Sarinci Bököy Destanı'nın bağlamsal sözlüğü (İsimler ve fiiller)

Sözcükler, her zaman akla ilk gelen anlamı ile kullanılmayabilir. Pek çok sözcüğün birden fazla bağlamının olabileceğini göz önünde bulundurup sözcükleri metnin bütünüyle ilişkilendirip ona göre anlamlandırmak gerekir. Bu noktada okuyuculara ve araştırmacılara fayda sağlamak amacıyla oluşturulan bağlamsal sözlük çalışmalarından yararlanılmalıdır. Çalışmada TEBDİZ (Türk Edebiyatı Bağlamlı Dizinleri ve İşlevsel Sözlüğü) sistemi kullanılarak okuyuculara ve araştırmacılara sisteme yüklenmiş bağlamsal sözlüklerin içeriklerine ulaşma imkanı bulunmaktadır. Çalışmada Sarinci Bököy Destanı'nın en hacimli varyantı olan 6233 dizelik Alımkul Üsönbayev varyantının bağlamsal sözlüğü TEBDİZ yardımı ile hazırlanmıştır. Destan içerisindeki isim, fiil ve söz öbeği yapılarının bağlamları tespit edilerek, sayısal veriler ve örneklerle belirtilmiştir. İsim, fiil ve söz öbeği yapıları anlamları bakımından tek ve çok anlamlı olarak ayrılmış, bunların gerekli tanıkları ve sıklıkları verilmiştir. İnceleme kısmında örnekler ve metinde geçen sıklıklara da yer verilmiştir. Ayrıca Alımkul Üsönbayev'in hayatı, edebî kişiliği ve eserleri hakkında bilgiler verilerek Kırgızlar, Kırgız tarihi ve Kırgız edebiyatına da değinilmiştir. Çalışmanın son kısmında ise TEBDİZ (Türk Edebiyatı Bağlamlı Dizinleri ve İşlevsel Sözlüğü) sistemi üzerinden destanın bağlamsal dizini oluşturulmuştur. Çalışmamızda eserin sözcük hazinesi ve Alımkul Üsönbayev'in üslup özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmayla birlikte, Kırgız Türkçesi ve edebiyatı alanı başta olmak üzere, bütün Türk lehçelerinin bağlamsal söz varlığına bir katkı sunmak hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Kırgız Türkçesi, Bağlamsal Sözlük, Sarinci Bököy, Alımkul Üsönbayev.