Sıçanlarda 4-vinilsikloheksen diepoksid ile oluşturulan prematür ovaryan yetmezlik modelinde kurkuminin koruyucu etkisi

4-vinilsikloheksen diepoksid endüstriyel alanda (böcek ilaçları, kauçuk ve plastik sanayisinde) kullanılan bir çevresel kirleticidir. VCD aynı zamanda Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) sınıflamasına göre kanserojenler arasında sınıflandırılan 4-vinilsikloheksenin (VCH) metabolitidir. VCD sıçanlarda ve farelerde primordial ve primer foliküllerde apoptozu indükleyerek menstrual siklus değişikliklerine, hormonal değişikliklere yol açarak kısa dönemde primordial ve primer folikülleri atreziye götürürken bir zaman sonra mevcut folikül havuzunun tüketerek primer ovaryan yetmezlik (POY) tablosuna yol açar. Araştırmamızda VCD'nin ovotoksik etkisi göz önüne alınarak POY modeli oluşturulması ve POY oluşumunu engellemek için kurkumin kullanarak folikül havuzu ve üreme fonksiyonlarında koruyuculuğu bakımından incelemeyi amaçladık. Çalışmamızda 28 günlük 40 adet Wistar-Albino cinsi dişi sıçanlar alınarak 4 gruba ayrılmıştır. Sıçanlar 15 gün boyunca; kontrol grubuna günde bir kez gavaj yoluyla 1 ml zeytin yağı (kurkumin çözücüsü) ve intraperitoneal(İP) yolla 1ml zeytin yağı (VCD çözücüsü) verilmiştir. Kurkumin grubuna günde bir kez kurkumin zeytin yağında çözdürülerek gavaj yoluyla 200 mg/kg kurkumin 15 gün boyunca günde bir kez İP yolla 1ml zeytinyağı verilmiştir. VCD grubuna günde bir kez zeytin yağında çözünmüş 160 mg/kg İP yolla VCD ve gavaj yoluyla günde bir kez 1 ml zeytin yağı verilmiştir. VCD+kurkumin grubuna günde bir kez zeytinyağında çözünmüş 160 mg/kg VCD İP yolla ve zeytin yağında çözdürülen 200 mg/kg kurkumin günde bir kez gavaj yoluyla verilmiştir. Deney sonunda deneklere İP yoldan 90 mg/kg ketamin (Ketalat-Eczacıbaşı/Türkiye), 10 mg/kg xylazine (Rompun-Bayer/Türkiye) ile anestezi işlemi yapıldıktan sonra hayvanların organları (ovaryumlar, karaciğer, böbrekler) çıkarılarak tartıldı ve abdominal aorttan da kan örnekleri alınarak serumlarından antimülleryen hormon (AMH), folikül uyarıcı hormon (FSH), luteinizan hormon (LH) ve Estradiol (E2)) düzeylerine biyokimyasal analizler yapılırken aynı zamanda sağ ovaryumları biyokimyasal analizler (Malondialdehit (MDA), Glutatyon Peroksidaz (GPx) ve Katalaz (CAT)) ile sol ovaryumlar ise, rutin histokimyasal analizler (Hematoksilen-Eozin (H-E), Masson'un üçlü boyaması ve Periyodik Asit Schiff (PAS)) ve immünohistokimyasal (Bax, kaspaz-3, Tümör nekroz faktörü alfa (TNF-α)) ve uterus dokularından da H+E boyaması ile TNFα immunohistokimyasal boyanarak h-skorları yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda VCD ovaryumlarda direkt toksik etki ederek özellikle primordial ve tek katlı primer foliküllerde daha belirgin olmak üzere yer yer büyük foliküllerde oksidatif stres meydana gelerek foliküllerde apoptotik değişikliler oluşturarak POY tablosuna neden olur. Buna karşı kurkumin ovaryumlarda ve uteruslarda meydana gelen hasarı antiinflamatuar, antiapoptotik ve antioksidan özellikleriyle hasarı düzelterek POY tablosuna karşı koruyucu etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir.