Sağlıklı yetişkinlerin anlatı örneklerinde doğal akıcısızlıkların dilbilimsel ve söylem düzeyinde incelenmesi

Sözcük bulma güçlüğü, Alzheimer hastalığı ve primer progresif afazi gibi demans türlerinin en erken klinik belirtilerinden biri olarak kabul edilmekte ve sağlıklı bireylerdeki doğal akıcısızlıklarla benzer bir klinik görünüme sahip olmaktadır. Bu nedenle, doğal akıcısızlıklardaki yaşa bağlı değişimlerin incelenmesi, sağlıklı yaşlanma ile nörodejenerasyonu ayırt edebilmek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, 20-25 yaş aralığındaki 30 sağlıklı bireyin anlatı örneklerinde sıkça karşılaşılan doğal akıcısızlıkların hangi bağlamlarda ortaya çıktığı analiz edilmiştir. Katılımcıların bilişsel olarak sağlıklı bireyler olduklarını göstermek için MoCA-TR uygulanmıştır. Anlatı örnekleri, "Kurbağa Neredesin?" hikayesi kullanılarak toplanmış ve SALT-TR programı ile suprasegmental parametreler ve mikroyapısal özellikler analiz edilmiştir. Araştırmada mikro yapısal özellik olarak '-(y)I','-(y)A','-DA','-DAn' durum ekleri ve eylemsi kullanımı; suprasegmental parametrelerden zenginleştirme, tonlama, konuşturma, ünlem kullanım sıklığı incelenmiştir. Çalışmada incelenen tüm mikroyapısal ve suprasegmental elementlerin varlığında, ortaya çıkan doğal akıcısızlık sayılarının istatistiksel olarak birbirlerinden farklı olduğu (p < .001) görülmüştür. Bulgularda, '-(y)A' eki en yüksek doğal akıcısızlık gereksinimine sahipken (Sıra Ortalama = 7.22), ünlem ve konuşturma bağlamları en düşük doğal akıcısızlık davranışlarının ortaya çıktığı durumlar olarak (Sıra Ortalama = 3.33) dikkat çekmektedir. Türkçe'de durum ekleri konum ve yön bildirdiği için bilişsel yükü arttırarak doğal akıcısızlığın ortaya çıkışını arttırır. Suprasegmental unsurların, doğal akıcısızlık davranışlarını azaltıcı bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.