Sanal örgüt ve yapısal özelliklerinin incelenmesi: Ameritech örneği

ÖZETToplumsal yapıda yaşanan değişmelere koşut olarak kendini değiştiren örgütyapıları ve yönetim anlayışları insanın yazılı tarihinin başlangıcından bu yana çokaşama kaydetmiştir. Başta tarım toplumunun özellikleri doğrultusunda şekillenenörgütler, endüstrileşmeyle beraber daha çok insanın bir arada çalışarak daha kısazamanda daha çok üretim yapabilmesine olanak sağlayacak yapıya bürünmüştür.Endüstri sonrası toplumun gelişmesi ve bilgi iletişim teknolojilerinde yaşanangelişmelerle birlikte geleneksel biçimde yapılanmış örgüt, müşteri isteklerinikarşılamada gerekli esnekliği gösteremeyerek işlevselliğini yitirmeye başlamıştır. Buaçığı kapatmak üzere yeni açılımların geliştirilmeye başlandığı 1990'lı yıllarda ortayaatılan pek çok kavramdan biri de sanal örgüt kavramıdır.Bilgi teknolojilerinin işletmelerde kullanılmasıyla ilgili diğer kavramlarla vestratejik ortaklıklarla sıkça karıştırılan sanal örgütler tanım olarak, maliyetleridüşürmek ve esnekliği artırmak amacıyla, üretimin her bir işlevinin birbirlerinegelişmiş bilgisayar ağları ve iletişim teknolojileriyle bağlı, hem yasal statü hem decoğrafi dağılım açısından bağımsız işletme, çalışma grubu ya da kişiler tarafındangerçekleştirildiği, geçici (proje tipi) örgütleri ifade etmektedir. Sanal örgüte ilişkin,farklı düşünce akımları tarafından ortaya konmuş farklı modeller bulunmaktadır. Bumodeller, kavramın uygulamada karşılaşılan çeşitli görüntülerini ortaya koymaçabasındadır.Uygulamada da bu yapıyı kavramsal altyapıya uygun biçimde hayat geçirenörgüt sayısı çok değildir. Bir yanda, ortaklık kurmak isteyen işletmeler çevreselkoşulların baskısıyla kendilerini bir sanal örgüt içinde bulabilmekteyken, öte yandansanal örgüt olduğunu iddia eden kimi işletmeler de bilgi teknolojilerine yüklü yatırımyapmış geleneksel işletmeler olmaktan öteye geçememektedir. Teorik altyapıyı büyükölçüde yansıtan Ameritech örneği, bu çalışmanın uygulama yönünü oluşturmaktadır.Hizmetlerini iyileştirmek amacıyla Ameritech Cep Telefonu Hizmetleri projesinibaşlatmıştır. Konunun farklı yönlerine ilişkin çeşitli hizmetler veren çok sayıdaişletmenin ortaklığa katıldığı projenin yöneticisi ve Aracısı (Simsarı) Greg Oslan'dır.Projenin üretim kısmında da görevli olan Oslan'ın değerlendirmelerine göre, bir sanalörgüt için en önemli konu işletmeler arası ilişkilerin doğru ve etkin şekildeyönetilmesidir. Ancak bu yolla, proje süresince karşılaşılabilecek olan ortaklıkgereklerini yerine getirmeme problemi ya da projenin sonunda ortaya çıkabilecek olantelif hakkı sorunu önlenebilecektir.Bu bağlamda çalışmanın amacı, literatürde henüz üzerinde ortak birdeğerlendirmeye ulaşılamamış olan ?sanal örgüt? konusunu ele alarak çeşitli yönleriyleincelemektir. Çalışma, sanal örgüt ile ilgili ve hatta çelişkili kavramsal ve kuramsaldeğerlendirmeler üzerinde durarak, endüstri sonrası toplumun örgüt yapılarındanbirisini ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır.