Sanayi ve endüstri ürünü hazır eşya'nın (ready-made) sanat nesnesi olarak plastik sanatlar (resim ve heykel)eğitiminde kullanılması

SANAYİ ve ENDÜSTRİ ÜRÜNÜ HAZIR EŞYA'NIN (READY-MADE) SANAT NESNESİ OLARAK PLASTİK SANATLAR (RESİM ve HEYKEL) EĞİTİMİNDE KULLANILMASI ÖZET Türkiye'de plastik sanatlar eğitimi, batılı anlamda, Sanayi-i Nefise Mektebiyle başlamıştır. Daha sonraki süreçlerde öğretmen yetiştirmek amacıyla açılan öğretmen okullarında bu eğitim sürdürülmüştür. Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü, Marmara Eğitim Enstitüsü ve Buca Eğitim Enstitüsü uzun yıllar plastik sanatlar alanında eğitim vermiştir. 1982 yılında bu enstitüler fakülteye dönüştürülmüştür. Ancak, bu değişiklik sadece bir isim değişikliğinden öteye geçememiştir. Aynı öğretim elemanı kadrolarıyla, aynı mekanlarda, aynı ders programları ve ders içerikleriyle öğretime devam etmişlerdir. Avrupa sanatında 1900 yıllarının başlarında Emprestyonistlerle başlayan sanatta farklı ifade arayışları, birçok sanat akımının doğmasına da sebep olmuştur. Daha sonraki yıllarda bazı sanatçıların hazır eşyayı sanat nesnesi olarak kullanmasıyla, sanatta farklı ifade yolları da denenmeye başlamıştır. Özellikle 1960 lı yıllarda hız kazanan bu uygulamaların etkisi Türkiye'de çok daha sonraları görülmeye başlamıştır. 20. Yüzyılın başlarında, sanatın gelenekçi ifade biçimlerinden ve malzemelerinin sınırlı olanaklarından kurtarılıp, sınırsız malzeme ve teknoloji zenginliğine kavuşturulan yaratıcı süreç, yaratma eyleminde sanat nesnesi olarak kullanılan malzemelerin zengin olanaklarına paralel olarak gelişti. Günümüzde her türlü teknik ve malzeme, sanatsal yaratım sürecinde sanat nesnesi olarak kullanılmaktadır. Ancak, Türkiye'de güzel sanatlar (resim-heykel) eğitimi veren kurumlar daha çok geleneksel yöntemlerle ve malzemelerle eğitim vermektedirler. Bu yazının temelini oluşturan ana fikir; plastik sanatlar eğitiminde (resim ve heykel), sanat nesnesi olarak kullanılan geleneksel malzeme ve tekniklerin sınırlı olanaklarının getirdiği kısırlığın, yaratım sürecini engellediği görüşüdür. Oysa ki; sanat nesnesi olarak kullanılabilecek malzemelerin ve tekniklerin zenginliği, yaratıcı düşüncenin de gelişmesini hızlandıracak, böylece zengin bir sanat kültürünün oluşmasını sağlayacaktır. Bu yazıda konunun sınırlarını belirleyebilmek adına, hazır eşya (ready-made) diye nitelendirilen sanayi ürünü hazır nesnelerin kullanım olanakları, bugüne değin süregelen kullanım istemleri ve sanatçı çalışmaları örneklenmeye ve felsefi temelleri çözümlenmeye çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: hazır eşya, sanat eğitimi, resim, heykel.