veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiş; bağımlı örneklem t-testi ve Cohen's d etki büyüklüğü hesaplamaları gerçekleştirilmiştir. Üç ay süren Instagram tabanlı müdahale sonucunda, TSOY-32 puan ortalaması 32,36±6,45'ten 36,24±5,57'ye yükselmiş ve bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Özellikle "Hastalıklardan Korunma ve Sağlığın Geliştirilmesi" alt boyutundaki gelişim anlamlıdır (p<0,001). Etki büyüklüğü Cohen's d = 0,73 olarak hesaplanmış ve bu bulgu, müdahalenin sağlık okuryazarlığı üzerinde orta düzeyde bir etkisi olduğunu göstermektedir. Müdahale sonrası "yetersiz" sağlık okuryazarlığı oranı %12,9'dan %2,0'ye, sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı oranı da %43,5'den %32,7'ye düşmüştür. Müdahale sonrası "yeterli" ve "mükemmel" düzeyde sağlık okuryazarlığı oranları ise sırasıyla %38,3'ten %54,8'e ve %5,2'den %10,5'e yükselmiştir. Katılımcıların %81'i sosyal medya içeriklerini düzenli takip ettiğini, %77'si ise sağlıklı yaşam davranışlarında olumlu değişiklikler yaşadığını belirtmiştir. En fazla değişim gözlenen alanlar; beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesi (%56), fiziksel aktiviteye başlama (%47,6), uyku düzeninin iyileştirilmesi (%44), sigara kullanımını azaltma/bırakma (%23) ve alkol tüketimini azaltma/bırakma (%13,3) olmuştur. Bu bulgular, sosyal medya aracılığıyla sunulan yapılandırılmış sağlık içeriklerinin hem bilişsel hem de davranışsal düzeyde olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Bu çalışma, sosyal medya platformu Instagram üzerinden gerçekleştirilen yapılandırılmış bir dijital içerik müdahalesinin, üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeylerini geliştirmede etkili olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, sosyal medyanın genç erişkinlere yönelik sağlık okuryazarlığı artırıcı müdahalelerde kullanılabileceğini ve üniversitelerde ilgili fakülte ve yüksekokul öğrencilerine yönelik seçmeli ders –bitirme projeleri yapma imkanı sağlanması ile halk sağlığı uygulamalarına dijital stratejilerle katkı sağlayabileceğini göstermektedir.