Sanal gerçeklik teknolojisinin kurumsal kaynak planlama sistemlerine entegrasyonundaki risklerin analizi: Küresel bulanık tabanlı bir karar destek sistemi

Dijital dönüşüm sürecinin hızla geliştiği günümüzde, işletmeler sürdürülebilir rekabet avantajı elde etmek amacıyla Endüstri 4.0 teknolojilerini kurumsal sistemlerine entegre etmektedir. Endüstri 4.0 bileşenlerinden biri olan Sanal Gerçeklik (SG) teknolojisi; eğitim, simülasyon, bakım, süreç görselleştirme ve uzaktan etkileşim gibi alanlarda sunduğu avantajlarla Kurumsal Kaynak Planlama (KKP) sistemleri için stratejik bir destek unsuru haline gelmiştir. SG teknolojisinin KKP sistemlerine entegrasyonu, işletmelere operasyonel verimlilik, kullanıcı deneyimi, karar destek ve esneklik açılarından önemli katkılar sunabilmektedir. Ancak bu entegrasyon süreci teknik, yönetsel ve organizasyonel düzeylerde çeşitli riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu tez çalışmasında, SG teknolojisinin KKP sistemlerine entegrasyonu sürecinde karşılaşılabilecek başlıca riskler sistematik bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, bu riskleri belirlemek, önem derecelerine göre sıralamak ve söz konusu riskleri azaltmaya yönelik stratejilerin etkinliğini değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda literatür taraması ve uzman görüşlerine başvurularak on temel risk faktörü belirlenmiştir. Bu riskler için uygun çözüm stratejileri de geliştirilmiştir. Belirlenen risk ve stratejilerin analizi, belirsizliklerin ve öznel değerlendirmelerin yoğun olduğu bu alanda daha güvenilir sonuçlar elde edebilmek amacıyla Küresel Bulanık Kümeler (KBK) yaklaşımı ile gerçekleştirilmiştir. Karar verme sürecinde, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden SWARA, DEMATEL ve MULTIMOORA teknikleri bütünleşik olarak kullanılmıştır. SWARA yöntemi ile her bir riskin önem düzeyi belirlenmiştir. DEMATEL yöntemi ile riskler arasındaki nedensel ilişki ağı ortaya konulmuştur. Son olarak MULTIMOORA yöntemi ise geliştirilen stratejileri belirlenen risklere göre sıralamıştır. Analiz sonuçları, SG-KKP entegrasyon projelerinde kritik risk unsurlarının öncelikli olarak dikkate alınması gerektiğini ve bu riskleri minimize edecek stratejilerin hedef odaklı olarak yapılandırılması gerektiğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, SG teknolojilerinin KKP sistemlerine entegre edilmesini planlayan işletmelere ve karar vericilere, proaktif risk yönetimi ve stratejik planlama açısından yol gösterici niteliktedir. Ayrıca, tezde kullanılan KBK tabanlı bütünleşik ÇKKV modeli, akademik literatürde SG-KKP entegrasyonu özelinde sistematik risk analizi yapan ilk çalışmalardan biri olarak öne çıkmakta ve metodolojik açıdan özgün bir katkı sunmaktadır.